Nợ công Mỹ vượt mốc 40.000 tỷ USD lần đầu tiên

Tổng nợ công của Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD lần đầu tiên trong lịch sử, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khủng hoảng tài khóa khi chi tiêu chính phủ liên tục vượt xa nguồn thu. Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ công bố hôm thứ Tư (12/8), khoản nợ này đã tăng gấp đôi kể từ tháng 1/2017, thời điểm ông Donald Trump nhậm chức lần đầu, khi đó nợ công ở mức 19.950 tỷ USD.

Khoảng một phần ba mức tăng này diễn ra trong hai năm sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào tháng 3/2020. Chính phủ dưới thời cả ông Trump và người kế nhiệm Joe Biden đã vay nợ mạnh để ứng phó với đại dịch.

Kể từ khi ông Trump nhậm chức lần thứ hai vào tháng 1/2025, nợ công Mỹ đã tăng thêm 3.800 tỷ USD, nâng tổng mức tăng trong hai nhiệm kỳ của ông lên 11.600 tỷ USD. Trong nhiệm kỳ của ông Biden, nợ tăng 8.400 tỷ USD, không chỉ do chi tiêu phục hồi sau đại dịch mà còn do các khoản chi lớn cho đầu tư hạ tầng, trợ cấp năng lượng sạch và các ưu tiên của đảng Dân chủ.

Bà Margaret Spellings, Tổng giám đốc điều hành Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng, một tổ chức tư vấn trung dung, cảnh báo: “Nợ liên bang đang làm tăng chi phí sinh hoạt, siết chặt các khoản chi tiêu và đầu tư khác, đe dọa nền kinh tế và sự thịnh vượng lâu dài của người Mỹ”.

Số nợ 40.000 tỷ USD tương đương khoảng 117.000 USD cho mỗi người dân Mỹ và 297.000 USD cho mỗi hộ gia đình. Theo Quỹ Peter G. Peterson, con số này xấp xỉ tổng giá trị nền kinh tế của Trung Quốc, Đức, Nhật Bản, Anh và Ấn Độ cộng lại.

Bộ Tài chính Mỹ tuần trước báo cáo thâm hụt ngân sách hằng tháng lớn thứ tư trong lịch sử, ở mức 432 tỷ USD trong tháng 7, khi chính quyền Trump hoàn trả các khoản thuế quan bị tòa án bác bỏ. Các khoản hoàn thuế này khiến thu từ hải quan âm tháng thứ ba liên tiếp, trong khi chi cho An sinh xã hội và Medicare vẫn tiếp tục tăng.

Thâm hụt trong 10 tháng đầu năm tài khóa 2026 đã vượt toàn bộ mức thâm hụt của năm tài khóa 2025, trong khi năm tài khóa này còn hai tháng nữa mới kết thúc. Ông Trump phần lớn phớt lờ những tiếng nói thận trọng về tài khóa trong đảng Cộng hòa, tiếp tục đẩy mạnh chi tiêu qua hai nhiệm kỳ.

Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm ước tính rằng các lựa chọn chính sách của ông Trump và ông Biden đã khiến quỹ đạo nợ liên bang tăng cao hơn so với mức tích lũy theo luật chi tiêu hiện hành khi mỗi người nhậm chức. Ví dụ, đạo luật One Big Beautiful Bill mang tính bước ngoặt của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai sẽ làm nợ tăng thêm 4.700 tỷ USD, theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO).

Tuy ông Trump xoay trục sang cắt giảm chi phí khi bắt đầu nhiệm kỳ mới, giao cho Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) thu hẹp lực lượng lao động liên bang, phần lớn việc cắt giảm của ông nhắm vào các chương trình “tùy nghi” – phần nhỏ nhất của ngân sách liên bang.

Mỹ chi khoảng 7.000 tỷ USD mỗi năm, trong đó 60% dành cho các chương trình “bắt buộc” gồm An sinh xã hội, Medicare, Medicaid và chăm sóc cựu chiến binh – những khoản thường tăng theo chi phí sinh hoạt. Khoảng 1.100 tỷ USD dùng để trả lãi vay, chi phí này tăng khi nợ chồng chất và lãi suất leo thang. Năm tài khóa 2025 là lần đầu tiên chi phí trả nợ vượt ngân sách Lầu Năm Góc.

Trong 10 tháng đầu năm tài khóa hiện tại, chi phí lãi vay đã vượt chi cho Medicare, trở thành khoản chi lớn thứ hai trong ngân sách liên bang, chỉ sau hệ thống lương hưu An sinh xã hội. Mỹ đang chi ngày càng nhiều cho chi phí hưu trí và y tế của thế hệ “baby boom”, làm cạn kiệt quỹ tín thác của An sinh xã hội và Medicare trong khi thuế biên chế và thuế thu nhập không đủ bù đắp chi phí liên bang.