Nhà ngoại giao Costa Rica nổi lên là ứng viên sáng giá cho chức Tổng thư ký LHQ đầu tiên là nữ giới
Patrick Wintour
Rebeca Grynspan, nhà ngoại giao Costa Rica, đang nổi lên là ứng viên dẫn đầu trong cuộc đua trở thành nữ Tổng thư ký đầu tiên của Liên Hợp Quốc, nhận được 10 phiếu khuyến khích trong cuộc thăm dò bí mật đầu tiên của Hội đồng Bảo an. Nếu đắc cử, bà sẽ là người phụ nữ đầu tiên và là người mang quốc tịch Do Thái đầu tiên giữ cương vị này.
Rebeca Grynspan, một nhà ngoại giao Costa Rica, cựu phó tổng thống nước này, đang nổi lên là ứng viên bất ngờ dẫn đầu trong cuộc đua trở thành Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ), và nếu đắc cử, bà sẽ là người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị này.
Bà Grynspan, có cha mẹ là người tị nạn gốc Ba Lan trong Thế chiến thứ hai và ông bà ngoại bị Đức Quốc xã sát hại, hiện là người đứng đầu Hội nghị LHQ về Thương mại và Phát triển (UNCTAD). Cơ quan này đã ghi nhận chi tiết những thiệt hại kinh tế do Israel gây ra tại các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.
Tổng thư ký hiện tại António Guterres sẽ hoàn thành nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 31/12/2026. Theo hệ thống luân phiên khu vực không chính thức, người kế nhiệm ông được dự đoán sẽ đến từ khu vực Mỹ Latinh.
Trong cuộc thăm dò ý kiến bí mật đầu tiên tại Hội đồng Bảo an LHQ, 5 thành viên thường trực và 10 thành viên không thường trực đã được hỏi ý kiến về 7 ứng viên. Kết quả cho thấy bà Grynspan nhận được 10 phiếu “khuyến khích”, 4 phiếu “không ý kiến” và 1 phiếu “không khuyến khích”. Danh tính của phiếu phản đối không được tiết lộ, nhưng việc chỉ có một phiếu phản đối đặt bà vào vị trí khởi đầu thuận lợi. Quá trình bầu chọn dự kiến kết thúc vào tháng 10 tới.
Đối thủ gần nhất của bà Grynspan là bà Carolyn Rodrigues-Burkett, cựu đại sứ Guyana tại LHQ, với 9 phiếu khuyến khích, 2 phiếu phản đối và 4 phiếu không ý kiến. Trong cuộc tranh luận do Bloomberg tài trợ tại Đại hội đồng hồi tháng trước, bà Rodrigues-Burkett giành được 49% số phiếu từ những người tham dự, trong khi bà Grynspan đứng thứ hai với 14%.
Một nhà ngoại giao phương Tây nhận định: “Bà Grynspan được một số người xem là ứng viên kế tục, nhận được sự ủng hộ ngầm từ ông Guterres. Nhưng điều quan trọng là nguồn gốc của các phiếu phản đối: nếu phiếu đến từ Nga, Trung Quốc hoặc Mỹ, nguy cơ bế tắc là rất lớn.”
Cuộc bầu chọn diễn ra trong bối cảnh uy tín của chủ nghĩa đa phương bị thách thức, khi LHQ phải cắt giảm 20% nhân sự và vai trò hòa giải của Tổng thư ký bị lu mờ bởi các bên khác, khiến tổ chức này chỉ còn là tiếng nói đạo đức ít được lắng nghe hoặc là nơi các bên bày tỏ bất đồng.
Nếu đắc cử, bà Grynspan sẽ là Tổng thư ký LHQ đầu tiên mang quốc tịch Do Thái. Dù LHQ thường bị chỉ trích vì quá tập trung vào Israel trong các cuộc tranh luận, bà Grynspan đã viện dẫn di sản Do Thái của mình để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chấm dứt xung đột.
Phát biểu trước Đại hội đồng LHQ, bà nói: “Hòa bình là điều đã giúp cha mẹ tôi, hai người tị nạn từ Thế chiến thứ hai, tìm thấy sự tôn trọng và phẩm giá tại một đất nước nhỏ bé là Costa Rica. Tôi là con gái của nền hòa bình đó, một minh chứng cho những gì hòa bình có thể làm được.”
Chị gái bà chuyển đến Israel năm 17 tuổi để học hóa học tại Đại học Hebrew, và các cháu của bà đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự trong Lực lượng Phòng vệ Israel. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của bà, UNCTAD đã ghi nhận một cách khách quan và rõ ràng những thiệt hại kinh tế do Israel gây ra trong quá trình chiếm đóng lâu dài các vùng lãnh thổ Palestine.
Báo cáo quan trọng của UNCTAD công bố tháng 2/2026 cho thấy “nền kinh tế Palestine tích lũy thiệt hại ước tính 212,2 tỷ USD (theo giá trị năm 2015) từ năm 2000 đến 2024. Con số này, tương đương gần 20 lần toàn bộ GDP của Palestine năm 2024, đến trực tiếp từ các chính sách chiếm đóng, hạn chế, phong tỏa và các chiến dịch quân sự lặp đi lặp lại của Israel.” Tháng 11/2025, bà Grynspan nhấn mạnh GDP bình quân đầu người của Gaza đã giảm xuống chỉ còn 161 USD mỗi người mỗi năm, một trong những mức suy thoái kinh tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại.
Ba ứng viên khác, trong đó có bà Michelle Bachelet, có thể đã vấp phải sự phản đối quá lớn để giành vị trí này. Bà Bachelet, cựu tổng thống Chile và cựu Cao ủy nhân quyền LHQ, đối mặt với sự phản đối từ chính quyền Mỹ vì bị cho là quá mềm mỏng với hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc. Đề xuất gần đây của chính quyền ông Trump rằng chủ tịch FIFA Gianni Infantino nên đảm nhận vị trí này phản ánh sự xa cách của Mỹ với dòng chảy chính của LHQ.
Tổng thư ký LHQ được bầu với nhiệm kỳ đầu tiên 4 năm, sau khi Đại hội đồng gồm 193 quốc gia thành viên được yêu cầu phê chuẩn một đề cử duy nhất từ Hội đồng Bảo an. Một ứng viên cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị thành viên thường trực nào phủ quyết. Tân Tổng thư ký phải được bầu trước cuối năm nay, và sẽ có thêm các cuộc họp của Hội đồng Bảo an để thăm dò ý kiến.
