Somaliland kỷ niệm Ngày Độc lập đầu tiên sau khi Israel công nhận

Hàng nghìn người đã tập trung tại thủ đô Hargeisa của Somaliland vào ngày thứ Hai để tham dự một cuộc diễu hành quân sự và các điệu múa truyền thống, đánh dấu một năm ngày độc lập kể từ khi Israel công nhận vùng lãnh thổ này vào tháng 12 năm ngoái. Israel là quốc gia đầu tiên công nhận nền độc lập của Somaliland kể từ khi khu vực này tuyên bố tự trị khỏi Somalia vào năm 1991.

Tổng thống Abdirahman Mohamed Abdullahi phát biểu trước đám đông: “Somaliland đã đáp ứng tất cả các yêu cầu của một quốc gia có trách nhiệm, hòa bình, tuân thủ pháp luật và dân chủ. Câu hỏi Somaliland đặt ra với thế giới không còn là liệu chúng tôi có xứng đáng được công nhận hay không, mà là khi nào.”

Giới lãnh đạo Somaliland cho rằng sự ổn định, nền dân chủ tương đối và vị trí địa lý trên Vịnh Aden – gần các tuyến đường vận chuyển quan trọng và Yemen đang xảy ra xung đột – khiến khu vực này trở thành một trung tâm chiến lược về quân sự và thương mại. Họ từng hy vọng các đối tác khác như Mỹ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ethiopia sẽ noi gương Israel, nhưng sự công nhận vẫn chưa mở rộng.

Việc ly khai vẫn là vấn đề gây tranh cãi lớn. Liên minh châu Phi (AU) và nhiều đối tác quốc tế phản đối việc công nhận chính thức, lo ngại điều này có thể khuyến khích các phong trào ly khai khác trên lục địa.

Quyết định của Israel cũng gây chia rẽ trong nội bộ Somaliland, đặc biệt là cộng đồng dân cư theo đạo Hồi. Một số người ủng hộ mối quan hệ mới, với cờ Israel xuất hiện trong các gia đình và doanh nghiệp. Nhưng những người khác tỏ ra nghi ngờ sâu sắc, đặc biệt khi Israel tiếp tục cuộc chiến ở Gaza.

Các nhà hoạt động địa phương cho biết hàng chục người – bao gồm các học giả tôn giáo và thanh niên mang cờ Palestine – đã bị bắt trong các cuộc biểu tình phản đối quan hệ mới này.

Somaliland cũng không kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ mà họ tuyên bố chủ quyền. Bang Đông Bắc Somalia mới thành lập tuyên bố một số khu vực phía đông thuộc thẩm quyền của mình. Lực lượng Somaliland đã giao tranh với các thị tộc địa phương tại đó vào năm 2023, pháo kích vào bệnh viện, trường học, nhà thờ Hồi giáo và khu dân cư. Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International) cho biết hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn người đã thiệt mạng hoặc bị thương, và khoảng 200.000 người phải di dời.

Ahmed Ali Shire, một nghị sĩ của Bang Đông Bắc từ thành phố Las Anod vẫn còn mang sẹo chiến tranh, cảnh báo: “Xung đột sẽ bùng phát trở lại.” Ông nói rằng sự can dự của Israel có nguy cơ tái diễn sự can thiệp của nước ngoài đã thổi bùng cuộc nội chiến ở Somalia vào những năm 1980.

Tại Hargeisa, sự nhiệt tình mạnh mẽ hơn nhưng không phải là đồng thuận. Một cư dân tên Dahir Omar Bile, 42 tuổi, lo sợ hành vi của Israel ở Gaza sẽ làm tổn hại đến nỗ lực tìm kiếm sự công nhận rộng rãi hơn của Somaliland: “Somaliland đã chiến đấu gian khổ để giành độc lập, nhưng tôi không thể tin tưởng [Thủ tướng Israel Benjamin] Netanyahu. Ông ta đã giết những đứa trẻ bằng tuổi con tôi.”

Nhiều người cũng lo ngại về các cuộc trả đũa. Nhóm Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã đe dọa tấn công Somaliland nếu Israel thiết lập sự hiện diện quân sự như dự kiến. “Những lời đe dọa của Houthi khiến nhiều người sợ hãi,” Bile nói.