Phong trào 'Gián' tại Ấn Độ mở mặt trận mới: Đấu tranh đòi cải cách trường công
Yashraj Sharma
Phong trào 'Gián' (Cockroach Janata Party) tại Ấn Độ, sau khi buộc Bộ trưởng Giáo dục từ chức, đang mở mặt trận mới bằng chiến dịch thanh tra hàng loạt trường công trên cả nước. Tuy nhiên, một tình nguyện viên của phong trào đã mất cha sau vụ tấn công bị cáo buộc bởi các tay chân đảng BJP, làm dấy lên lo ngại về bạo lực và thách thức trong cuộc đấu tranh đòi cải cách giáo dục.
New Delhi, Ấn Độ – Ngày 13/8, Abdul Hafeez, 26 tuổi, trở về ngôi trường tiểu học cũ ở làng Karisunda, thuộc huyện Bankura, bang Tây Bengal, miền đông Ấn Độ. Chuyến thăm của anh là một phần trong chiến dịch của Cockroach Janata Party (CJP), một nhóm áp lực nổi tiếng tại Ấn Độ, nhằm kiểm tra thực trạng các trường công đang thiếu kinh phí và xuống cấp của quốc gia này.
CJP vừa đạt được thành công khi buộc Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức vào tháng 7, sau 37 ngày ngồi biểu tình tại thủ đô New Delhi, làm dấy lên làn sóng phản đối của giới trẻ Gen Z trên khắp cả nước. Tuy nhiên, sự việc tại Bankura lại trở thành bi kịch.
Theo lời Hafeez, vài giờ sau chuyến thăm trường, các nhân viên địa phương của đảng Bharatiya Janata Party (BJP) theo chủ nghĩa dân tộc Hindu của Thủ tướng Narendra Modi đã kéo tới nhà anh hành hung anh và cha anh, ông Mohammad Mafik. Hai ngày sau, người cha 51 tuổi đã tử vong vì những chấn thương nghiêm trọng.
Phản ứng trước vụ việc, Suvendu Adhikari, Bộ trưởng chính quyền bang Tây Bengal do BJP lãnh đạo, gọi các kẻ tấn công là “tội phạm không liên quan đến BJP” và cam kết sẽ xử lý. Nhưng một ngày sau khi chôn cất cha, Hafeez tuyên bố với Al Jazeera rằng anh vẫn kiên định kêu gọi trách nhiệm giải trình và cải cách hệ thống trường công.
“Chúng tôi sẽ đấu tranh đòi công lý cho cha tôi, nhưng những cuộc tấn công này sẽ không ngăn cản chúng tôi đòi hỏi một nền giáo dục tốt hơn,” Hafeez nói.
Chiến dịch “Sửa chữa trường học”
Vụ việc đau lòng trên đánh dấu một mặt trận mới của CJP. Nhóm này đã kêu gọi những người ủng hộ, từng tham gia biểu tình tại New Delhi, hãy đến kiểm tra các trường học gần nơi họ sinh sống. Họ đưa ra bộ tiêu chí bốn điểm cho chiến dịch “Fix the Schools” (Sửa chữa trường học) gồm: nước uống và nhà vệ sinh hoạt động; điện và phòng học sử dụng được; tường rào và an toàn khuôn viên; cùng bữa ăn trưa và việc chấm công của giáo viên.
Abhijeet Dipke, người sáng lập CJP, bày tỏ: “Abdul đến kiểm tra trường công ở Bengal nơi anh từng học. Tôi thực sự tức giận khi người ta bị sát hại chỉ vì đòi hỏi trường học tốt hơn.”
Ashutosh Ranka, đồng điều phối viên của CJP, xúc động sau khi gặp gia đình Hafeez. Ông cho biết nhóm dự kiến thúc ép chính phủ bồi thường, nhưng Hafeez đề nghị lấy tên cha mình đặt cho một ngôi trường. Tại bang Rajasthan, nơi Ranka sinh sống, nhóm gặp những thách thức khác. Ngày 14/8, ông tham gia ngồi biểu tình cùng học sinh tiểu học ở huyện Alwar đòi thêm phòng học, nhà vệ sinh sạch và nước uống; theo báo chí địa phương, nhà chức trách đã chấp nhận các yêu cầu. Tuy nhiên, chính quyền bang do BJP lãnh đạo đã ra hạn chế người ngoài vào trường công và chụp ảnh, quay phim, viện dẫn quyền riêng tư của học sinh, sau khi Ranka thông báo các tình nguyện viên CJP sẽ khảo sát tại nhiều nơi.
Thực trạng đáng lo ngại
Samina Bano, chuyên gia chính sách giáo dục từng tư vấn cho nhiều bang của Ấn Độ, nhận định hệ thống giáo dục công đang “không còn hoạt động hiệu quả cho người dân”. Bà cho biết trong 10 năm qua, bà từng phát hiện “giáo viên say rượu khi bị kiểm tra đột xuất”, hợp đồng giả ở vùng nông thôn do nhiều giáo viên không muốn đến, cùng những thất bại hệ thống khác phổ biến ở trường công.
“Giáo dục tại các trường công là một tình trạng đáng buồn. Nó cần một sự thay đổi mang tính đột phá,” Bano nói, đồng thời ca ngợi CJP đã đưa các yêu cầu cải cách vào chính trị chính thống. “Họ đang đưa vấn đề vào diễn ngôn, nhưng một khi người dân bắt đầu đòi hỏi, cần xây dựng thể chế thực sự, đó là công việc khác hẳn. Cần có ý chí để tái tưởng tượng nền giáo dục công ở Ấn Độ.”
Chiến lược truyền thông
Sau khi các cuộc biểu tình của Gen Z tại New Delhi kết thúc, internet lại tràn ngập video học sinh nhiều bang phàn nàn về điều kiện trường lớp. Họ chặn đường, vây quanh văn phòng chính quyền địa phương và tranh cãi với quan chức. CJP tận dụng đà này để phát động giai đoạn mới trong chiến lược vận động thông minh, theo nhà phân tích chính trị Asim Ali tại New Delhi.
“Điều này khai thác thế mạnh của họ là mạng xã hội. Không cần nhiều tình nguyện viên như một đảng chính trị truyền thống, họ có thể giao việc cơ sở cho những người theo dõi trên mạng xã hội,” Ali giải thích. “Bằng cách tận dụng sức mạnh mạng xã hội, giờ đây đã phủ khắp những vùng xa xôi nhất của Ấn Độ, CJP đã giảm đáng kể chi phí tổ chức cho một phong trào.”
Tuy nhiên, Ali cảnh báo cách tiếp cận dựa trên các tình nguyện viên thiếu kỹ năng chính trị, kinh nghiệm biểu tình hay hỗ trợ thể chế cũng khiến họ dễ bị bạo lực, như vụ việc gia đình Hafeez.
Dù vậy, máu đổ tại bang miền đông không làm giảm quyết tâm của CJP. Ngày 18/8, Ranka thông báo trên X rằng nhiều địa điểm ở Kolkata đã hủy hoặc từ chối cho CJP tổ chức gặp gỡ với học sinh. “Điều này chỉ củng cố thực tế rằng BJP sợ những con gián. Những con gián Bengal sẽ tiếp tục đến các trường công và thúc ép chính quyền sửa chữa chúng. Các người càng ngăn cản, chúng tôi càng lớn mạnh,” ông viết.
