Hệ thống y tế Gaza không còn xuất hiện trên các mặt báo như thời điểm xảy ra các vụ đột kích bệnh viện Al Shifa hồi tháng 11/2023, hay những vụ ném bom vào khu điều trị. Thế nhưng, sự sụp đổ của hệ thống này vẫn đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt tại các trại tạm cư – nơi những người nghèo khổ và dễ tổn thương nhất buộc phải sinh sống.
Theo một bác sĩ từng công tác tại Gaza, tại các trại tạm cư, hệ thống y tế tàn phá không thể tiếp cận những người cần nhất, còn người bệnh cũng không thể tìm đến những cơ sở y tế hiếm hoi còn hoạt động. Tình trạng thiếu vệ sinh, nước sạch và phơi nhiễm với thời tiết khắc nghiệt khiến cuộc khủng hoảng y tế càng thêm tồi tệ.
Trong chuyến thăm hồi tháng trước tới một trại tạm cư tự phát tại trường Hassan Salama ở thành phố Gaza, nơi từng bị đánh bom cùng trường Nasr lân cận vào tháng 8/2024 khiến ít nhất 30 người thiệt mạng, hàng trăm người vô gia cư đang sống trong các lều dựng trong sân trường và phần còn lại của tòa nhà. Không tổ chức nào quản lý trại, do đó không có dịch vụ y tế nào được cung cấp.
Nhóm bác sĩ tình nguyện từ một phòng khám tư nhân đã đến khám miễn phí cho ít nhất 150 bệnh nhân trong một ngày. Các ca bệnh bao gồm huyết áp cao, tiểu đường, thận, viêm gan, ghẻ, cùng nhiều trẻ em mắc thủy đậu, viêm dạ dày ruột, tiêu chảy và nhiễm trùng đường hô hấp.
Với nhiều bệnh nhân, việc đến gặp bác sĩ trở thành hành trình gần như bất khả thi do chi phí đi lại, khoảng cách xa và sự kiệt sức vì di dời và nắng nóng. Một bệnh nhân 46 tuổi bị thương ở chân do mảnh đạn, kèm tăng huyết áp, không thể đến Bệnh viện Al Rantisi vì cơ sở này chỉ phục vụ trẻ em và bệnh nhân ung thư. Để được khám miễn phí, anh phải trả ít nhất 8 USD tiền đi lại – một khoản lớn với người dân trại tạm cư.
Việc trì hoãn điều trị, thiếu thuốc và điều kiện sống khó khăn có thể khiến bệnh trở nặng, thậm chí tử vong. Mọi thứ có thể được ngăn chặn nếu dịch vụ y tế cơ bản trở lại Gaza, đặc biệt dưới sự bảo trợ của một tổ chức lớn như UNRWA.
Trước chiến tranh, UNRWA vận hành 22 phòng khám trên khắp Gaza, nay chỉ còn 6 phòng khám hoạt động. Chỉ 19 trong số 34 bệnh viện hoạt động một phần, với hầu hết khoa phòng không thể làm việc do bị phá hủy. Toàn Gaza hiện chỉ còn 2.200 giường bệnh cho 2 triệu dân, trong khi riêng bệnh viện Al Shifa trước đây đã có 700 giường.
Nhiều dịch vụ y tế như xét nghiệm, phẫu thuật và điều trị không còn khả dụng do thiếu vật tư và nhân lực. Sự tàn phá các cơ sở y tế và tước đoạt nơi cư trú của người dân Gaza đã biến quyền được chăm sóc sức khỏe thành một đặc ân. Cần có sự can thiệp y tế khẩn cấp để tái thiết bệnh viện và tái lập các phòng khám cơ bản, tiếp cận những người dễ bị tổn thương nhất trong các trại tạm cư.
