Nước Anh 'nóng như chảo lửa': Vì sao không chịu nổi và cần thích ứng thế nào?

Một sự kiện cấp cao về chống biến đổi khí hậu được tổ chức tại trung tâm London hôm thứ Tư đã bất ngờ bị hủy bỏ – vì trời quá nóng. Sự trớ trêu này đã phơi bày một thực tế mà nhiều người đang phải đối mặt: Vương quốc Anh, vốn quen với thời tiết lạnh ẩm, đang không được chuẩn bị để đối phó với sức nóng.

Nhiệt độ tháng Sáu đã phá kỷ lục khi lên tới 36,1 độ C ở nhiều nơi. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhận xét: “London không chỉ kêu cứu, mà đang bị nướng chín.”

Ngành bán lẻ ghi nhận những biến động chưa từng có: doanh số máy điều hòa không khí tăng 420% so với năm ngoái, và nhiều nhà cung cấp đã hết hàng. Các dịch vụ cứu hộ giao thông cũng chịu áp lực lớn, với số lượng xe hỏng hóc tăng 20% so với thông thường.

Tuy nhiên, tác động lên nền kinh tế lại không đồng đều. Chuyên gia Rajeev Shaunak từ MHA cho biết: “Trước đây, nắng nóng là cơ hội vàng cho ngành bán lẻ, nhưng năm nay, nếu nhiệt độ cứ tăng cao liên tục, nó có thể gây tác dụng ngược.” Một người bán kem chia sẻ với Al Jazeera rằng ít người dám ra đường hơn, trong khi đầu bếp lại lo lắng thực phẩm dễ hỏng.

Vấn đề nằm ở thiết kế. Nhà ở Anh thường được xây để giữ nhiệt vào mùa đông, khiến chúng trở nên ngột ngạt vào mùa hè. Giáo sư Rory Jones từ Đại học Reading cảnh báo: “Những người già, gia đình thu nhập thấp, phụ huynh đơn thân và người thuê nhà thường gặp rào cản lớn nhất trong việc tiếp cận các biện pháp chống nóng. Chính những người có nguy cơ cao nhất lại ít có khả năng tài chính để bảo vệ bản thân.”

Hạ tầng giao thông gần như tê liệt. Riêng trong ngày thứ Tư, 2.600 chuyến tàu hỏa bị hủy hoặc hoãn. Mặt trời làm nóng đường ray, tăng nguy cơ trật bánh, khiến nhiều người không thể đến văn phòng. Hơn 1.000 trường học và nhà trẻ phải đóng cửa. Những người già trong viện dưỡng lão không thể được gửi về nhà, đặt họ vào tình trạng nguy hiểm.

Con số thống kê cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Đợt nắng nóng năm 1976 nổi tiếng có 15 ngày vượt 32 độ C. Nhưng hiện nay, nhiệt độ đó không còn là bất thường. Theo số liệu chính phủ, đợt nắng nóng năm 2022 gây ra 3.000 ca tử vong liên quan đến nhiệt, chủ yếu là người trên 65 tuổi. Các chuyên gia lo ngại con số năm nay sẽ còn cao hơn.

Các nhà hoạt động môi trường chỉ trích chính phủ đã không hành động dù đã được cảnh báo trong nhiều năm. Greenpeace kêu gọi một “Kế hoạch chống nắng nóng cực đoan”, vượt xa những lời khuyên đơn giản như uống nhiều nước, và cần quỹ để cách nhiệt cho trường học, bệnh viện và nhà ở. Angharad Hopkinson, chiến dịch viên của Greenpeace UK, nhấn mạnh: “Vị thủ tướng tiếp theo cần phải hành động dựa trên bằng chứng trước cửa sổ của họ và lời khuyên từ các cố vấn khoa học, đồng thời kiên định với các chính sách khí hậu.”

9/10 bất động sản ở Anh không được thiết kế để chịu được nhiệt độ mùa hè trong tương lai, theo Ủy ban Biến đổi Khí hậu. Dự báo đến năm 2050, mức nhiệt 40 độ C vào mùa hè sẽ trở nên bình thường. Trong khi đó, hệ thống tàu điện ngầm London vẫn chưa đưa vào sử dụng bất kỳ toa xe có điều hòa không khí mới nào kể từ năm 2017, khiến những chuyến tàu trong giờ cao điểm trở nên ngột ngạt.

Cảnh báo thời tiết đỏ – mức cao nhất, báo hiệu nguy hiểm đến tính mạng – đã được đưa ra cho London vào thứ Tư, lần thứ hai trong lịch sử, và được gia hạn đến tối thứ Sáu. Dù doanh số quạt và máy lạnh tăng vọt, các nhà vận động cho rằng đó chỉ là giải pháp tình thế và không đủ cho những gia đình có điều kiện, chứ chưa nói đến người nghèo.

Một số người cho rằng Anh vốn từng có những đợt nắng nóng. Nhưng sự thật là chúng đang trở nên khắc nghiệt và thường xuyên hơn. Trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng 1 độ C, nhưng ở miền nam nước Anh, mức tăng đã lên tới 3-4 độ C. Khả năng ứng phó của quốc gia này dường như đang ở giới hạn.