Người Hồi giáo ở Ấn Độ lo sợ khi bị từ chối không gian công cộng để cầu nguyện Eid

Meerut, Ấn Độ – Tại ngôi làng Maliyana thuộc bang Uttar Pradesh, cách thủ đô New Delhi khoảng 80 km, một nhóm đàn ông Hồi giáo tụ tập trong nhà thờ Hồi giáo nhỏ để thảo luận về việc tổ chức lễ cầu nguyện Eid al-Adha.

Không khí không còn rộn ràng như mọi năm. Thay vì bàn về lễ vật hiến tế hay từ thiện, cuộc trò chuyện xoay quanh những vấn đề cấp bách hơn: đường sá, rào chắn, giấy phép của cảnh sát, và địa điểm cũng như cách thức tổ chức cầu nguyện vào thứ Năm tới.

“Đừng tụ tập bên ngoài cổng nhà thờ Hồi giáo,” một thành viên ban quản lý nhà thờ hướng dẫn. “Nếu nhà thờ chật, hãy chờ đợt cầu nguyện tiếp theo. Tránh tranh cãi. Tránh quay video. Đừng đáp trả khi bị khiêu khích.”

Những người đàn ông lặng lẽ gật đầu. Một số lướt qua các nhóm WhatsApp, nơi các thông báo của cảnh sát địa phương đã được đưa ra, kêu gọi người Hồi giáo không tổ chức cầu nguyện nơi công cộng.

‘Người dân đương nhiên sợ hãi’

Trong hơn một thập kỷ qua, các nhóm theo chủ nghĩa dân tộc Hindu, được khích lệ sau khi thủ tướng Narendra Modi lên nắm quyền năm 2014, đã phản đối việc người Hồi giáo tổ chức cầu nguyện công cộng vào thứ Sáu và các dịp lễ hội, với lý do gây cản trở giao thông và an ninh.

Tuần trước, tổ chức cực hữu Vishwa Hindu Parishad (VHP) đã yêu cầu cấm hoàn toàn việc cầu nguyện trên đường phố trên toàn quốc, gọi đây là hành động “phô trương sức mạnh” của cộng đồng Hồi giáo. Tuy nhiên, người Hồi giáo cho rằng lệnh cấm này bỏ qua thực tế: nhiều nhà thờ và khu đất dành cho cầu nguyện Eid không đủ chỗ cho tất cả tín đồ, nhất là ở các khu vực đô thị đông dân.

Ngày 18/5, Thủ hiến Uttar Pradesh Yogi Adityanath – một nhà sư Hindu cứng rắn nổi tiếng với những phát ngôn chống người Hồi giáo – đăng trên mạng xã hội rằng người Hồi giáo nên cầu nguyện Eid al-Adha “theo từng ca”. Ông nói: “Nếu họ đồng ý một cách hòa bình thì tốt; nếu không, chúng tôi sẽ áp dụng biện pháp khác.”

Một người đàn ông Hồi giáo ở Meerut giấu tên cho biết: “Năm ngoái, người dân bị phạt vì cầu nguyện ngoài trời. Có nơi nhà bị phá dỡ, thậm chí có báo cáo về việc hủy bằng lái xe và hộ chiếu. Sau khi chứng kiến điều đó, người dân đương nhiên sợ hãi.”

‘Sáng Eid trước đây tràn ngập niềm vui’

Nhiều người Hồi giáo ở Uttar Pradesh cho biết các hạn chế đang tạo ra bầu không khí căng thẳng. Các ủy ban nhà thờ phải âm thầm điều chỉnh kế hoạch tổ chức Eid: giảm quy mô tụ tập, yêu cầu tín đồ đến nhóm nhỏ hơn hoặc nhanh chóng giải tán sau khi cầu nguyện.

Mohammad Arif, 42 tuổi, thành viên ủy ban nhà thờ ở Meerut, chia sẻ: “Với nhiều người Hồi giáo, mối lo không chỉ còn là nơi cầu nguyện Eid sẽ được tổ chức ở đâu, mà là liệu việc tụ tập công khai như một cộng đồng tôn giáo có ngày càng bị nhìn với ánh mắt nghi ngờ hay không.”

Anh Arshad, 33 tuổi, chủ cửa hàng ở Meerut, tâm sự: “Trước đây, buổi sáng Eid tràn ngập niềm vui. Giờ đây, đã có sự căng thẳng từ đêm hôm trước. Mọi người liên tục kiểm tra xem cảnh sát có đến không, hoặc liệu có ai quay video và đăng lên mạng không.”

Numan Khan, sinh viên Đại học Aligarh Muslim, cho biết: “Ngay cả khi không có chuyện gì xảy ra về mặt thể xác, người dân vẫn sợ bị quay phim, bị nhắm đến trên mạng, hoặc bị buộc tội điều gì đó. Cha mẹ bảo con cái tránh đứng bên ngoài nhà thờ vì không muốn gặp rắc rối.”

‘Không ai muốn đối đầu’

Tại các khu phố Hồi giáo ở New Delhi, người dân mô tả sự thận trọng ngày càng tăng xung quanh các lễ kỷ niệm tôn giáo có thể nhìn thấy được. Nhiều người cho biết họ phải suy nghĩ kỹ về nơi đứng cầu nguyện, thời gian ở lại bên ngoài nhà thờ, và liệu các cuộc tụ tập có thể gây ra khiếu nại hay phẫn nộ trên mạng hay không.

Danish Khan, 24 tuổi, người bán hàng may mặc, nói: “Không ai muốn đối đầu. Mọi người chỉ muốn cầu nguyện và về nhà. Nhưng giờ đây, mỗi dịp Eid đều đi kèm với sự không chắc chắn về những quy định mới nào có thể xuất hiện.”

Bất chấp lo lắng, các khu chợ vẫn đông đúc đến tận đêm khuya. Trẻ em nô nức đòi cha mẹ mua giày mới và kẹo. Bên trong các nhà thờ, tình nguyện viên dọn dẹp thảm và sắp xếp nước cho hàng ngàn tín đồ dự kiến sẽ đổ về vào sáng Eid.

Nhưng bên dưới nhịp điệu quen thuộc của lễ hội là một nỗi bất an khó phai. Việc hiến tế động vật trong dịp Eid al-Adha cũng đang bị giám sát chặt chẽ và quản lý nghiêm ngặt, với các đe dọa về hậu quả nếu máu hoặc chất thải động vật chảy vào cống rãnh hoặc đường phố công cộng.

Thi hành luật có chọn lọc

Trong khi chính phủ coi các biện pháp hạn chế là cần thiết để quản lý giao thông và trật tự công cộng, thì các lễ hội và đám rước tôn giáo lớn của người Hindu lại được tạo điều kiện với sự hỗ trợ về cảnh sát và cơ sở hạ tầng công cộng. Các nhà phê bình cho rằng sự tương phản này làm sâu sắc thêm nhận thức về sự thi hành luật không công bằng.

Một luật sư ở New Delhi giấu tên nói: “Hiến pháp bảo vệ tự do tôn giáo, nhưng nếu một cộng đồng liên tục bị giám sát chặt chẽ hơn trong khi những cộng đồng khác được tạo điều kiện, điều đó đặt ra câu hỏi về sự bình đẳng trước pháp luật.”

Trong thập kỷ qua, chính quyền ở một số bang do BJP lãnh đạo đã đệ đơn kiện hình sự đối với người Hồi giáo bị cáo buộc cầu nguyện ngoài trời không phép. Một số trường hợp, nhà cửa hoặc tài sản của những người bị cáo buộc tổ chức cầu nguyện công cộng cũng bị phá dỡ.

Nhà xã hội học Azhar Ahmad Khan nhận định: “Không gian công cộng không chỉ là không gian vật lý. Nó còn mang tính biểu tượng. Cuộc tranh luận về cầu nguyện cuối cùng là về việc ai cảm thấy có quyền được hiện diện, được công nhận và thuộc về Ấn Độ đương đại.”