Người Hồi giáo Canada đối mặt 'cơn bão hoàn hảo' khi tư tưởng bài ngoại gia tăng

Toronto, Canada – Ahmed, 14 tuổi, đã đi từ nhà thờ Hồi giáo Toronto Islamic Centre về nhà vào giữa tháng 3 sau buổi cầu nguyện đêm trong tháng Ramadan. Nhưng điều bất ngờ đã xảy ra: một người đàn ông bắt đầu la hét những lời lẽ phân biệt chủng tộc, túm cổ Ahmed và xô ngã cậu. Em gái 2 tuổi của Ahmed khóc thét. Cả gia đình bị chấn thương tâm lý nặng nề. Vụ việc xảy ra ngay tại trung tâm thành phố đa văn hóa bậc nhất Canada.

Ahmed, người yêu cầu giấu tên, chia sẻ: "Thực sự rất đáng sợ. Tôi không thể ngủ được." Vụ tấn công đã được báo chí địa phương đưa tin và nhà thờ cho biết nghi phạm đã bị bắt. Tuy nhiên, các chuyên gia và thành viên cộng đồng đặt câu hỏệu liệu những vụ việc như vậy có được xử lý đúng mức hay không.

Nguy cơ 'cơn bão hoàn hảo'

Theo bà Amira Elghawaby, cựu Đặc phái viên chống Hồi giáo của Canada, "tình trạng bài ngoại và chống Hồi giáo đang hòa trộn, tạo ra một cơn bão hoàn hảo." Canada từng chứng kiến nhiều vụ bạo lực chết người nhắm vào người Hồi giáo trong thập kỷ qua. Theo báo cáo của Thượng viện Canada, đây là nước G7 có số vụ giết người nhắm vào người Hồi giáo nhiều nhất. Vụ xả súng tại nhà thờ Hồi giáo Quebec City năm 2017 làm 6 người chết là vụ tấn công nhà thờ đẫm máu nhất trong lịch sử Canada. Năm 2021, 4 thành viên một gia đình Hồi giáo bị một người đàn ông lái xe tông chết khi họ đi dạo ở London, Ontario.

Kể từ đó, khủng hoảng nhà ở, giá lương thực leo thang cùng làn sóng nhập cư tạm thời tăng mạnh đã thúc đẩy tư tưởng chống nhập cư. Năm 2024, các cuộc thăm dò cho thấy lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, đa số người Canada cho rằng "nhập cư quá nhiều".

Lời buộc tội 'Đảng Tự do đưa các người đến đây?'

Theo Trung tâm Hồi giáo Toronto, nghi phạm trong vụ tấn công Ahmed đã hét lên: "Đảng Tự do đưa các người đến đây phải không?" câu hỏi ám chỉ chính phủ Tự do lâu năm của Canada, vốn bị các chính trị gia cánh hữu cáo buộc khuyến khích nhập cư hàng loạt vì mục đích chính trị. Ông Shaffni Nalir, quản lý của trung tâm, coi đây là hành vi bài ngoại rõ ràng: "Câu hỏi mang thông điệp rằng bạn không thuộc về nơi này, bạn đến đây để xin xỏ, bạn không đóng góp gì."

Các chuyên gia cho rằng việc "người khác hóa" người Hồi giáo Canada là yếu tố quan trọng trong bạo lực bài Hồi giáo. Ông Fahad Ahmad, trợ lý giáo sư tội phạm học tại Đại học Toronto Metropolitan, giải thích: "Người Hồi giáo bị gán cho là bạo lực, man rợ, đứng ngoài chính thể Canada - một quốc gia da trắng, phương Tây. Vì vậy, bạo lực giữa các cá nhân thậm chí không được coi trọng như khi ai đó tấn công người Do Thái vì đội yarmulke hay vào giáo đường."

Phản ứng của chính phủ

Chính phủ Canada khẳng định xử lý nghiêm mọi hành vi bạo lực do thù hận. Năm 2024, Ottawa tung Kế hoạch Hành động Chống Thù hận với hơn 270 triệu CAD trong 6 năm. Tuy nhiên, đầu năm nay, chính phủ của Thủ tướng Mark Carney đã đóng cửa văn phòng của các đặc phái viên chống bài Hồi giáo và bài Do Thái để thành lập hội đồng tư vấn về quyền, bình đẳng và hòa nhập. Động thái này bị Hội đồng Người Hồi giáo Canada chỉ trích là "gây thất vọng sâu sắc" khi "chủ nghĩa bài Hồi giáo vẫn gia tăng". Bộ Di sản Canada cho biết hội đồng mới sẽ tiếp nối công việc của các đặc phái viên cũ, với mục tiêu "thúc đẩy gắn kết xã hội và đoàn kết người Canada," và đã công bố thành viên hội đồng vào ngày 1/6.

Tự bảo vệ trong cộng đồng

Trở lại với nhà thờ Hồi giáo Toronto, quản lý Nalir cho biết cộng đồng đã tổ chức "hệ thống bạn đồng hành" để đảm bảo không ai phải đến hoặc rời nhà thờ một mình, sau khi có thêm một vụ tấn công và một cuộc gọi đe dọa. "Chúng tôi không muốn chờ thêm người bị tấn công nữa. Chúng tôi tự bảo vệ mình," Nalir nói. Dù vậy, ông nhấn mạnh cộng đồng "không muốn bị coi là nạn nhân... Chúng tôi muốn được coi là thành viên của cộng đồng." Ahmed, 14 tuổi, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục: "Người Hồi giáo không phải như những gì bạn nghe trên truyền thông. Người Hồi giáo không khác biệt."

*Một số tên đã được thay đổi để đảm bảo ẩn danh.