Singapore ra mắt ứng dụng hẹn hò cho công chức giữa lúc tỷ lệ sinh chạm đáy lịch sử

Singapore vừa triển khai một nền tảng hẹn hò dành riêng cho công chức, trong bối cảnh tỷ lệ sinh của đảo quốc này xuống mức thấp nhất từ trước tới nay. Nền tảng mang tên FirstDate do cơ quan công nghệ GovTech phát triển, sử dụng thuật toán từng đoạt giải Nobel, đang được thử nghiệm với những nhân viên chính phủ độc thân trong độ tuổi 21 đến 35.

Theo GovTech, FirstDate ra đời từ cuộc thi hackathon thường niên của cơ quan này – nơi nhân viên phát triển và thử nghiệm các ý tưởng mới. Người tham gia đăng nhập bằng thẻ căn cước kỹ thuật số quốc gia, trả lời bảng khảo sát về sở thích, thói quen và giá trị sống, sau đó được ghép đôi với một ứng viên tiềm năng tại mỗi thời điểm. Đợt đăng ký thí điểm đã đóng vào thứ Hai tuần này. GovTech cho biết chưa có quyết định nào về việc mở rộng dịch vụ ra ngoài phạm vi nhân viên các cơ quan chính phủ.

Nur Aisyah, một công chức 30 tuổi, đã đăng ký tham gia vì tò mò. Cô cho biết mình ít gặp đàn ông qua công việc hay sở thích, và thấy các ứng dụng hẹn hò như Tinder hay Bumble “rất tệ” vì ứng viên thường không chịu đầu tư vào hồ sơ cá nhân hoặc khó duy trì trò chuyện qua tin nhắn. Dù cởi mở với việc sinh con, cô vẫn khó hình dung việc nuôi dạy con ở một thành phố có chi phí nhà ở và chăm sóc trẻ cao, nơi gánh nặng chăm con thường đè nặng lên phụ nữ. “Tôi thấy hơi bi quan về tương lai nói chung”, Nur nói với Al Jazeera, và cho biết cô tham gia với tâm thế “Sao lại không nhỉ?”.

Việc Singapore tham gia vào lĩnh vực mai mối là nỗ lực mới nhất nhằm cải thiện tỷ lệ sinh đã xuống mức thấp lịch sử. Năm 2025, chưa đầy 30.000 trẻ được sinh ra tại đảo quốc Đông Nam Á này, đưa tỷ lệ sinh xuống mức kỷ lục 0,87. Hồi tháng 8, Thủ tướng Lawrence Wong đã công bố loạt biện pháp hỗ trợ gia đình mới, trong đó có gói phúc lợi tài chính gần 70.000 đô la Singapore (khoảng 55.000 USD) cho mỗi trẻ từ khi sinh đến 17 tuổi.

Với Singapore – quốc gia có 6 triệu dân gần như là nguồn lực duy nhất – việc dân số thu hẹp và già hóa nhanh là vấn đề mang tính sống còn. Hồi tháng 2, Phó Thủ tướng Gan Kim Yong cảnh báo nếu không có biện pháp can thiệp, dân số công dân có thể bắt đầu giảm vào đầu thập niên 2040, để lại ít lao động hơn chăm sóc người cao tuổi.

Singapore hiện dựa nhiều vào nhập cư để đáp ứng nhu cầu lao động, với chính phủ dự kiến tiếp nhận 25.000 đến 30.000 công dân mới mỗi năm trong 5 năm tới. Đây là vấn đề nhạy cảm về chính trị ở quốc gia có 6,2 triệu dân sinh sống trên diện tích chưa bằng một nửa London. Tuy nhiên, ngay cả khi giới chức trách kêu gọi sinh con, nhiều người Singapore vẫn hào hứng với lối sống không con, thích hưởng lợi từ hộ gia đình hai thu nhập với ít hóa đơn hơn hoặc dồn sự chú ý cho thú cưng.

Singapore chưa bao giờ ngần ngại can thiệp vào chuyện tình cảm. Trong bài phát biểu năm 1983 khởi đầu “Cuộc tranh luận lớn về hôn nhân”, cố Thủ tướng Lý Quang Diệu cảnh báo rằng người có bằng đại học, đặc biệt là phụ nữ, kết hôn muộn và sinh ít con hơn so với người ít học hơn. Năm sau, chính phủ của ông giới thiệu Chương trình Ưu tiên cho các bà mẹ tốt nghiệp đại học, vốn gây tranh cãi khi ưu tiên con của những bà mẹ có bằng đại học trong tuyển sinh. Cùng thời gian, chính phủ thành lập Đơn vị Phát triển Xã hội (SDU) để tổ chức các sự kiện cho người độc thân có bằng đại học giao lưu, khiến một số người Singapore đùa rằng tên viết tắt của cơ quan này nên có nghĩa là “Độc thân, Tuyệt vọng và Xấu xí”.

Ông Tan Ern Ser, nghiên cứu viên chính tại Viện Nghiên cứu Chính sách Singapore, nhận định với Al Jazeera rằng đây là một chính phủ can thiệp sâu, ngay cả vào lĩnh vực riêng tư là tình yêu và hôn nhân. Theo ông, dù các nỗ lực mai mối trước đây của chính phủ không “đáng kể cũng không hiệu quả về chi phí”, thế hệ quan chức hiện nay vẫn nhiệt tình tham gia vào trò chơi hẹn hò bằng sức mạnh công nghệ. Tuy nhiên, ông cho rằng nền tảng do chính phủ hậu thuẫn không đánh dấu sự trở lại của thời kỳ hôn nhân sắp đặt, và “những cặp đôi được xác định là tương thích vẫn có thể có một mối tình đích thực”.

FirstDate dựa trên thuật toán Gale-Shapley, do các nhà toán học David Gale và Lloyd Shapley phát triển năm 1962, ghép đôi mọi người theo thứ tự ưu tiên của mỗi bên. Shapley đã chia sẻ giải Nobel kinh tế năm 2012 cho phát hiện này, với các phiên bản thuật toán được dùng trong tuyển sinh học đường và phân bổ chỗ nội trú y khoa.

Jean Liu, phó giáo sư tâm lý học tại Viện Công nghệ Singapore, nhận xét đây là cách tiếp cận khác biệt căn bản so với hầu hết ứng dụng hẹn hò, giống môi giới hẹn hò ngoại tuyến hơn, với việc vuốt hồ sơ vô tận được thay bằng một kết đôi duy nhất. Bà cho rằng việc FirstDate ra đời từ hackathon phản ánh mong muốn đổi mới trước những “bài toán khó” của quốc gia. Tuy nhiên, theo bà Liu, bảng hỏi có giá trị hạn chế trong việc dự đoán liệu hai người có hợp nhau không, và chất lượng kết đôi phụ thuộc vào số người tham gia. “Quá trình có thể đổ vỡ nếu quá ít người đăng ký”, bà nói, đồng thời cho rằng giá trị lớn nhất của ứng dụng có thể là mang lại cho chính phủ cơ hội đánh giá và công bố dữ liệu hẹn hò – điều mà các công ty ứng dụng hiếm khi làm vì coi thuật toán là thông tin mật.

Singapore không phải quốc gia duy nhất tìm cách ghép đôi người độc thân. Chính quyền đô thị Tokyo đã ra mắt Tokyo Enmusubi – ứng dụng hẹn hò dùng AI – vào năm 2024, trong khi chương trình “Seoulting” của chính quyền Seoul tổ chức các buổi hẹn hò mù có chọn lọc tại các địa danh như sông Hàn.

Trên mạng, phản ứng của người Singapore trước nỗ lực mới nhất của chính phủ trong vai trò bà mối dao động từ chế giễu đến thích thú. Một số bình luận cho rằng FirstDate là lãng phí tiền công, trong khi những người khác đùa về “vợ/chồng do nhà nước chỉ định” và liệu tìm được tình yêu có được tính vào chỉ tiêu công việc hay không.

Jamie, một nhân viên chính phủ làm trong ngành giáo dục, nhận được email mời tham gia nền tảng nhưng không có kế hoạch đăng ký. “Tôi thấy khá gượng gạo. Nghe cứ như ai đó đang cố quá”, cô nói với Al Jazeera, đồng thời cho biết kỹ năng xã hội đã mai một và cô quá kiệt sức sau giờ làm đến mức chỉ muốn về nhà nằm nghỉ. Jamie cũng băn khoăn về quyền riêng tư: “Họ thu thập loại dữ liệu gì để ghép đôi, và họ làm gì với dữ liệu đó?”. Theo website FirstDate, hồ sơ chỉ hiển thị với người được ghép đôi, thông tin liên lạc chỉ được chia sẻ khi cả hai đồng ý, và dữ liệu sẽ không bị kiếm lời hay chia sẻ với bên thứ ba trừ khi pháp luật yêu cầu hoặc cho phép.

Teo Kai Xiang, nghiên cứu sinh tiến sĩ và cựu nhà báo của The Straits Times, cho rằng việc hẹn hò bị rút gọn thành danh sách sở thích phản ánh “cái nhìn mang tính giao dịch và công cụ sâu sắc về tình yêu”, trong đó bạn đời trở thành “đồng sở hữu một dự án tài chính” và “người sinh ra những đứa con được săn đón”. Theo ông, tư duy này càng sắc bén hơn bởi hệ thống nhà ở công của Singapore, nơi quyết định hợp lý với các cặp đôi theo đuổi trợ cấp là nộp đơn xin mua căn hộ trước khi kết hôn. Thuật toán này “không sửa chữa hay thách thức tư duy kiểu phỏng vấn nhân sự đó”, Teo nói, đồng thời đặt câu hỏi tại sao những người từ 36 tuổi trở lên lại bị loại trừ.

Dù hoan nghênh thử nghiệm này, Teo mong muốn chính phủ làm nhiều hơn để hồi sinh không gian công cộng và đời sống về đêm của đảo quốc, thay vì “nhồi nhét những lời hô hào sinh sản vào cổ họng chúng tôi”. Theo ông, rào cản lớn hơn với việc hẹn hò là chi phí – từ giao thông đêm đắt đỏ đến tiền thuê nhà cao khiến nhiều người độc thân sống với cha mẹ đến tận tuổi 30. Người độc thân không thể tự mua nhà ở công – nơi ở của khoảng 80% cư dân Singapore – cho đến khi họ 35 tuổi. “Sự thật là chúng ta không thực sự biết điều gì khiến tình yêu vận hành, để có thể diễn đạt và thực hiện nó ở quy mô xã hội”, Teo nói. “Nó quá lộn xộn, quá phức tạp, quá riêng biệt và quá con người.”