Tài xế xe tải Balkan đe dọa phong tỏa biên giới với EU
Axios (Tổng hợp từ Al Jazeera English)
Hàng trăm tài xế xe tải từ bốn quốc gia Tây Balkan đã biểu tình phản đối quy định giới hạn 90 ngày lưu trú trong khối Schengen của EU. Họ đe dọa phong tỏa các cửa khẩu biên giới với EU vào ngày 14/9 nếu Brussels không miễn trừ cho tài xế chuyên nghiệp. Việc phong tỏa có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng hàng hóa giữa khu vực và EU - đối tác thương mại hàng đầu của Tây Balkan.
Hàng trăm tài xế xe tải từ bốn quốc gia Tây Balkan đã tập trung biểu tình hôm 31/8 nhằm phản đối quy định của Liên minh châu Âu (EU) về kiểm soát xuất nhập cảnh, đồng thời đe dọa sẽ phong tỏa các cửa khẩu khu vực vào tháng tới nếu yêu cầu của họ không được xem xét.
Theo đó, các tài xế đến từ Bosnia và Herzegovina, Serbia, Montenegro và Bắc Macedonia yêu cầu EU miễn trừ quy định giới hạn 90 ngày lưu trú trong khối Schengen trong bất kỳ khoảng thời gian 180 ngày nào. Họ cảnh báo sẽ chặn các cửa khẩu biên giới với EU vào ngày 14/9 nếu Brussels không đáp ứng yêu cầu này.
Tranh cãi trở nên căng thẳng hơn khi EU triển khai Hệ thống Ra/Vào (EES) từ tháng 4, hệ thống này ghi nhận điện tử thời gian nhập cảnh và xuất cảnh của công dân ngoài khối. Điều này giúp cơ quan chức năng dễ dàng theo dõi thời gian tài xế lưu trú trong khu vực Schengen - bao gồm 25 quốc gia EU cùng Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.
Ủy ban châu Âu hồi đầu năm cho biết đã liên hệ với các đối tác Tây Balkan để tìm giải pháp cho vấn đề này. Một trong những phương án đang được thảo luận là thiết lập các thỏa thuận song phương giữa từng quốc gia Tây Balkan với các thành viên EU. Bắc Macedonia, chẳng hạn, đã đạt thỏa thuận song phương với Croatia, Thụy Sĩ và Romania, và có thể sẽ có thêm các thỏa thuận khác trong tương lai.
Tuy nhiên, các tài xế cho rằng Brussels chưa đưa ra đề xuất khả thi, đồng thời yêu cầu một giải pháp bao phủ toàn bộ các nước Schengen.
Ảnh hưởng sâu rộng
EU là đối tác thương mại lớn nhất của Tây Balkan, chiếm hơn 60% tổng kim ngạch thương mại của khu vực năm ngoái, theo Hội đồng châu Âu.
Serbia - nền kinh tế lớn nhất khu vực - ghi nhận tổng giá trị ngoại thương hơn 39 tỷ euro trong nửa đầu năm nay, trong đó 58% là giao dịch với các nước EU. Bosnia và Herzegovina cũng phụ thuộc nhiều vào thương mại với EU, với kim ngạch 5,6 tỷ euro trong quý đầu tiên.
Do đó, việc phong tỏa biên giới có thể gây ảnh hưởng vượt xa ngành vận tải, làm chậm trễ xuất nhập khẩu hàng hóa như thực phẩm, nhiên liệu, thuốc men, linh kiện công nghiệp và hàng tiêu dùng, khiến xe tải mắc kẹt tại cửa khẩu và đẩy chi phí lên cao cho doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.
Tháng 1 vừa qua, các tài xế từ Bosnia và Herzegovina, Montenegro, Bắc Macedonia và Serbia cũng từng tổ chức phong tỏa phối hợp tại các điểm thông quan hàng hóa dẫn vào khu vực Schengen, cho thấy khả năng gây gián đoạn thương mại của họ.
‘Chúng tôi không thể nuôi gia đình’
Với những tài xế thường xuyên di chuyển qua biên giới để làm việc, quy định giới hạn 90 ngày trong mỗi 180 ngày là một thách thức lớn.
Adis Casevic, tài xế chuyên vận tải quốc tế, cho biết anh thường xuyên chở hàng từ Bosnia và Herzegovina sang Đức, Pháp, Hà Lan và các nước EU khác. Anh nói rằng quy định hiện hành đã cắt giảm đáng kể số giờ làm việc của tài xế ngoài khối.
“Được phép ở lại 90 ngày trong 6 tháng đồng nghĩa với việc mất gần một nửa thời gian làm việc. Chúng tôi không thể nuôi gia đình theo cách đó”, Casevic nói.
Nikola Brkovic, đại diện nhóm vận động Logistika BiH, cho biết quy định này ảnh hưởng đến khoảng 5.000 tài xế chỉ riêng tại Bosnia và Herzegovina. Con số trên toàn Tây Balkan còn cao hơn đáng kể.
Hiệp hội Công ty Vận tải Montenegro thông báo đã ghi nhận các trường hợp tài xế chuyên nghiệp nước này bị yêu cầu quay đầu tại biên giới EU sau khi vượt quá giới hạn 90 ngày, theo trang tin khu vực Antena M.
Yêu cầu giải pháp đặc thù
Các tài xế kêu gọi Ủy ban châu Âu và các nước thành viên EU thiết lập cơ chế riêng cho tài xế chuyên nghiệp. Lập luận của họ rất đơn giản: họ không vào EU như khách du lịch hay người nhập cư, mà làm việc để vận chuyển hàng hóa giữa các thị trường châu Âu và các quốc gia Tây Balkan.
Zijad Saric, chủ tịch Logistika BiH, cho biết các tài xế Tây Balkan sở hữu giấy phép vận tải quốc tế và làm việc cho các công ty được đăng ký hợp pháp. “Chúng tôi đề nghị EU nới rộng thời gian lưu trú cho tài xế trong khu vực Schengen”, Saric nói.
Vấn đề này đã đoàn kết các tài xế trong khu vực. Sau nhiều lần thể hiện quyết tâm phản đối các giới hạn do Brussels áp đặt, họ cảnh báo sẽ chặn biên giới lần nữa vào ngày 14/9 nếu không đạt được thỏa thuận với Ủy ban châu Âu.
