Ông Trump khẳng định lệnh ngừng bắn năng lượng vẫn giữ, Ukraine tố Nga không kích mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/10 khẳng định Nga và Ukraine đã đồng ý ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, đồng thời kêu gọi cả hai bên chấm dứt cuộc chiến mà ông gọi là "vô lý". Tuyên bố này được đưa ra bất chấp việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết lực lượng Nga đã tấn công ít nhất 6 cơ sở năng lượng của Ukraine kể từ khi ông Trump công bố lệnh ngừng bắn vào Chủ nhật (26/10).

"Họ đã đồng ý", ông Trump nói với phóng viên, đề cập đến ông Zelenskyy và Tổng thống Nga Vladimir Putin. "Bởi vì tôi nói 'Các ông đồng ý'. Đó là lý do họ đồng ý, vì tôi nói họ đồng ý". Khi được hỏi về các cuộc tấn công của Nga, ông Trump cho biết: "Tôi sẽ phải xem xét, bởi vì đã có vi phạm từ cả hai phía".

Ông chủ Nhà Trắng gọi cuộc chiến bắt đầu từ cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine hồi tháng 2/2022 là một "thảm họa", và tuyên bố - không đưa ra bằng chứng - rằng ít nhất 32.000 người đã thiệt mạng chỉ trong tháng này. "Điều tôi biết là ông Zelenskyy và ông Putin phải gặp nhau và kết thúc cuộc chiến vô lý đó", ông nói.

Kyiv bị động

Ông Trump đã khiến Kyiv và các đồng minh châu Âu bất ngờ khi công bố lệnh ngừng bắn năng lượng vào Chủ nhật. Thông báo này được đưa ra hai ngày sau khi ông tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với dầu diesel của Nga - động thái gây phẫn nộ ở châu Âu và Ukraine.

Ông Zelenskyy nói rằng động thái này đảo ngược nỗ lực nhiều năm của phương Tây nhằm cô lập nền kinh tế Nga và sẽ chỉ khuyến khích ông Putin. Các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng lớn tại Mỹ cũng cho rằng quyết định về dầu diesel dường như vi phạm luật pháp Mỹ. Một số thành viên đảng Cộng hòa phản đối rằng nó làm suy yếu luật mà chính ông Trump đã ký để thắt chặt các hạn chế đối với Moscow.

Hôm thứ Hai, ông Zelenskyy nói Ukraine ủng hộ lệnh ngừng bắn năng lượng và không thực hiện cuộc tấn công nào vào các nhà máy lọc dầu của Nga trong đêm. Ông cho biết Kyiv sẵn sàng ký "các đảm bảo để chắc chắn rằng họ có thể được tin tưởng". Tuy nhiên, ông nhấn mạnh "ngày càng rõ ràng" rằng Moscow sẽ không tuân thủ.

"Chỉ riêng hôm nay, người Nga đã tấn công 6 cơ sở năng lượng ở Ukraine. 33 người bị thương trên cả nước", ông Zelenskyy viết trên mạng xã hội. "Đây là những gì xảy ra khi Nga nhìn thấy triển vọng tăng doanh thu cho cỗ máy chiến tranh của mình".

Tuy nhiên, Nga đã bác bỏ mọi lệnh tạm dừng giao tranh, với Ngoại trưởng Sergey Lavrov cam kết tiếp tục chiến dịch quân sự. "Tôi không nghĩ ông ta xứng đáng được nghỉ ngơi", ông nói về ông Zelenskyy. "Tôi không nghĩ chúng tôi sẽ lại chấp nhận các đảm bảo và lời hứa". Ông Lavrov nói thêm rằng Nga sẽ tiếp tục theo đuổi các mục tiêu của cái mà họ gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt" ở Ukraine.

Bầu cử giữa kỳ Mỹ

Trong khi đó, ông Trump mô tả Ukraine, chứ không phải Nga, là trở ngại chính cho hòa bình. Ông nói rằng ông Putin mong muốn một thỏa thuận hơn ông Zelenskyy, và kêu gọi người dân Ukraine bỏ phiếu loại bỏ tổng thống của họ - một sự thay đổi gay gắt bất thường trong mối quan hệ vốn căng thẳng kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025.

Phóng viên Alan Fisher của Al Jazeera, đưa tin từ Washington, DC, cho biết ông Trump trước đây từng công bố các thỏa thuận giữa Nga và Ukraine nhưng không bao giờ thành hiện thực. "Ông ấy nói muốn bảo vệ các ngành công nghiệp ở Mỹ như nông dân và chủ trang trại, và để làm điều đó ông cần giá giảm. Nhưng có vẻ ông ấy nghĩ rằng có một thỏa thuận, trong khi không ai khác chắc chắn rằng thực sự có", Fisher nói.

Theo phóng viên này, thông báo mới nhất dường như được thúc đẩy bởi mong muốn của ông Trump nhằm hạ giá dầu diesel trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào ngày 3/11. Hầu hết các cuộc thăm dò dự đoán đảng Cộng hòa sẽ mất quyền kiểm soát Quốc hội khi cử tri ngày càng thất vọng với giá cả tăng cao, đặc biệt là xăng dầu.

Một cuộc khảo sát ý kiến công bố ngày 1/10 bởi hãng tin AP và Đại học Chicago cho thấy 65% người trưởng thành Mỹ đổ lỗi cho Nhà Trắng về chi phí sinh hoạt cao, đặc biệt là các chính sách thuế quan của ông Trump và cuộc chiến mới chống lại Iran.

Trong khi đó, các đồng minh châu Âu của Ukraine bày tỏ hoài nghi về lệnh ngừng bắn năng lượng và phê duyệt gói trừng phạt lớn nhất của Liên minh châu Âu kể từ cuộc xâm lược năm 2022 của Nga. Các ngoại trưởng khối này đã thêm khoảng 1.569 cá nhân và doanh nghiệp vào danh sách trừng phạt để duy trì áp lực lên Moscow.

"Nga sẽ chỉ đàm phán nghiêm túc khi chịu áp lực, đó là lý do chúng tôi kiên trì với các biện pháp trừng phạt chống Nga", Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói tại Berlin.