Pakistan chuyển thông điệp đặc biệt tới lãnh tụ tối cao Iran trong nỗ lực hòa giải

Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi đã tới Iran vào cuối tuần qua, mang theo một “bức thư đặc biệt” gửi tới lãnh tụ tối cao Iran, nhằm thúc đẩy nỗ lực ngoại giao chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran, vốn đã kéo dài 100 ngày.

Ông Naqvi tới thủ đô Tehran tối thứ Bảy (theo giờ địa phương) và gặp người đồng cấp Iran Eskandar Momeni. Trên mạng xã hội, ông Naqvi cho biết hai bên thảo luận về “những diễn biến khu vực mới nhất và các vấn đề liên quan tới an ninh nội địa”. Truyền thông Iran trước đó đưa tin quan chức Pakistan mang theo thư của Thủ tướng và Tổng tham mưu trưởng quân đội nước này gửi lãnh tụ tối cao Iran.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại vùng Vịnh. Ngày 21/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo lực lượng nước này đã bắn hạ hai máy bay không người lái một chiều của Iran “đe dọa giao thông hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz”.

Trước đó, vào ngày 19/6, CENTCOM cho biết đã đánh chặn bảy tên lửa đạn đạo nhắm vào Kuwait và Bahrain, chỉ vài giờ sau khi bắn hạ bốn máy bay không người lái của Iran phóng về phía eo biển – tuyến đường huyết mạch qua đó khoảng 20% lượng dầu thô giao dịch toàn cầu lưu thông. Quân đội Mỹ sau đó tuyên bố đã tấn công các trạm radar giám sát bờ biển của Iran tại Garuk và đảo Qeshm “để phòng vệ trước các cuộc tấn công hàng hải tiếp theo”.

Các cuộc tấn công này đã vấp phải sự phẫn nộ từ các quốc gia vùng Vịnh, những nước đang gánh chịu hậu quả của cuộc chiến mà họ từng kêu gọi ngăn chặn. Bahrain lên án đây là “hành vi xâm lược trắng trợn”, dù nước này là nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ. Kuwait gọi các cuộc tấn công là “sự leo thang nguy hiểm”. Ai Cập, Jordan và Qatar cũng tham gia chỉ trích.

Đàm phán ‘bế tắc’

Bất chấp các cuộc tấn công qua lại và giao tranh rải rác, các cuộc đàm phán về thỏa thuận chấm dứt chiến tranh vẫn tiếp diễn, nhưng chưa đạt được thỏa hiệp.

Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục thay đổi giữa đe dọa tái khởi động chiến dịch quân sự và bày tỏ lạc quan về một đột phá ngoại giao. Ngày 18/6, ông nói rằng một thỏa thuận có thể được hoàn tất trong cuối tuần.

Tuy nhiên, các quan chức Iran thận trọng hơn. “Các cuộc đàm phán đang bế tắc, và Trump phải phá vỡ thế bế tắc này”, ông Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran, nói với CNN hôm 21/6. Ông cũng kêu gọi giải phóng khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.

Việc giải phóng tài sản Iran là một trong những điểm mấu chốt trong các cuộc thương lượng. Ngày 18/6, các phương tiện truyền thông đưa tin Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang cân nhắc sử dụng số tài sản này để hỗ trợ tái thiết các khu vực vùng Vịnh bị thiệt hại do các cuộc tấn công của Iran. Một quan chức Mỹ cho biết: “Bộ Tài chính sẽ sử dụng mọi công cụ sẵn có để cho phép tài sản Iran được chuyển cho các đồng minh vùng Vịnh nhằm hỗ trợ tái thiết và sửa chữa cho bất kỳ thiệt hại nào trong tương lai do Iran gây ra”.

Các điểm vướng mắc khác bao gồm chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon; miễn trừ trừng phạt đối với xuất khẩu dầu thô; dỡ bỏ phong tỏa cảng biển của Mỹ; và giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh ngày 28/2. Tehran đáp trả bằng các đợt phóng máy bay không người lái và tên lửa nhằm vào Israel, các mục tiêu của Mỹ trong khu vực và các quốc gia vùng Vịnh lân cận.

Việc Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và đe dọa tấn công tàu thuyền qua lại nếu không được phép đã đẩy giá dầu và khí đốt lên mức cao nhất trong nhiều năm, đe dọa nguồn cung toàn cầu.

Các cuộc đụng độ vũ trang phần lớn lắng xuống sau lệnh ngừng bắn tạm thời do Pakistan làm trung gian bắt đầu từ ngày 8/4. Các cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad đổ vỡ vào ngày 12/4, và kể từ đó hai bên đã trao đổi một loạt đề xuất thông qua Pakistan để chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, nhiều cuộc bùng phát giao tranh kể từ đó đã làm dấy lên lo ngại rằng một cuộc xung đột toàn diện có thể tái diễn.