Pakistan căng lưới đánh cá trên chốt gác để chặn drone tấn công

Hangu, Pakistan — Cảnh sát Fayyaz Khan và đồng đội từng phải cúi người tìm chỗ nấp khi những chiếc drone mang theo chất nổ lao xuống chốt kiểm soát của họ ở tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, tây bắc Pakistan, hồi tháng 4. Vụ tấn công ngày 16/4 được nhóm Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), thường gọi là Taliban Pakistan, nhận trách nhiệm. Tay súng của nhóm này sau đó nổ súng từ nhiều phía vào chốt cảnh sát Sarki Piyala ở huyện Hangu, cách biên giới Afghanistan khoảng 30km và là điểm nóng của các cuộc tấn công do các nhóm vũ trang, chủ yếu là TTP, gây ra.

Theo lời Khan, một thanh tra cảnh sát 40 tuổi, cuộc đối đầu kéo dài khoảng 7 giờ, khiến tài xế một xe bọc thép thiệt mạng và một cảnh sát bị thương. “Chúng tôi rất sợ hãi vì đang ở giữa trận chiến. Lúc đó chúng tôi thậm chí không biết liệu mình có thể trở về nhà còn sống hay không”, Khan kể lại.

Để chống lại các cuộc tấn công như vậy, cảnh sát ở Hangu đưa ra một giải pháp ít ai ngờ tới và chi phí thấp: lưới đánh cá được căng cách mặt đất vài mét giữa các mái nhà và tường bao của chốt gác, tạo thành một kiểu “trần” trên không.

Theo cảnh sát địa phương, loại lưới được dùng tương tự lưới ngư dân này được lắp đặt lần đầu cách đây hai tháng. Từ đó đến nay, theo Khan, không còn vụ tấn công bằng drone nào xảy ra tại Sarki Piyala. “Nếu drone bay qua chốt, có khả năng nó sẽ mắc vào lưới và bị vô hiệu hóa hoặc chặn lại”, ông nói, trong khi các đồng đội mặc áo chống đạn, cầm súng đứng gác bên dưới tấm lưới đen được nối bằng dây thừng và dây kim loại.

“Kể cả khi drone không mắc lưới mà nổ phía trên, thiệt hại dự kiến sẽ ít hơn nhiều vì phần lớn mảnh văng và mảnh kim loại sẽ phân tán trong không khí thay vì rơi trực tiếp xuống đất nơi cảnh sát đang đứng.”

Ông Tariq Habib, cảnh sát trưởng huyện Hangu, cho biết có thể phủ lưới cho một chốt kiểm soát tiêu chuẩn với chi phí khoảng 400.000 rupee Pakistan (tương đương 1.435 USD). “Cảnh sát đã triển khai hệ thống lưới tại các đồn cảnh sát và chốt kiểm soát dễ bị tấn công để giảm tác động của các cuộc tấn công bằng drone và quadcopter”, Habib nói, thêm rằng thêm nhiều lưới đang được lắp đặt tại các đồn cảnh sát trong huyện. Ông cho biết cảnh sát Hangu đã đề nghị chính quyền tỉnh bổ sung kinh phí để mở rộng chương trình và yêu cầu này đang được xem xét.

Một phát ngôn viên cảnh sát Khyber Pakhtunkhwa cho biết lưới đã được lắp tại các chốt kiểm soát và đồn cảnh sát ở ít nhất 5 huyện dễ bị tấn công khác gồm Kohat, Karak, Bannu, Lakki Marwat và Dera Ismail Khan. Ngay cả một số chốt quân sự tại tỉnh này cũng đã triển khai hệ thống lưới chống drone.

‘Thêm một lớp bảo vệ’

Việc dùng lưới đánh cá là phản ứng trước sự thay đổi chiến thuật của các nhóm vũ trang, khi chúng kết hợp súng và súng cối với drone và quadcopter. Những năm gần đây, Pakistan chứng kiến số vụ tấn công vũ trang gia tăng, chủ yếu nhắm vào cảnh sát và quân đội, trong đó nhiều vụ do TTP nhận trách nhiệm. Nhóm này tuyên bố đấu tranh để lập một chính phủ theo mô hình Taliban tại Pakistan.

Các quan chức Pakistan nhiều lần cáo buộc chính quyền Taliban ở Kabul tạo nơi trú ẩn an toàn cho TTP trên lãnh thổ Afghanistan và yêu cầu ngăn chặn các cuộc tấn công xuyên biên giới vào Pakistan. Kabul bác bỏ cáo buộc và gọi các vụ tấn công là vấn đề an ninh nội bộ của Islamabad.

Tại Hangu, vụ tấn công đẫm máu nhất xảy ra ngày 29/7 khi các tay súng dùng quadcopter gắn bom tấn công một chốt cảnh sát trước khi phục kích trên mặt đất, khiến ít nhất 11 cảnh sát thiệt mạng và 28 người bị thương. 15 tay súng cũng thiệt mạng trong cuộc tấn công kéo dài nhiều giờ do TTP nhận trách nhiệm.

Ngày 20/9, một cuộc đấu súng khác ở Hangu khiến 6 binh sĩ và 8 tay súng thiệt mạng, theo quân đội Pakistan. Vụ việc diễn ra hai ngày sau khi một nhóm vũ trang khác mang tên Ittehad-ul-Mujahideen Pakistan giết 23 người, trong đó có 16 cảnh sát, và đánh bom một nhà thờ Hồi giáo trong các cuộc tấn công phối hợp ở huyện Kohat, tỉnh Khyber Pakhtunkhwa.

Cảnh sát cho biết đã ghi nhận ít nhất 16 vụ tấn công ở Hangu trong năm nay, khiến huyện này trở thành một trong những địa bàn nhạy cảm nhất của tỉnh. Tuy nhiên, cảnh sát Zeeshan Khan nói không có vụ tấn công bằng drone hay quadcopter nào xảy ra tại Sarki Piyala và chốt Baliamena gần đó kể từ khi lưới đánh cá được căng lên. Ông cho rằng lưới mang lại “một lớp bảo vệ bổ sung” cho cảnh sát và ước tính các biện pháp này có thể giảm 40-50% thiệt hại tiềm tàng nếu xảy ra tấn công.

‘Chiêu rẻ tiền’

Các cuộc tấn công vũ trang thường xuyên đã thay đổi đời sống hàng ngày của người dân Hangu sống gần các chốt cảnh sát. Mohammad Usama, một nhà hoạt động xã hội 28 tuổi ở Baliamena, cho biết các vụ tấn công thường khiến các gia đình cho con nghỉ học. “Luôn có nỗi sợ rằng một viên đạn lạc hay thứ gì đó có thể trúng con em, anh chị em của chúng tôi”, Usama nói. “Chúng tôi chỉ cầu mong Allah chấm dứt khủng bố ở đất nước này để chúng tôi được sống yên bình, con cái tiếp tục học hành và mọi người đi làm mà không sợ hãi.” Usama cho biết kể từ khi lưới được căng ở khu vực của anh, anh nhận thấy các vụ phục kích giảm.

Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh cho rằng chiến lược này có thể tạo ra “cảm giác an toàn giả tạo”. Ông Imtiaz Gul, giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và An ninh có trụ sở tại Islamabad, nói với Al Jazeera: “Triển khai lưới ở một số địa điểm là một chiêu rẻ tiền, chưa chín muồi, vì các đồn cảnh sát không phải lúc nào cũng là mục tiêu. Drone nhắm vào những địa điểm nổi bật để tạo hình ảnh gây chú ý”. Ông cho rằng câu hỏi cấp bách hơn là liệu các cơ quan an ninh Pakistan có đủ năng lực đánh chặn drone ngay khi chúng cất cánh hay không. “Drone là nguồn gây sợ hãi và khủng bố, và chúng có thể tạo ra cảnh tượng gây chú ý như mong muốn mỗi khi đánh trúng một địa điểm công cộng quan trọng, mang tính chiến lược”, ông nói.

Ông Fida Adeel, chuyên gia phân tích về chống khủng bố và an ninh có trụ sở tại Peshawar, cho rằng lưới đánh cá không phải là ý tưởng mới. Ông cho rằng nó bắt nguồn từ lưới ngụy trang mà quân đội dùng để che giấu thiết bị, và gần đây được điều chỉnh ở Ukraine như một cách đánh chặn drone Nga. Adeel lưu ý hiệu quả của lưới đánh cá trước drone mang chất nổ phụ thuộc vào thiết kế và cách triển khai, đồng thời đặt câu hỏi liệu ước tính “bảo vệ 40-50%” của cảnh sát có thể kiểm chứng nếu không thử nghiệm thực tế. “Mức độ bảo vệ chỉ có thể xác định qua thử nghiệm bài bản”, ông nói.

Đáp lại, ông Abdul Salam Khalid, phát ngôn viên cảnh sát Khyber Pakhtunkhwa, nói với Al Jazeera rằng họ đã tiến hành thử nghiệm chính thức hệ thống lưới tại Kohat. Ông cho biết một quả chất nổ đã được thả xuống một trong các tấm lưới trong cuộc thử nghiệm nhưng không phát nổ.

Trở lại Hangu, thanh tra Khan nói ông biết lưới đánh cá trên đầu không phải giải pháp hoàn hảo. Với ông và đồng đội, những tấm lưới mang lại chút yên tâm, dù không thể loại bỏ rủi ro họ đối mặt khi làm nhiệm vụ. “Chúng tôi không thể nói hệ thống lưới bảo vệ hoàn toàn”, Khan nói. “Chúng tôi vẫn sẵn sàng cho một cuộc tấn công... Nếu bảo vệ đất nước và người dân đòi hỏi hy sinh tối đa, chúng tôi sẽ không ngần ngại và không lùi bước khỏi nhiệm vụ.”

Bài viết được thực hiện phối hợp với Egab.