Nhật thực toàn phần hiếm gặp sắp diễn ra: Gần một tỷ người có thể quan sát

Vào lúc 15:34 GMT ngày 12/8/2026, bóng của Mặt Trăng sẽ di chuyển từ Bắc Cực qua Greenland, Iceland và Tây Ban Nha, che khuất Mặt Trời trong tối đa 2 phút 18 giây. Đây sẽ là nhật thực toàn phần đầu tiên trên lục địa châu Âu kể từ năm 1999, với khoảng 15 triệu người, chủ yếu ở Tây Ban Nha, nằm trong vùng bóng tối hoàn toàn.

Nhật thực một phần sẽ được quan sát thấy ở phần lớn Tây Âu, một phần Tây Bắc châu Phi và một phần nhỏ của Hoa Kỳ. Tổng cộng, khoảng 980 triệu người, tức gần một phần tám dân số thế giới, có thể nhìn thấy Mặt Trời bị che phủ ít nhất một phần. Điều đó có nghĩa là bảy phần tám còn lại sẽ có bầu trời bình thường vào thứ Tư.

Bản chất của nhật thực

Nhật thực xảy ra khi một thiên thể di chuyển vào bóng của thiên thể khác. Trong nhật thực, Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời, chặn ánh sáng của nó theo một trong bốn cách: một phần, toàn phần, hình khuyên hoặc lai.

• Một phần: Mặt Trăng che lấp một phần rìa của Mặt Trời.
• Toàn phần: Mặt Trăng che phủ hoàn toàn Mặt Trời, biến ban ngày thành chạng vạng và lộ ra vành nhật hoa – bầu khí quyển ngoài mờ nhạt của Mặt Trời.
• Hình khuyên: Mặt Trăng ở quá xa Trái Đất để che hoàn toàn Mặt Trời, để lại một vòng sáng.
• Lai: Loại hiếm nhất, chuyển từ toàn phần sang hình khuyên dọc theo đường đi của nó.

Mặt Trời rộng hơn Mặt Trăng khoảng 400 lần và nằm xa hơn Trái Đất khoảng 400 lần, vì vậy hai đĩa này có kích thước gần như bằng nhau khi nhìn từ Trái Đất, tạo điều kiện cho nhật thực toàn phần.

Tần suất nhật thực

Theo NASA, mỗi năm có từ hai đến năm lần nhật thực xảy ra trên Trái Đất, bao gồm cả bốn loại. Nhật thực toàn phần ít xảy ra hơn, trung bình 66 lần mỗi thế kỷ, tức khoảng một lần rưỡi mỗi năm. Trong số tất cả các lần nhật thực, khoảng một phần ba là một phần, một phần ba là hình khuyên, hơn một phần tư là toàn phần và khoảng 5% là lai.

Nơi quan sát nhật thực toàn phần

Vào ngày 12/8, khoảng 15 triệu người ở Tây Ban Nha, Iceland, một phần Greenland, Nga và Bồ Đào Nha sẽ nằm trong vùng nhật thực toàn phần. Tại miền bắc và miền đông Tây Ban Nha – nơi có điều kiện quan sát tốt nhất – các thành phố Leon, Valladolid, Zaragoza, Teruel và Valencia đều nằm trong vùng này. Nhật thực toàn phần bắt đầu vào khoảng 18:27 GMT (20:27 giờ địa phương) ở phía tây Tây Ban Nha và kéo dài tối đa 110 giây, tùy thuộc vào vị trí cụ thể. Madrid và Barcelona nằm ngay bên ngoài dải này, nhưng người quan sát vẫn có thể thấy Mặt Trời bị che phủ hơn 99%.

Nhật thực một phần ở nhiều nơi

Nhật thực một phần sẽ được nhìn thấy rộng rãi hơn nhiều. Hầu hết châu Âu sẽ có nhật thực một phần sâu vào buổi tối, với Mặt Trời lặn khi vẫn bị che một phần ở nhiều nơi. Tại Paris, khoảng 92% Mặt Trời sẽ bị che, ở London là 91% và ở Berlin là 85%.

Đối với hầu hết các thành phố châu Âu xa hơn về phía đông, Mặt Trời lặn trước khi nhật thực đạt cực đại, nghĩa là phần sâu nhất của nhật thực không bao giờ xuất hiện trên bầu trời. Bắc Phi cũng gặp tình trạng tương tự. Algiers sẽ thấy khoảng 98% Mặt Trời bị che và Casablanca khoảng 87%, nhưng trong cả hai trường hợp, Mặt Trời lặn trước khi nhật thực kết thúc.

Ở Bắc Mỹ, vì nhật thực xảy ra vào buổi sáng và chiều nên không có vấn đề về hoàng hôn, nhưng lục địa này nằm xa vùng tối và chỉ thấy một phần nhỏ. Tại Canada, thành phố St John’s ở phía đông bắc sẽ thấy khoảng 53% Mặt Trời bị che, giảm xuống còn 18% ở Montreal và 8% ở Toronto.

Ở Mỹ, Alaska có nhật thực sâu nhất với khoảng 37%, trong khi phần còn lại chỉ thấy một phần nông, từ khoảng 28% ở phía đông bắc Maine đến 10% ở New York và gần như không thấy gì ở Trung Tây.

Nhật thực tiếp theo

Nhật thực toàn phần tiếp theo sẽ xảy ra vào ngày 2/8/2027, đi qua miền nam Tây Ban Nha, Bắc Phi và Yemen. Công cụ tương tác trực tuyến có thể giúp người xem tra cứu thời điểm nhật thực tiếp theo tại thành phố của họ.