Somalia công bố lịch bầu cử 2027 giữa vòng xoáy tranh cãi

Ủy ban Bầu cử và Ranh giới Quốc gia Độc lập Somalia (INEBC) đã công bố kế hoạch tổ chức bầu cử quốc hội và tổng thống trong năm tới. Thông báo được đưa ra trên đài truyền hình nhà nước hôm thứ Năm, với lịch trình cụ thể: bầu cử thành viên cả hai viện quốc hội dự kiến diễn ra vào ngày 15/4/2027, sau đó là bầu cử tổng thống vào ngày 15/5 cùng năm.

Trong tuyên bố, cơ quan bầu cử cho biết cuộc bầu cử tổng thống được tiến hành theo quy định "nhiệm kỳ tổng thống là năm năm, bắt đầu từ ngày tổng thống tuyên thệ nhậm chức".

Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud – bắt đầu từ năm 2022 – đã kết thúc hồi đầu năm nay. Tuy nhiên, chính phủ của ông đã tuyên bố "thời kỳ chuyển tiếp" thông qua một sửa đổi hiến pháp vào tháng 5, bất chấp thỏa thuận với phe đối lập về việc tổ chức bầu cử. Các đảng đối lập đã tẩy chay cuộc bỏ phiếu sửa đổi hiến pháp và từ đó phản đối những thay đổi này.

Tổng thống Mohamud đang thúc đẩy tổ chức bầu cử dựa trên đảng phái nhằm thay thế hệ thống bầu cử do các trưởng lão dòng tộc thiết lập. Tuy nhiên, nỗ lực này bị giới phê bình coi là hành động giành quyền lực.

Cựu Tổng thống Mohamed Abdullahi Farmaajo gọi quyết định tổ chức bầu cử là "mối đe dọa nguy hiểm đối với nhà nước và tương lai Somalia" trong một bài đăng trên X, đồng thời kêu gọi đạt được thỏa thuận với tất cả các phe phái trước khi đưa ra quyết định về bầu cử.

Một cựu tổng thống khác, Sheikh Sharif Sheikh Ahmed, người từng là lãnh đạo phe đối lập, cảnh báo rằng một "quá trình bầu cử gây tranh cãi có thể dẫn đến các cuộc bầu cử song song" và thậm chí là "xung đột dân sự", theo AFP.

Trong khi đó, chính phủ hoan nghênh việc công bố ngày bầu cử như một "giai đoạn quan trọng... hướng tới củng cố hệ thống dân chủ của đất nước" và kêu gọi tất cả các bên tham gia quá trình này một cách hòa bình, "thiện chí".

"Không có thỏa thuận chính trị nào để tổ chức những cuộc bầu cử đó", nhà phân tích Samira Gaid nói với AFP. Bà nhận định tất cả các quy trình mà chính phủ đang khởi động đều dẫn đến sự phân mảnh hơn nữa, đồng thời cho rằng chính phủ về cơ bản chỉ gồm Mogadishu và "hai hoặc ba bang thành viên đồng minh". Theo bà Gaid, bầu cử sẽ dẫn đến "xung đột và đối đầu nhiều hơn trong các bang thành viên liên bang còn lại".

Tại thủ đô Mogadishu, một số cư dân cũng tỏ ra hoài nghi, gọi thông báo là "đơn phương". "Việc công bố lịch trình bầu cử thông qua một quá trình do một phía thúc đẩy và bị phe đối lập từ chối thực chất là tuyên bố một cuộc xung đột mới", Omar Said, một cư dân thủ đô, nói với AFP.

Thách thức an ninh

Trả lời Al Jazeera hồi đầu tháng này, Tổng thống Mohamud cho biết đất nước vẫn đối mặt với những thách thức an ninh đáng kể, dù nhóm al-Shabab không còn hiện diện tại các thành phố lớn và khả năng nhóm này kiểm soát Somalia là rất thấp.

Al-Shabab là nhóm vũ trang Somalia nổi lên từ Liên minh Tòa án Hồi giáo vào giữa thập niên 2000 và cam kết trung thành với al-Qaeda vào năm 2012. Nhóm này đã chiến đấu chống chính phủ liên bang Somalia trong nhiều năm, kiểm soát lãnh thổ ở một số khu vực miền nam và trung Somalia, đồng thời thực hiện các vụ tấn công đẫm máu, bao gồm tại Mogadishu và nước láng giềng Kenya.

Tổng thống Mohamud khẳng định Mỹ vẫn là đối tác mạnh nhất của Somalia trong cuộc chiến chống "khủng bố". Ông cũng đề cập đến quan hệ với Ethiopia, mô tả mối quan hệ này là tốt đẹp và nhấn mạnh Mogadishu không phản đối việc Addis Ababa không có biển được tiếp cận biển thông qua một thỏa thuận chung sử dụng cảng Somalia cho lợi ích kinh tế.

Vào tháng 1/2024, Addis Ababa đã ký biên bản ghi nhớ với Somaliland về quyền tiếp cận biển, động thái mà Somalia lên án là vi phạm chủ quyền. Sau đó, Somalia và Ethiopia đã đồng ý giảm căng thẳng.