Ông Gerhard Schroeder là ai, người được Putin đề xuất làm trung gian hòa đàm Ukraine?

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder làm người điều phối các cuộc đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) nhằm đạt được thỏa thuận hòa bình ở Ukraine. Đề xuất này ngay lập tức vấp phải sự hoài nghi từ giới chức EU.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa gần đây cho biết ông tin rằng có “tiềm năng” để EU đàm phán với Nga và thảo luận về tương lai kiến trúc an ninh châu Âu. Khi được hỏi vào thứ Bảy (9/5) về người mà ông muốn khởi động lại đối thoại với châu Âu, Putin nói rằng ông “cá nhân” ưa thích Schroeder, người lãnh đạo Đức từ năm 1998 đến 2005 và vẫn duy trì quan hệ thân thiết với điện Kremlin kể từ khi rời nhiệm sở.

Một ngày sau đó, nhà lãnh đạo Nga tuyên bố cuộc chiến kéo dài bốn năm có thể “sắp kết thúc”, đồng thời bày tỏ sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Moscow hoặc một nước trung lập. Tuy nhiên, Putin nhấn mạnh ông chỉ gặp Zelensky sau khi các điều khoản của thỏa thuận hòa bình đã được thống nhất.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ hậu thuẫn giữa Kiev và Moscow bế tắc, hãy cùng tìm hiểu Schroeder là ai và liệu ông có thể trở thành nhà trung gian đáng tin cậy hay không.

Ông Gerhard Schroeder là ai?

Ở tuổi 82, cựu lãnh đạo đảng Dân chủ Xã hội (SPD) từng giữ chức thủ tướng Đức từ năm 1998 đến 2005, tập trung các mục tiêu chính trị vào hội nhập châu Âu, giảm thất nghiệp, tự do hóa luật quốc tịch Đức, hạn chế năng lượng hạt nhân và tái thiết nền kinh tế.

Bất đồng về cuộc chiến Iraq năm 2003 đã gây ra rạn nứt nghiêm trọng trong quan hệ Đức-Mỹ, khi Đức đứng về phía Pháp và Nga phản đối can thiệp quân sự vào Iraq. Sau khi rời nhiệm sở năm 2005, Schroeder gần như ngay lập tức nhận vai trò chủ tịch một tập đoàn Đức-Nga gây tranh cãi chuyên xây dựng đường ống dẫn khí đốt dưới Biển Baltic. Ông nắm giữ các vị trí chủ chốt trong các dự án năng lượng của Nga, bao gồm đường ống Nord Stream và ghế trong hội đồng quản trị của tập đoàn dầu mỏ Nga Rosneft, từ đó ông từ chức vào năm 2022.

Dù từ bỏ vai trò đó, cựu thủ tướng vẫn duy trì quan hệ gần gũi với Putin, khác biệt so với hầu hết các nhà lãnh đạo phương Tây kể từ khi Nga xâm chiếm Ukraine năm 2022. Việc ông không lên án công khai cuộc xâm lược đã khiến ông mất nhiều đặc quyền dành cho cựu thủ tướng Đức, bao gồm văn phòng do nhà nước tài trợ.

Mối quan hệ giữa Schroeder và Putin ra sao?

Năm 2004, Schroeder từng gọi Putin là “một nhà dân chủ hoàn hảo”, tuyên bố “hoàn toàn tin tưởng rằng tổng thống Nga muốn biến nước Nga thành một nền dân chủ vì niềm tin sâu sắc”. Dưới thời Schroeder, Đức tăng cường quan hệ kinh tế với Nga, thúc đẩy thương mại và gia tăng phụ thuộc vào dầu mỏ, khí đốt tự nhiên của Nga.

Trong cuốn sách “Klare Woerter” (Lời nói thẳng), Schroeder kể về mối quan hệ với Putin, người từng làm điệp viên KGB tại Đông Đức những năm 1980 và nói tiếng Đức lưu loát. “Điều quan trọng nhất cho tình bạn là có chung ngôn ngữ”, Schroeder, người có hai con nuôi đến từ Nga, cho biết.

Tình bạn của họ được cho là đã phát triển hơn nữa trong những năm qua. Schroeder chỉ trích các biện pháp trừng phạt và việc loại Nga khỏi Nhóm G8, thậm chí ủng hộ lập luận của điện Kremlin so sánh việc sáp nhập bán đảo Crimea với sự can thiệp của NATO vào tỉnh Kosovo của Serbia năm 1999.

Tình hình đàm phán Nga-Ukraine ra sao?

Các cuộc đàm phán do Mỹ hậu thuẫn bị đình trệ vì chiến dịch tấn công mới của Nga nhằm chiếm các phần còn lại của tỉnh Donetsk phía đông Ukraine. Cả hai bên tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công lẫn nhau, với Ukraine gần đây phá hủy nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga.

Chủ nhật (10/5), các quan chức Ukraine cho biết các cuộc tấn công của Nga đã khiến ít nhất ba người thiệt mạng và gần 150 cuộc giao tranh xảy ra trên tiền tuyến trong 24 giờ qua, bất chấp lệnh ngừng bắn ba ngày. “Nói cách khác, quân đội Nga không hề tuân thủ bất kỳ sự im lặng nào trên tiền tuyến và thậm chí không cố gắng làm vậy”, Zelensky phát biểu.

Phía Nga cáo buộc Ukraine vi phạm lệnh ngừng bắn, tuyên bố đã bắn hạ 57 máy bay không người lái của Ukraine trong ngày qua và “đáp trả tương xứng” trên chiến trường. Việc kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia do Nga chiếm đóng cũng là điểm tranh chấp.

Người phát ngôn điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết hòa bình ở Ukraine vẫn còn “rất xa”, dù Putin gợi ý cuộc chiến “sắp kết thúc”.

Ukraine và phương Tây có tin tưởng Schroeder không?

Người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, phản ứng hoài nghi trước đề xuất của Putin. “Nếu chúng ta trao cho Nga quyền chỉ định một nhà đàm phán thay mặt chúng ta, điều đó sẽ không khôn ngoan”, bà nói với các phóng viên hôm thứ Hai (11/5). “Gerhard Schroeder từng là nhà vận động hành lang cấp cao cho các công ty nhà nước Nga. Rõ ràng tại sao Putin muốn ông ấy làm người đó, để ông ấy ngồi ở cả hai bên bàn đàm phán”.

Đức bác bỏ đề xuất của Putin vào Chủ nhật (10/5). Một quan chức Đức giấu tên cho biết đề xuất này không đáng tin cậy vì Nga không thay đổi bất kỳ điều kiện nào, nhấn mạnh mọi cuộc đàm phán với EU cần phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên và Ukraine. Quan chức này cho rằng Putin đã đưa ra một loạt đề xuất giả nhằm chia rẽ liên minh phương Tây.