Sự trớ trêu của OpenAI khi lên án hành vi do thám

Cơ quan Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo đã ngăn chặn một mối đe dọa an ninh quốc gia, khiến dư luận Mỹ tạm thời yên tâm. Ngày 9/10, FBI bắt giữ kỹ sư Abdulrahman Alfozan, 35 tuổi, công dân Saudi Arabia làm việc tại OpenAI – công ty trí tuệ nhân tạo có trụ sở tại California, nơi phát triển chatbot ChatGPT và tuyên bố sứ mệnh đảm bảo “trí tuệ nhân tạo tổng quát mang lại lợi ích cho toàn nhân loại”.

Theo thông cáo của Bộ Tư pháp Mỹ, Alfozan bị cáo buộc lắp đặt một “thiết bị ghi âm thanh bí mật” trong phòng họp điều hành tại văn phòng OpenAI ở San Francisco.

Thông cáo dẫn đánh giá của Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton rằng “tình huống nghiêm trọng này cho thấy vì sao giành chiến thắng trong cuộc đua siêu trí tuệ toàn cầu là đặc quyền an ninh quốc gia”. (Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã ra lệnh đổi thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” thành “siêu trí tuệ” hay “SI”).

Giám đốc FBI Kash Patel cũng đồng tình rằng “bảo vệ đổi mới sáng tạo SI của Mỹ là thiết yếu để giữ vững sức mạnh kinh tế và an ninh quốc gia”, đồng thời cam kết FBI sẽ tiếp tục góp phần “đảm bảo đất nước duy trì lợi thế cạnh tranh”.

Sự việc này diễn ra trong bối cảnh các tranh chấp pháp lý xung quanh OpenAI ngày càng gay gắt. Một ngày trước khi Alfozan bị bắt, USA Today và nhiều tờ báo khác đã kiện OpenAI tại tòa án liên bang ở Manhattan với cáo buộc vi phạm bản quyền và sử dụng trái phép hàng trăm nghìn bài báo cùng tài liệu khác để phát triển ChatGPT.

Trước đó vào tháng 7, các cơ quan truyền thông Mỹ gồm New York Times và New York Daily News đã yêu cầu thẩm phán liên bang áp đặt chế tài với OpenAI vì “che giấu và tiêu hủy bằng chứng cho thấy ChatGPT được huấn luyện trên các tác phẩm báo chí bị đánh cắp”, theo luật sư Steven Lieberman.

Thiết bị bí mật mà Alfozan bị cáo buộc lắp đặt được cho là giấu trong giấy vệ sinh và gắn sau một màn hình tivi. Trang Gizmodo nhận xét rằng dù bị mô tả là “thiết bị do thám tinh vi”, nó thực tế có thể dễ dàng đặt mua trực tuyến với giá chỉ 13,99 USD. Nếu bị kết tội, Alfozan đối mặt mức án tù tối đa 5 năm và phạt tiền 250.000 USD.

Vụ việc thu hút sự chú ý bởi sự tương phản giữa cáo buộc do thám của OpenAI và các cáo buộc chống lại chính công ty này về hành vi chiếm đoạt tài sản trí tuệ. Trong khi OpenAI lên án hành vi đánh cắp công nghệ, công ty này đang đối mặt với nhiều vụ kiện với cáo buộc sử dụng tác phẩm của người khác mà không được phép.

Bên cạnh đó, các mối quan ngại về an ninh quốc gia còn gắn với những vấn đề rộng hơn như giám sát hàng loạt và ứng dụng AI trong quân sự. Các cơ quan như FBI và nhiều tổ chức chính phủ Mỹ được cho là mua lượng lớn dữ liệu từ các công ty công nghệ để theo dõi thông tin cá nhân. OpenAI và các công ty công nghệ tương tự cũng hợp tác với Lầu Năm Góc trong các hoạt động quân sự gần đây, trong khi Israel được cho là sử dụng công nghệ do Mỹ sản xuất, bao gồm của OpenAI, để tiến hành các hoạt động tại Trung Đông.

Theo hãng tin AP, các tập đoàn công nghệ Mỹ đã âm thầm trao cho Israel khả năng theo dõi và tiêu diệt nhiều đối tượng bị cáo buộc là phiến quân nhanh hơn ở Gaza và Lebanon thông qua việc gia tăng mạnh mẽ các dịch vụ trí tuệ nhân tạo và máy tính. Báo cáo của AP cũng lưu ý số thường dân thiệt mạng cũng tăng vọt, làm dấy lên lo ngại rằng các công cụ này góp phần gây ra cái chết của người vô tội.

Những diễn biến này đặt ra câu hỏi về tính nhất quán trong quan ngại về “do thám” của OpenAI, trong khi công ty và các tập đoàn công nghệ đồng minh đang tham gia sâu vào các hoạt động quân sự và giám sát toàn cầu.

Quan điểm trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh lập trường biên tập của Al Jazeera.