Ông Tom Barrack rời ghế đặc phái viên Syria nhưng vẫn giữ vai trò chủ chốt

Ngày 3/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo Đặc phái viên Syria Tom Barrack sẽ rời khỏi vị trí này sau khi nhiệm kỳ chính thức kết thúc, nhưng ông vẫn tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong việc quản lý chính sách của Mỹ tại Syria và Iraq.

Ông Barrack, một tỷ phú bất động sản và là cộng sự lâu năm của Tổng thống Donald Trump, từng giữ cương vị đặc phái viên Syria từ tháng 5/2025, đồng thời kiêm nhiệm chức Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ.

“Đại sứ Tom Barrack đã đóng vai trò vô giá với tư cách Đặc phái viên của chúng tôi tại Syria”, ông Rubio viết trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X. “Dù danh hiệu đó đã hết hạn, ông ấy sẽ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo cho chính quyền Trump tại Syria và Iraq, nơi chuyên môn, các mối quan hệ và sự hiểu biết về chương trình nghị sự ‘Nước Mỹ trên hết’ của ông ấy sẽ tiếp tục mang lại những thành công cho đất nước vĩ đại của chúng ta”.

Ông Nanar Hawach, chuyên gia phân tích cấp cao về Syria tại Tổ chức Nghiên cứu Khủng hoảng Quốc tế, nhận định với Al Jazeera: “Danh hiệu đặc phái viên của Barrack đã hết hạn, nhưng vai trò của ông ấy thì không, và ông ấy vẫn là người dẫn đầu của Washington về Syria, Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ. Việc hết hạn này thay đổi rất ít trong thực tế, bởi vì ông ấy trước đó đã điều phối cả ba hồ sơ này cùng nhau. Bằng cách giữ ông ấy tại vị mà không chỉ định người kế nhiệm, Washington muốn thể hiện sự tiếp nối và duy trì mối quan hệ hiện có hơn là tái khởi động chính sách Syria”.

Trong nhiệm kỳ một năm làm đặc phái viên Syria, ông Barrack đã chỉ đạo hướng đi của Washington trong việc chuyển giao quyền lực sang chính quyền hậu Assad của Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa. Ông có ảnh hưởng lớn đến chính sách của Mỹ khi thúc đẩy nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề đối với Damascus và điều phối các chiến dịch chống Nhà nước Hồi giáo (IS) cùng các đồng minh trong khu vực, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia vùng Vịnh.

Nhà đầu tư cổ phần tư nhân này đã huy động được nguồn vốn đáng kể từ các quỹ đầu tư của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Mặc dù được tòa tuyên trắng án vào năm 2022 về các cáo buộc liên bang rằng ông hoạt động như một đặc vụ không đăng ký cho Abu Dhabi, nhưng các mối quan hệ của ông thường xuyên làm dấy lên câu hỏi về ảnh hưởng tài chính của các quốc gia vùng Vịnh đối với chính sách của Mỹ.

Nhiệm kỳ của ông Barrack tại Syria cũng vấp phải nhiều chỉ trích. Việc ông làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn và sáp nhập giữa Damascus và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ giới lãnh đạo người Kurd, những người cáo buộc Washington bỏ rơi các đồng minh lâu năm để ủng hộ chính quyền trung ương.

Ông cũng gây ra phản ứng dữ dội ở Lebanon sau khi cảnh báo các nhà báo tại một cuộc họp báo hỗn loạn rằng hãy cư xử “văn minh” thay vì “dã man”.

Những phát biểu công khai của ông cho rằng “chế độ quân chủ nhân từ” và chính quyền độc tài phù hợp với Trung Đông hơn là dân chủ đã gây tranh cãi, trong khi các nhà lãnh đạo phe đối lập ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi ông vẫn là đại sứ, thường xuyên chỉ trích ông cư xử như một “thống đốc thuộc địa”.

Cho đến nay, Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn chưa công bố người kế nhiệm cho vị trí đặc phái viên Syria.