Ông Trump ám chỉ xem xét lại lập trường của Mỹ về quần đảo Falkland

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa lên tiếng xác nhận rằng ông đang xem xét lại lập trường của Mỹ về chủ quyền quần đảo Falkland, một diễn biến được đánh giá có thể gây căng thẳng trong quan hệ đồng minh đặc biệt giữa Washington và London.

Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng, ông Trump nói: "Tôi luôn xem xét mọi lập trường - đó chỉ là một trong nhiều vấn đề". Câu trả lời này được đưa ra khi ông được hỏi về việc liệu Mỹ có đang rà soát lại quan điểm của mình đối với quần đảo ở Nam Đại Tây Dương - nơi Argentina từ lâu vẫn tuyên bố chủ quyền.

Về mặt chính thức, Mỹ giữ lập trường trung lập về vấn đề chủ quyền quần đảo Falkland, nơi Anh tuyên bố kiểm soát từ cuối thế kỷ 17 và duy trì gần như liên tục từ năm 1833. Tuy nhiên trên thực tế, Washington công nhận quyền quản lý của Anh đối với vùng lãnh thổ này - từng là tâm điểm của cuộc xung đột quân sự giữa Argentina và Anh năm 1982.

Phát biểu của ông Trump được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy chính quyền Mỹ sẵn sàng dùng vấn đề này làm đòn bẩy gây áp lực buộc Thủ tướng Anh Andy Burnham phải tăng chi tiêu quốc phòng và đóng góp cho NATO.

Người phát ngôn của Thủ tướng Burnham hôm thứ Ba khẳng định lập trường của Anh về Falkland là "cực kỳ rõ ràng". Ông nhấn mạnh: "Người dân Falkland là người Anh và có quyền tự quyết định tương lai. Người dân đã bày tỏ mong muốn tiếp tục là lãnh thổ hải ngoại của Anh, và cam kết của chúng tôi với họ là không lay chuyển"

Theo người phát ngôn, Thủ tướng Burnham đã khẳng định ngay ngày đầu nhậm chức rằng Anh sẽ thực hiện các cam kết quốc tế về chi tiêu quốc phòng và không hề dao động về điều này.

Phát biểu của ông Trump được đưa ra sau khi một quan chức Mỹ giấu tên nói với tờ Telegraph tuần trước rằng Washington có thể thay đổi lập trường về quần đảo nếu Anh không đáp ứng các cam kết chi tiêu quốc phòng. Trước đó có thông tin cho rằng Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey đang chuẩn bị từ bỏ cam kết dành 3% GDP cho chi tiêu quốc phòng vào năm 2030 khi ông công bố ngân sách đầu tiên vào ngày 28/10 tới.

Ông Trump từng nhiều lần gây sức ép buộc các đồng minh của Mỹ tăng ngân sách quốc phòng và đóng góp cho NATO, cáo buộc các nước này "ăn nhờ ở đậu". Tại hội nghị thượng đỉnh ở The Hague năm ngoái, các đồng minh cam kết dành 5% GDP cho chi tiêu quốc phòng và an ninh vào năm 2035.

Đồn đoán về việc Mỹ đảo ngược lập trường tại quần đảo Falkland đã xuất hiện từ nhiều tháng qua. Hồi tháng 4, một email bị rò rỉ từ Lầu Năm Góc cho thấy đề xuất xem xét lại yêu sách của Anh để đáp trả việc London thiếu ủng hộ quyết định của ông Trump trong cuộc chiến với Iran.

Việc Mỹ thay đổi lập trường được cho sẽ là đòn giáng mạnh về mặt tâm lý đối với chủ quyền của Anh tại Falkland. Trong cuộc chiến năm 1982, khi Argentina xâm chiếm quần đảo, chính quyền của Thủ tướng Margaret Thatcher đã nhận được sự ủng hộ ngoại giao kiên định từ Tổng thống Mỹ Ronald Reagan, người đứng về phía Anh dù Washington cũng là đồng minh của chính quyền quân sự Argentina.

Trong cuộc xung đột đó, 649 binh sĩ Argentina và 255 binh sĩ Anh đã thiệt mạng trước khi lực lượng Argentina đầu hàng vào tháng 6/1982. Sự kiện này đóng vai trò trung tâm trong việc củng cố mối quan hệ gắn bó giữa Thatcher và Reagan.

Trong thời gian gần đây, ông Trump đã trở nên thân thiết với Tổng thống Argentina Javier Milei, người theo chủ nghĩa dân túy và từng tham dự lễ nhậm chức nhiệm kỳ hai của ông Trump hồi tháng 1 năm ngoái. Năm ngoái, ông Trump đã cho phép gói cứu trợ tài chính 20 tỷ USD cho Argentina để vượt qua khủng hoảng kinh tế, nhưng khoản tiền này bị ràng buộc với điều kiện đảng của ông Milei giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử quốc hội.

Ông Milei từng công khai ủng hộ yêu sách chủ quyền của Argentina đối với quần đảo. Trong cuộc trưng cầu ý dân năm 2013, 1.513 trong tổng số 1.517 cư dân Falkland đi bỏ phiếu đã bày tỏ mong muốn lãnh thổ tiếp tục là một phần của Vương quốc Anh.

Vấn đề quần đảo cũng nổi lên sau chiến thắng 2-1 của Argentina trước Anh ở bán kết World Cup hồi tháng 7, khi các cầu thủ Argentina ăn mừng với biểu ngữ "Las Malvinas son Argentinas" (Quần đảo Malvinas là của Argentina). Liên đoàn bóng đá Argentina sau đó đã bị FIFA phạt 235.000 USD vì vi phạm quy định về các hoạt động biểu tình phi thể thao.