Tổng thống Đài Loan Lãi Thanh Đức (William Lai Ching-te) tuyên bố sẵn sàng trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump – một cuộc trò chuyện có thể phá vỡ thông lệ ngoại giao kéo dài hơn bốn thập kỷ và làm leo thang căng thẳng với Trung Quốc.
Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Trump nói với các phóng viên rằng ông sẽ nói chuyện với ông Lãi, trong bối cảnh Nhà Trắng cân nhắc một gói bán vũ khí khổng lồ cho hòn đảo này. Đây là lần thứ hai kể từ hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh tuần trước, ông Trump tuyên bố sẽ gọi cho nhà lãnh đạo Đài Loan.
Kể từ năm 1979, khi Washington chuyển hướng công nhận ngoại giao từ Đài Bắc sang Bắc Kinh, các tổng thống Mỹ và Đài Loan chưa từng có cuộc điện đàm trực tiếp. Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và chưa bao giờ từ bỏ khả năng sử dụng vũ lực để kiểm soát hòn đảo.
Vào ngày thứ Năm, Tổng thống Lãi khẳng định rằng Đài Loan “cam kết duy trì hiện trạng ổn định ở eo biển Đài Loan” và “Trung Quốc chính là bên gây bất ổn cho hòa bình và ổn định”. Tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết ông Lãi sẽ “vui mừng thảo luận những vấn đề này với Tổng thống Trump”.
Về phần mình, ông Trump nói: “Tôi sẽ nói chuyện với ông ấy. Tôi nói chuyện với tất cả mọi người”. Ông cũng kể lại cuộc gặp tốt đẹp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Bắc Kinh tuần trước. “Chúng tôi sẽ giải quyết vấn đề Đài Loan”, ông Trump tuyên bố.
Sau chuyến thăm Bắc Kinh, ông Trump gợi ý rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan có thể được dùng làm con bài để thương lượng với Trung Quốc, khi Mỹ cân nhắc phê duyệt gói bán vũ khí mới cho hòn đảo, ước tính trị giá khoảng 14 tỷ USD.
Theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan năm 1979, Mỹ có nghĩa vụ cung cấp cho Đài Loan phương tiện tự vệ, mặc dù không có quan hệ ngoại giao chính thức.
Chính quyền của ông Lãi gần đây liên tục khẳng định rằng chính sách của Mỹ đối với Đài Loan không thay đổi, và ông Trump không đưa ra cam kết nào với Trung Quốc về việc bán vũ khí cho hòn đảo.
“Với chính sách của Mỹ đối với Đài Loan vẫn không thay đổi, tôi cho rằng chúng tôi vẫn lạc quan một cách thận trọng về việc mua vũ khí,” Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Wellington Koo nhận xét.
Đài Loan phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ của Mỹ để ngăn chặn nguy cơ tấn công từ Trung Quốc. Hòn đảo này đang chịu áp lực phải tăng cường chi tiêu thông qua đầu tư vào các công ty Mỹ.
Năm 2016, ngay sau khi đắc cử lần đầu, Tổng thống đắc cử khi đó là ông Trump đã nhận cuộc gọi từ Tổng thống Đài Loan khi đó là bà Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen), gây phẫn nộ cho Bắc Kinh và làm các nhà ngoại giao, nhà lãnh đạo thế giới cũng như các chuyên gia về Trung Quốc sửng sốt.
