Chính quyền Palestine (PA) đã lên án quyết định của Israel phát hành hồ sơ mời thầu xây dựng hơn 1.200 đơn vị nhà ở mới tại Bờ Tây thuộc khuôn khổ dự án định cư E1. Động thái này bị coi là bước tiến mới nhằm hiện thực hóa kế hoạch định cư gây tranh cãi.
Ủy ban kháng chiến chống định cư và bức tường (CRRC), cơ quan trực thuộc Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO), ngày 14/10 ra tuyên bố cảnh báo việc đẩy nhanh kế hoạch này sẽ dồn người Palestine ở Bờ Tây vào "các vùng đất bị cô lập bao quanh bởi khu định cư".
Kế hoạch E1, được chính phủ Israel thông qua hồi năm ngoái, nhằm xây dựng hơn 3.400 đơn vị nhà ở trên diện tích khoảng 12 km2 đất của người Palestine tại Bờ Tây. Theo luật pháp quốc tế, các khu định cư và tiền đồn của Israel tại đây là bất hợp pháp.
Kế hoạch này sẽ kết nối hàng nghìn khu định cư ở Đông Jerusalem, vốn đã bị Israel sáp nhập bất hợp pháp, với khối định cư Maale Adumim ở Bờ Tây. Điều này sẽ cắt đứt hoàn toàn Đông Jerusalem, nơi người Palestine mong muốn làm thủ đô của nhà nước tương lai, khỏi Bờ Tây và về cơ bản chia cắt Bờ Tây thành hai phần.
Thời hạn nộp hồ sơ dự thầu cho dự án dự kiến đóng vào ngày 19/10, chỉ hơn một tuần trước cuộc bầu cử Israel vào ngày 27/10, thời điểm Thủ tướng Benjamin Netanyahu và chính phủ của ông được dự báo có thể đối mặt với sự ủng hộ sụt giảm.
CRRC cho biết việc phát hành hồ sơ mời thầu cho 1.200 đơn vị nhà ở nên được xem là bước đi trong kế hoạch địa chính trị rộng lớn hơn nhằm tái định hình khu vực giữa Jerusalem và thung lũng Jordan.
Phóng viên Nida Ibrahim của Al Jazeera đưa tin từ Hizma ở Bờ Tây nhận định, nếu dự án E1 được hiện thực hóa, đây sẽ là "chiếc đinh cuối cùng đóng vào quan tài" của giải pháp hai nhà nước cho xung đột Israel-Palestine. "Dự án E1 đã bị chính phủ Israel trì hoãn nhiều lần, nhưng giờ chúng tôi thấy nó đang diễn ra trên thực địa", cô nói và cho rằng "mục tiêu cuối cùng của Israel là khiến người Palestine phải rời đi".
Cùng ngày, Bộ Xây dựng và Nhà ở Israel phê duyệt quy trình đấu thầu cho 1.234 đơn vị nhà ở. Theo tổ chức nhân quyền Israel Ir Amim và nhóm vận động hòa bình Peace Now, đây là một trong hai kế hoạch xây dựng được phê duyệt cho E1.
Trong thông cáo ngày 14/10, Ir Amim cảnh báo ngay cả việc triển khai một phần cũng sẽ "tạo ra thực tế không thể đảo ngược, thay đổi cơ bản đặc điểm địa lý và chiến lược của khu vực, cắt đứt miền Bắc và miền Nam Bờ Tây, đồng thời cô lập Đông Jerusalem".
Peace Now, trong tuyên bố trên X, cáo buộc "chính phủ Netanyahu-Smotrich" (ám chỉ Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich, một người định cư) đang "cố chôn vùi giải pháp hai nhà nước" thông qua dự án định cư này. "Giữa chiến dịch bầu cử, chính phủ đang cố biến tầm nhìn thôn tính của phe thân định cư thành hiện thực và trói tay chính phủ tiếp theo. Động thái này cũng vi phạm cam kết rõ ràng của nhà nước", tuyên bố nêu rõ.
"Cái giá không chỉ là ngoại giao. Triển khai E1 và đóng cửa khu vực với người Palestine đe dọa chia cắt hàng chục cộng đồng người Bedouin, trong đó có Khan al-Ahmar, và dẫn đến việc họ phải rời bỏ đất đai", Peace Now cảnh báo.
