Ông Tập, ông Putin ra tuyên bố chung về 'thế giới đa cực'

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ký tuyên bố chung sau cuộc gặp tại Bắc Kinh, tập trung vào việc xây dựng “thế giới đa cực và một kiểu quan hệ quốc tế mới”. Hai nước cũng công bố một loạt thỏa thuận nhằm củng cố hợp tác song phương trong tương lai.

Cuộc gặp diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc để dự hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày với ông Tập.

Dưới đây là những nội dung chính từ tuyên bố của Bắc Kinh và Moskva sau hội nghị thượng đỉnh Nga-Trung.

Xây dựng ‘thế giới đa cực’

Ngày 15/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: “Hai nước sẽ ra tuyên bố chung ủng hộ thế giới đa cực và một kiểu quan hệ quốc tế mới”. Trợ lý tổng thống Nga Yuri Ushakov mô tả tuyên bố này là một văn kiện chính sách dài 47 trang.

“Thế giới đa cực” được hiểu là thế giới nơi quyền lực và ảnh hưởng về kinh tế, quân sự và ngoại giao nằm trong tay ba hoặc nhiều quốc gia, thay vì chỉ một hoặc hai nước.

Phóng viên Katrina Yu của Al Jazeera tại Bắc Kinh cho biết: “Ông Tập đang kêu gọi một thế giới đa cực hơn, nơi Mỹ có ít quyền lực và ảnh hưởng hơn”.

Cả ông Putin và ông Tập đều lên tiếng phản đối sự bá quyền “đơn cực” mà họ cho là Mỹ đang áp đặt lên thế giới. Năm 2022, ngay sau khi chiến sự Nga-Ukraine bùng nổ, ông Putin cáo buộc Mỹ kích động xung đột ở Ukraine để duy trì ảnh hưởng toàn cầu. Truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lời ông Tập trong cuộc gặp: “Làn sóng bá quyền đơn cực đang hoành hành”.

Quan hệ song phương đạt mức ‘chưa từng có’

Tuyên bố trên trang web Điện Kremlin cho biết quan hệ Nga-Trung đã đạt “mức độ thực sự chưa từng có và tiếp tục phát triển”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: “Hai bên cần đi theo xu thế hòa bình, phát triển, hợp tác và kết quả cùng có lợi để thúc đẩy quan hệ Trung-Nga phát triển chất lượng cao hơn”.

Các tuyên bố nhấn mạnh hợp tác song phương mở rộng sang kinh tế, thể thao, giáo dục và truyền thông. Điện Kremlin cho biết năm nay đánh dấu kỷ niệm 70 năm quan hệ đối tác giữa hãng thông tấn TASS (Nga) và Tân Hoa xã (Trung Quốc).

Hợp tác kinh tế sâu rộng và rời xa đồng USD

Điện Kremlin cho biết Bắc Kinh và Moskva đã ký khoảng 40 văn kiện liên chính phủ, liên cơ quan và doanh nghiệp, tập trung vào thúc đẩy hợp tác kinh tế. Tuyên bố cho biết thương mại song phương năm ngoái đạt gần 240 tỷ USD, trong khi Trung Quốc cho biết thương mại tăng 20% trong bốn tháng đầu năm nay.

Kể từ khi chiến sự Ukraine bùng nổ vào tháng 2/2022, Nga ngày càng phụ thuộc vào công nghệ và sản xuất của Trung Quốc. Tháng trước, Bloomberg đưa tin Nga hiện nhập hơn 90% công nghệ bị Mỹ và EU trừng phạt thông qua Trung Quốc, sử dụng nhà cung cấp và trung gian Trung Quốc để có linh kiện quân sự và lưỡng dụng phục vụ sản xuất drone và các ngành công nghiệp quốc phòng khác.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nêu rõ hai bên cần đào sâu kết nối Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc với Chiến lược phát triển của Nga đến năm 2030. Điện Kremlin cho biết gần như tất cả giao dịch xuất nhập khẩu giữa Nga và Trung Quốc đều được thực hiện bằng đồng rúp và nhân dân tệ, tạo ra “hệ thống thương mại ổn định, được bảo vệ khỏi ảnh hưởng bên ngoài”.

Đảm bảo nguồn cung năng lượng

Điện Kremlin cho biết hai bên đã đạt thỏa thuận về tuyến đường và xây dựng đường ống Siberia 2 vốn bị trì hoãn lâu nay, nhưng các chi tiết vẫn đang được đàm phán. Sau khi hoàn thành, đường ống sẽ vận chuyển 50 tỷ mét khối khí đốt Nga mỗi năm sang Trung Quốc qua Mông Cổ, mở rộng đáng kể dòng chảy năng lượng song phương.

Nga là một trong những nhà xuất khẩu dầu, khí đốt và than lớn nhất sang Trung Quốc. Khi thị trường châu Âu phần lớn đóng cửa với Nga do chiến sự Ukraine, Trung Quốc nổi lên như một người mua dầu Nga quan trọng, hưởng lợi từ mức chiết khấu lớn. Tháng 12/2022, nhóm G7, EU và Australia áp giá trần dầu Nga ở mức 60 USD/thùng, sau đó EU và Anh hạ xuống còn khoảng 48 USD/thùng.

‘Năm Giáo dục’

Cả hai tuyên bố cho biết ông Tập và ông Putin đã nhất trí mở rộng chương trình trao đổi sinh viên, hợp tác giữa các trường đại học và nền tảng nghiên cứu nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học chung.