Nguy cơ Ebola tại World Cup 2026 'cực kỳ thấp', nhưng Mỹ sẵn sàng ứng phó

Nguy cơ một du khách nhiễm virus Ebola đến Mỹ trong thời gian diễn ra World Cup 2026 là thấp nhưng không phải bằng không, và nếu điều đó xảy ra, các bệnh viện Mỹ đã sẵn sàng ứng phó, các chuyên gia bệnh truyền nhiễm Mỹ cho biết.

Điều này không phải lúc nào cũng đúng. Trong đợt bùng phát Ebola ở Tây Phi năm 2014, một người đàn ông Liberia tên Thomas Eric Duncan đến bệnh viện Dallas với triệu chứng Ebola nhưng bị từ chối trước khi được nhập viện. Hai y tá bị lây nhiễm nhưng đã sống sót. Sự kiện đó đã dẫn đến khoản tài trợ 260 triệu USD của Mỹ cho đào tạo ứng phó Ebola và 13 trung tâm điều trị chuyên biệt – tất cả nhằm giúp bệnh viện xác định, cách ly và chăm sóc an toàn cho các bệnh nhân nghi ngờ mắc Ebola.

“Chúng tôi sẽ không thể ngăn ngừa 100% ca nhiễm, nhưng chắc chắn chúng tôi chuẩn bị tốt nhất từ trước đến nay,” Tiến sĩ Gavin Harris, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm nguy hiểm tại Đại học Emory ở Atlanta, một trong 11 thành phố đăng cai World Cup của Mỹ, nói.

Các quan chức y tế công cộng và bệnh viện tại các thành phố đăng cai Mỹ đã chuẩn bị cho nhiều mối đe dọa bệnh truyền nhiễm, khi 6,5 triệu người hâm mộ du lịch qua Bắc Mỹ trong suốt 39 ngày sự kiện với 104 trận đấu tại Mỹ, Mexico và Canada.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), Tổ chức Y tế Liên châu Mỹ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều đánh giá rủi ro Ebola đối với các nước chủ nhà World Cup là thấp, đồng thời xác định sởi, COVID-19 và cúm là những mối đe dọa phổ biến nhất khi đám đông tụ tập.

Tuy nhiên, đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) đã lây nhiễm hơn 675 người và giết chết hơn 135 người vẫn là mối quan tâm. “Nguy cơ Ebola đối với bất kỳ ai tại World Cup là cực kỳ thấp. Ebola không lây qua không khí hay tiếp xúc thông thường – nó cần tiếp xúc trực tiếp với chất dịch cơ thể của người bệnh,” Tiến sĩ Tom Frieden, giám đốc điều hành Resolve to Save Lives và cựu giám đốc CDC, cho biết. “Nhưng thấp không phải là không, và nó sẽ không bằng không cho đến khi dịch bệnh được ngăn chặn tại nguồn ở CHDC Congo.”

Các nỗ lực chuẩn bị ứng phó Ebola của Mỹ bắt đầu từ năm 2015, xuất phát từ sự hợp tác giữa Đại học Emory, Trung tâm Y tế Đại học Nebraska và NYC Health + Hospitals/Bellevue ở Thành phố New York – những cơ sở từng chăm sóc bệnh nhân Ebola trong đợt bùng phát Tây Phi. Hàng nghìn nhân viên y tế đã được đào tạo để nhận biết và điều trị bệnh nhân mắc Ebola và các mầm bệnh nguy hiểm khác.

Đối với World Cup, các chuyên gia chuẩn bị đã tiến hành diễn tập trên toàn quốc mô phỏng một đợt bùng phát MERS tiềm ẩn tại các giải đấu. Họ cũng biên soạn hướng dẫn cho bác sĩ, nâng cao nhận thức về các bệnh không điển hình tại thành phố của họ, bao gồm các bệnh do muỗi truyền như sốt rét, sốt xuất huyết và chikungunya.

Mỹ, Mexico và Canada đã áp dụng sàng lọc sân bay và lệnh cấm đi lại hạn chế người không phải công dân đã đến các quốc gia bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Harris cho biết các lệnh cấm này có khả năng làm giảm cơ hội Ebola xuất hiện tại các địa điểm World Cup. Để tuân thủ các hạn chế của Mỹ, đội tuyển bóng đá quốc gia CHDC Congo đã rời nước này vào tháng 5 và tập huấn tại Bỉ trước khi đến Mỹ.

Tại mỗi thành phố đăng cai, FIFA, các quan chức y tế công cộng địa phương và hệ thống bệnh viện đã thành lập các ủy ban y tế, tiến hành đánh giá mối đe dọa Ebola và các bệnh truyền nhiễm khác dựa trên các đội sẽ thi đấu, bệnh dịch phổ biến tại quốc gia của họ, hạn chế thị thực và hậu cần sân vận động. Một số khu vực đã thảo luận về việc cung cấp phương pháp điều trị hoặc thiết bị bảo hộ đặc thù cho bệnh tại địa điểm, và đang sử dụng các công cụ giám sát bao gồm giám sát nước thải, dữ liệu chất lượng không khí và hồ sơ y tế điện tử để phát hiện các cụm bệnh bất thường.

FIFA cho biết các rủi ro liên quan đến y tế được đánh giá như một phần của kế hoạch tổng thể giải đấu và được quản lý phối hợp chặt chẽ với các thành phố đăng cai, nơi cung cấp các nhà lãnh đạo y tế để giám sát và điều phối dịch vụ. FIFA cũng cho biết đang theo dõi dịch Ebola và liên hệ với các cơ quan thể thao và y tế tại CHDC Congo và ba nước chủ nhà.

Tiến sĩ Michael Osterholm, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Đại học Minnesota, cho biết việc lập kế hoạch cho các sự kiện tụ tập đông người ở Mỹ không phải là mới. “Các sở y tế tiểu bang và địa phương phối hợp với CDC đã đi đầu trong việc kiểm soát người đến nước này trong nhiều năm,” ông nói.

Để hỗ trợ giám sát và điều phối dịch bệnh, Đại học Georgetown đã thiết lập Trung tâm Điều hành An ninh Y tế độc lập, hợp tác với hơn 30 tổ chức công và tư. Hơn 700 cơ quan y tế tiểu bang và địa phương đã đăng ký nhận báo cáo hàng ngày của nhóm, cùng với khoảng 60 đối tác liên bang, FIFA và CDC.

Tuy nhiên, việc cắt giảm nhân sự tại CDC, việc Mỹ rời WHO, và áp lực lên các sở y tế tiểu bang và địa phương đang chống chọi với đợt bùng phát sởi lớn nhất trong nhiều thập kỷ đã ảnh hưởng không nhỏ. “Mối quan tâm lớn nhất của tôi là liệu một CDC mất hàng nghìn nhân viên có đủ năng lực, hỗ trợ và nhiệm vụ để hành động đủ nhanh – cả ở Mỹ và CHDC Congo,” Frieden nói. Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, cơ quan giám sát CDC, không phản hồi yêu cầu bình luận.

Jeanne Marrazzo, giám đốc điều hành Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ, cho biết việc Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr cắt giảm y tế công cộng đã dẫn đến làn sóng rời bỏ các cơ quan chính phủ. “Tuy nhiên, chúng tôi biết những người vẫn ở lại đang làm việc suốt ngày đêm trong nhiều trường hợp để cố gắng giữ chúng tôi an toàn,” bà nói trong một cuộc họp báo.