Quốc hội Anh sắp tranh luận về ảnh hưởng của Israel đối với chính trường nước này

Quốc hội Anh sẽ tổ chức một cuộc tranh luận vào thứ Hai (7/4) về việc liệu có cần tiến hành một cuộc điều tra đối với ảnh hưởng của Israel đối với chính trường nước này. Cuộc tranh luận sẽ được phát trực tiếp trên kênh YouTube của Quốc hội.

Sự kiện được kích hoạt sau khi một kiến nghị do công dân Andy Kalil khởi xướng vào ngày 28/1 đã thu thập được hơn 118.000 chữ ký. Theo quy định, bất kỳ kiến nghị nào đạt trên 100.000 chữ ký đều tự động được đưa ra trước Quốc hội để tranh luận.

Nội dung kiến nghị bày tỏ lo ngại về “các hoạt động vận động hành lang có liên kết với nhà nước Israel và thân Israel trong chính trị Anh”. Kiến nghị cho rằng “sự tàn phá khủng khiếp ở Gaza, sự đàn áp đối với người Palestine ở Bờ Tây” và phản ứng chính trị của Anh nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải xem xét cách các tổ chức thân Israel định hình các quyết định của chính phủ.

Chính phủ Lao động của Thủ tướng Keir Starmer cho biết họ không ủng hộ kiến nghị. Trong tuyên bố ngày 17/4, chính phủ khẳng định đã có “khuôn khổ minh bạch cho hoạt động vận động hành lang” tại Anh.

Nhóm vận động hành lang nào đang hoạt động?

Theo tổ chức giám sát Track Israel Lobby UK và tổ chức truyền thông Declassified UK, một số nhóm vận động hành lang thân Israel tại Anh bao gồm: Conservative Friends of Israel (CFI) – chuyên thắt chặt quan hệ giữa đảng Bảo thủ và Israel; Labour Friends of Israel (LFI) – tập trung vào quan hệ giữa đảng Lao động và Israel; Liberal Democrats Friends of Israel; Northern Ireland Friends of Israel; Bộ Ngoại giao Israel; Elnet UK; Australia-Israel Cultural Exchange (AICE); Yachad; và Hiệp hội Người Do Thái châu Âu.

Những khoản tài trợ cho chính trị gia Anh

Tháng 7/2024, Declassified UK tiết lộ các nhóm thân Israel đã tài trợ cho các thành viên hiện tại và trước đây của đảng Lao động Anh, với tổng giá trị hơn 300.000 bảng Anh (khoảng 397.000 USD). Bảy thành viên nội các của Thủ tướng Starmer đã nhận tài trợ từ LFI để thăm Israel. Starmer từng phát biểu tại các sự kiện do nhóm này tổ chức.

Trước đó, năm 2021, truyền thông Anh đưa tin cựu Thủ tướng Boris Johnson đã được CFI tài trợ chuyến thăm Israel năm 2004 nhưng không khai báo cho đến năm 2008. Một báo cáo của Declassified UK cho biết 23 thành viên nội các thời Johnson cũng đã được tài trợ các chuyến đi tới Israel hoặc Washington DC với tổng số tiền ít nhất 14.000 bảng Anh (khoảng 18.489 USD).

Áp lực lên chính trị gia có quan điểm chỉ trích Israel

Một cuộc điều tra của Al Jazeera năm 2009 cho thấy Lord Kalm, một nhà tài trợ lớn cho đảng Bảo thủ và là thành viên CFI, đã đe dọa cắt tài trợ cho chính trị gia William Hague sau khi ông chỉ trích Israel sử dụng “vũ lực không cân xứng” trong chiến tranh Lebanon năm 2006.

Năm 2017, một cuộc điều tra khác của Al Jazeera mang tên “The Lobby” cho thấy các thành viên và ít nhất một nghị sĩ đảng Lao động đã bị gắn mác “bài Do Thái” sau khi chất vấn các chính sách thân Israel. Điều tra cũng tiết lộ Jackie Walker, một nhà hoạt động người Anh gốc Do Thái, đã bị đình chỉ sau khi tranh luận về chủ nghĩa Phục quốc Do Thái và các thảm kịch toàn cầu trong Ngày tưởng niệm Holocaust.

Năm 2020, đảng Lao động đình chỉ cựu lãnh đạo Jeremy Corbyn sau khi Ủy ban Bình đẳng và Nhân quyền (EHRC) phát hiện những sai phạm nghiêm trọng trong cách đảng này xử lý các cáo buộc bài Do Thái. Nhóm LFI đã cắt đứt quan hệ với Corbyn từ năm 2018.

Lập trường của chính phủ Anh về Palestine

Dưới thời Thủ tướng Starmer, Anh chính thức công nhận Palestine là một nhà nước vào tháng 9/2024. Tuy nhiên, đảng Lao động vẫn tránh đưa ra quan điểm về việc chiến dịch quân sự của Israel ở Gaza có cấu thành tội diệt chủng hay không. Tuần trước, Tòa án Phúc thẩm Anh phán quyết chính phủ có quyền liệt nhóm Palestine Action vào danh sách “khủng bố”.

Tranh cãi về truyền thông Anh

Hơn 100 nhân viên BBC đã cáo buộc đài này thiên vị Israel trong đưa tin về cuộc chiến Gaza. Tháng 11/2023, tám phóng viên BBC viết thư cho Al Jazeera chỉ trích đài có “tiêu chuẩn kép trong cách nhìn nhận thường dân”. Một phân tích tháng 4/2026 của Declassified UK cho thấy BBC đã có chín cuộc họp với các nhóm Do Thái có thiện cảm với Israel trong năm đầu tiên của cuộc chiến Gaza, nhưng không đề cập đến sự tồn tại và ảnh hưởng của các nhóm vận động hành lang thân Israel.

Kịch bản sau tranh luận

Theo giảng viên Christopher Featherstone của Đại học York, Thủ tướng Starmer – người vừa tuyên bố từ chức vào thứ Hai – có thể chịu áp lực phải phản hồi. Tuy nhiên, việc mở cuộc điều tra về vận động hành lang có thể mở ra “hộp Pandora” chính trị. Featherstone cũng lưu ý rằng bất kỳ cuộc điều tra nào cũng có thể bị Israel lên án và dẫn đến các cáo buộc chống bài Do Thái, khiến đảng Lao động vốn có tiền sử về vấn đề này dưới thời Corbyn càng thêm thận trọng.