Ở Gaza, những căn lều thành văn phòng và phòng khám

Khan Younis, Gaza – Bác sĩ Mohammed al-Khalidi, chuyên gia về chân tay giả và dụng cụ chỉnh hình, ngồi trong một căn lều khiêm tốn ở al-Mawasi, phía nam Gaza. Đây là nơi làm việc của ông kể từ khi phòng khám trên phố al-Bahr ở Rafah bị phá hủy trong cuộc không kích của Israel hồi tháng 4/2024. Hai phòng khám khác của ông ở khu Old City của Khan Younis lần lượt bị phá hủy vào tháng 5/2025.

Sau ba lần mất đi cơ sở hành nghề, al-Khalidi gom nhặt những thiết bị y tế còn sót lại và chuyển sang "văn phòng" mới – một căn lều – nơi ông tiếp nhận bệnh nhân suốt hai năm qua.

Không gian tạm bợ này phản ánh thực tế mới tại Gaza kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào tháng 10/2023. Văn phòng, phòng khám và cửa hàng bị xóa sổ trong các đợt không kích liên tiếp, khiến giới chuyên môn phải làm việc từ lều hoặc ngay trên đường.

Hiện tượng này xuất hiện từ tháng 12/2023, sau khi cư dân Khan Younis phải di dời tới dải đất ven biển hẹp nằm giữa quê hương họ và Deir el-Balah. Sau lệnh ngừng bắn được công bố cho vùng lãnh thổ này vào tháng 10/2025, ngày càng nhiều văn phòng, phòng khám và cửa hàng trong lều mọc lên khắp Gaza khi các chuyên gia tìm cách duy trì công việc.

Những thách thức

Làm việc trong không gian vải bạt đặt ra nhiều thách thức với al-Khalidi: diện tích hạn chế, điện chập chờn, cái nóng gay gắt và tiếng ồn lớn. Bối cảnh này khác xa phòng khám xây bằng gạch trước đây, nhưng ông vẫn cho rằng sắp xếp hiện tại tốt hơn việc dừng dịch vụ hoàn toàn.

Nhu cầu về chân tay giả tại Gaza là rất lớn, với khoảng 5.000 đến 6.000 người đã phải cắt cụt chi trong giai đoạn từ tháng 10/2023 đến tháng 10/2025.

"Làm việc từ một không gian tạm bợ không giống chút nào với làm việc trong phòng khám được trang bị đầy đủ, nhưng với tôi, điều đó vẫn tốt hơn là dừng dịch vụ", al-Khalidi nói với Al Jazeera. "Bệnh nhân cần chân tay giả hoặc dụng cụ chỉnh hình không phải lúc nào cũng chờ được đến khi điều kiện trở lại bình thường. Một số người mất chi trong chiến tranh, số khác cần được theo dõi hoặc điều chỉnh thiết bị họ dựa vào trong sinh hoạt hằng ngày."

Theo Cục Thống kê Trung ương Palestine (PCBS), hơn bốn phần năm số tòa nhà ở Gaza đã bị hư hại hoặc phá hủy kể từ khi cuộc chiến bắt đầu năm 2023, tạo ra một cuộc khủng hoảng bất động sản. Việc thiếu không gian văn phòng đẩy giá thuê lên mức không thể chi trả với phần lớn người hành nghề tại Gaza. Nhưng sự kiên cường, nhu cầu và trách nhiệm đã thúc đẩy người Palestine tìm cách thích ứng: lều trở thành nơi luật sư gặp khách hàng, bác sĩ khám bệnh và thương nhân bán hàng.

Di dời lặp lại

Kỹ sư dân dụng và giám định xây dựng Omar al-Tawashi bắt đầu làm việc từ nhà vào tháng 7/2025, sau khi văn phòng của ông bị phá hủy trong một cuộc không kích hồi tháng 8/2024. Nhưng ngôi nhà cũng chịu số phận tương tự, buộc ông chuyển hoạt động sang một căn lều ở Deir el-Balah, miền trung Gaza.

"Việc chuyển sang lều không phải là lựa chọn nghề nghiệp. Đó là kết quả trực tiếp của việc nơi tôi từng làm việc bị phá hủy, cộng thêm khủng hoảng tiền thuê nhà khiến việc tìm văn phòng thay thế cực kỳ khó khăn", ông nói. "Có trường hợp giá thuê tăng hơn 10 lần so với trước chiến tranh, khiến văn phòng mới nằm ngoài khả năng của tôi."

Theo al-Tawashi, lều không phải môi trường phù hợp cho công việc kỹ thuật, nhưng ông không có lựa chọn nào khác. "Có nóng, lạnh và tiếng ồn, không có chút riêng tư nào cần thiết khi thảo luận dự án hay xem xét hồ sơ kỹ thuật. Nhưng dừng làm việc đồng nghĩa mất nguồn thu nhập", ông nói.

Tại khu chợ đông đúc ở trại Nuseirat, miền trung Gaza, kế toán Mahmoud Shaheen tiếp khách trong một căn lều nhỏ giữa tiếng ồn của người bán hàng và người qua lại. Shaheen từng phụ trách sổ sách cho một công ty ở Gaza, nhưng văn phòng bị phá hủy trong cuộc không kích hồi tháng 11/2025.

"Chuyển sang lều không hẳn là lựa chọn nghề nghiệp mà là phản ứng trước thực tế do chiến tranh áp đặt", ông nói.

Khi năm học mới bắt đầu ở Gaza vào tháng trước, những căn lều được dựng khắp nơi thay cho trường học bị phá hủy trong các cuộc không kích hoặc bị chuyển thành nơi trú ẩn cho người di dời.

Năm học bắt đầu

Cô giáo Palestine Hussein buộc phải thích nghi với thực tế này. Trước đây cô dạy tiếng Anh tại một trung tâm giáo dục ở Bureij, miền trung Gaza – nơi cô dành nhiều năm gây dựng. Trung tâm bị phá hủy chỉ trong vài giây, nên hiện cô dạy trẻ em từ một căn lều ở al-Balata, một trại dành cho người Palestine di dời tại Nuseirat.

Cơ sở thiếu chỗ ngồi cho học sinh, thiếu thông gió và không có gì che chắn khỏi tiếng ồn lẫn cái nóng. Dù vậy, Hussein vẫn quyết tâm mang lại cho trẻ em trong trại một hình thức giáo dục nào đó.

"Dù căn lều có vẻ là nơi tạm bợ, với tôi nó đại diện cho nỗ lực bám giữ những gì còn lại của nghề nghiệp và gây dựng lại giấc mơ từ đầu, kể cả với những nguồn lực tối thiểu nhất", cô nói với Al Jazeera.

Thực tế mới

Thương nhân Khalil al-Tahrawi chứng kiến cửa hàng quần áo của mình ở Nuseirat bị phá hủy trong cuộc không kích hồi tháng 10/2023. Sau khi vớt vát được số hàng còn sót lại – chủ yếu là áo phông và quần jeans nam – ông bày bán tại một căn lều nhỏ trong chợ Nuseirat.

Ông trả 350 USD mỗi tháng để thuê mảnh vỉa hè nhỏ bán quần áo, và mỗi đêm phải dọn hàng đi để tránh kẻ trộm. "Thói quen này khiến công việc càng khó khăn hơn và tiêu tốn thời gian, sức lực của tôi", al-Tahrawi nói.

Việc cắt điện lặp lại, internet chập chờn và thiếu thiết bị càng làm phức tạp nỗ lực tái thiết của cộng đồng doanh nghiệp Gaza trong giai đoạn bom đạn có phần giảm bớt. Khách hàng cũng thay đổi thói quen tiêu dùng, tìm đến từng thị trấn hoặc trại cụ thể để mua một loại hàng hóa hay dịch vụ. Thường thì họ gặp mức giá bị đẩy cao hơn cả thời kỳ Israel phong tỏa Gaza trước cuộc chiến.

Mohammed Zweid, 24 tuổi, nhân viên công nghệ thông tin, đang xem hàng trong một khu chợ ở Nuseirat. "Tìm được chuyên gia trong lều và không gian tạm bợ vẫn tốt hơn là không có dịch vụ nào", anh nói. "Sự chuyển đổi này không chỉ thay đổi nơi cung cấp dịch vụ mà còn thay đổi cách người ta trải nghiệm chúng."