Người Haiti mang TPS và chủ lao động Mỹ sống trong bất an vì giấy phép lao động bị đình chỉ

Hơn một tháng qua, Bobby Kuchinsky, quản lý nhà hàng Half Shell Raw Bar ở Key West, Florida, mỗi sáng đều đến nơi làm việc với nỗi lo liệu mình còn đủ nhân viên hay không, hay đó có thể là ca cuối cùng của những người Haiti đã làm đầu bếp, bồi bàn và tách hàu tại đây hơn một thập kỷ.

Hôm thứ Ba (28/7), ông buộc phải đình chỉ sáu người trong số họ sau khi họ mất quyền làm việc hợp pháp tại Mỹ. “Tôi bảo họ rằng họ bị đình chỉ. Thật khủng khiếp. Không vui vẻ gì… họ có nỗi sợ hãi trên khuôn mặt, nước mắt lưng tròng”, Kuchinsky kể.

Kuchinsky cùng hàng nghìn chủ doanh nghiệp khác đang sống trong tình trạng bất ổn triền miên vì số phận giấy phép lao động của những nhân viên Haiti có quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) vẫn mơ hồ. Làn sóng hỗn loạn này bắt nguồn từ quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm chấm dứt TPS cho khoảng một triệu người từ hơn một chục quốc gia, trong đó có 350.000 người Haiti đã sinh sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ từ năm 2010.

Quyết định chấm dứt TPS, vốn khiến những người này đối mặt nguy cơ bị trục xuất, đã bị thách thức tại các tòa án quận. Ngày 25/6, Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết ủng hộ chính phủ, cho phép chương trình TPS kết thúc. Các vụ việc sau đó được chuyển xuống tòa án cấp dưới, vốn thường mất 32 ngày để đưa ra phán quyết sau khuyến nghị của tòa tối cao.

Trong thời gian chờ đợi, Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) từng gia hạn giấy phép lao động cho người Haiti. Tuy nhiên, cơ quan này thường hành động đúng ngày giấy phép hết hạn và chỉ gia hạn thêm vài ngày, tạo ra sự nhầm lẫn và tuyệt vọng trong cộng đồng người Haiti. Đến thứ Hai (27/7), giấy phép lao động không được gia hạn thêm, khiến nỗi lo càng dâng cao – không chỉ vì mất việc mà còn vì nguy cơ bị bắt giữ và trục xuất về Haiti – một quốc gia mà chính phủ Mỹ đánh giá là không an toàn cho công dân Mỹ đến du lịch.

Gần 1,5 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa vì bạo lực băng đảng tại Haiti, nơi hơn một nửa trong số gần 12 triệu dân cần viện trợ nhân đạo. Hơn 2.300 người đã thiệt mạng và hơn 1.100 người bị thương kể từ tháng 1 năm nay, theo Liên Hợp Quốc.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho biết TPS được tạo ra như một chương trình tạm thời, đồng thời khuyến khích người Haiti yêu cầu tấm séc 2.600 USD để mua “vé máy bay miễn phí về nhà”. “Đã đến giờ đóng cửa, nghĩa là anh không phải về nhà, nhưng anh không thể ở lại đây”, tuyên bố của DHS viết.

Miriam Singer, CEO của tổ chức Jewish Community Services of South Florida, cho biết tổ chức này đã thông báo cho 18 nhân viên rằng họ không còn đủ điều kiện làm việc. “Đó là một quá trình rất khó khăn. Họ tuyệt vọng và không có lối thoát để chăm sóc bản thân và gia đình”, bà nói. Những người lao động Haiti này trước đây chăm sóc tại nhà cho những người sống sót sau thảm họa Holocaust, những người già yếu.

Đối với một số người có TPS, trở về Haiti có thể là án tử hình. Một nam nhân viên 62 tuổi tại nhà hàng Half Shell, người yêu cầu giấu tên vì sợ bị giam giữ, cho biết anh rời Haiti vì bạo lực băng đảng, đến Mỹ năm 2016 và xin TPS năm 2020. “Mỗi ngày đều giống như ngày cuối cùng. Tôi không biết mình sẽ sống thế nào – trả tiền thuê nhà, mua thức ăn – nếu không được làm việc”, anh nói.