Ngày 28/7/2025, nhà hoạt động Palestine Awdah Hathaleen, 31 tuổi, đã dùng điện thoại ghi hình khi một người định cư có vũ trang đột nhập làng Umm al-Khair thuộc vùng Masafer Yatta ở Bờ Tây. Đây là những giây phút cuối cùng của anh trước khi bị bắn chết, theo điều tra của tổ chức nhân quyền Al-Haq.
Al-Haq đã xem xét hàng chục video và hình ảnh, đối chiếu lời khai pháp lý, phân tích dữ liệu không gian và mở để tái hiện vụ việc. Kết luận được công bố đúng một năm sau vụ giết người xác nhận Yinon Levi, người định cư Israel, là thủ phạm bắn viên đạn chết người. Anh ta vẫn đang lẩn tránh công lý.
Tại tòa, Levi khai không có mối liên hệ giữa phát súng của mình và cái chết của Hathaleen. Tuy nhiên, báo cáo pháp y cho thấy một viên đạn duy nhất vào ngực đã gây chảy máu tử vong. Vết thương rộng 1 cm trên ngực nạn nhân trùng khớp với khẩu súng ngắn 9 mm do Israel sản xuất mà Levi sử dụng—loại vũ khí thường được người định cư mang theo.
Levi sau đó viện dẫn lý do tự vệ, nhưng Al-Haq chứng minh không có mối đe dọa tức thời. Không người Palestine nào tại hiện trường mang vũ khí, và Hathaleen hoàn toàn vô hại khi bị bắn.
Vào ngày xảy ra vụ việc, Levi cùng những người Israel khác mang máy xúc đến san lấp đất để lập một khu định cư trái phép mới. Họ lấn sang đất tư của dân làng Umm al-Khair. Trước đó, búa thủy lực của máy xúc đã đập vào đầu anh họ của nạn nhân—Ahmad Hathaleen—do một người định cư khác tên Rony Avraham điều khiển, làm căng thẳng leo thang.
Nhân chứng kể rằng Levi đã tấn công nhiều người dân, trong đó có hai phụ nữ, trước khi rút súng. Đáng chú ý, Levi không bị bắt tại chỗ. Ngược lại, anh ta được quay cảnh đứng cùng lực lượng Israel, chỉ tay vào những người Palestine và các nhà hoạt động quốc tế—những người sau đó bị bắt giam. Dù bị giam giữ sau làn sóng phản đối quốc tế, tòa án Israel đã thả Levi và chỉ quản thúc tại gia ba ngày.
Báo cáo chỉ ra sự “liên kết vận hành giữa quân đội Israel và hành động của người định cư”, thể hiện qua việc bảo vệ họ và không có biện pháp thực thi pháp luật. Ngay cả xe cấp cứu đến cứu Hathaleen cũng bị chặn đường bởi người định cư, trong khi binh sĩ và cảnh sát Israel đứng nhìn. Thi thể nạn nhân không được trả về gia đình trong 10 ngày, buộc phụ nữ trong làng phải tuyệt thực để đòi quyền mai táng.
Levi, người từng quấy rối cư dân Masafer Yatta, được mô tả là “nhân tố định cư chủ chốt” tại Bờ Tây. Hắn điều hành trang trại Meitarim—một khu định cư trái phép—và tuyển người từ nhóm Hashomer Yosh, vốn đưa tình nguyện viên đến các tiền đồn như của hắn. Báo cáo mang tên “Vụ giết Awdah Hathaleen: Không chỉ là tội ác của người định cư” nhấn mạnh bạo lực định cư không phải hành vi đơn lẻ mà là một mẫu hình tái diễn, có sự hậu thuẫn của nhà nước.
Theo Liên Hợp Quốc, các vụ tấn công của người định cư Israel gia tăng trong những năm gần đây. Chúng tạo ra môi trường thù địch, đẩy người Palestine khỏi đất đai và thay thế bằng khu định cư bất hợp pháp. Đối với người Palestine, điện thoại di động trở thành công cụ duy nhất để ghi lại sự thật và tìm kiếm công lý—vốn vẫn xa vời.
