Người Công giáo tại Israel và Jerusalem đối mặt với làn sóng kỳ thị gia tăng

Tuần trước, một nữ tu người Pháp bị tấn công bất ngờ trên đường phố ở Đông Jerusalem. Sự việc không phải cá biệt: đối với khoảng 180.000 tín đồ Kitô giáo sống tại Israel và khoảng 10.000 người tại Đông Jerusalem, đây chỉ là vụ mới nhất trong chuỗi ngày càng nhiều các vụ lạm dụng, hành hung và đe dọa. Cộng đồng cho rằng tình trạng này gia tăng song song với xu hướng dân tộc chủ nghĩa cực hữu tại Israel.

Các sự cố bạo lực và đốt phá thường được báo chí nhắc đến, nhưng những hành vi cấp thấp như khạc nhổ, lăng mạ hay vẽ bậy lên tường đã trở thành trải nghiệm hàng ngày với nhiều người Công giáo gốc Palestine. Gần một nửa số tín đồ dưới 30 tuổi nói rằng họ muốn rời khỏi khu vực này.

Chính quyền Israel lên án vụ tấn công nữ tu, gọi đó là hành động “đê tiện” và “không có chỗ trong xã hội Israel”. Một nghi phạm đã bị bắt. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết niềm tin vào nhà nước Israel rất thấp, và nhiều vụ việc không được báo cáo.

Theo số liệu từ Trung tâm Dữ liệu Tự do Tôn giáo (RFDC), trong ba tháng đầu năm nay, tín đồ Kitô giáo đã báo cáo 31 vụ quấy rối, chủ yếu là khạc nhổ hoặc phá hoại tài sản nhà thờ. Trung tâm Rossing về Giáo dục và Đối thoại liên tôn ghi nhận 113 vụ tấn công vào người và tài sản nhà thờ tại Israel và Đông Jerusalem trong năm ngoái, trong đó có 61 vụ hành hung nhằm vào các giáo sĩ dễ nhận diện như tu sĩ, nữ tu, linh mục.

“Sự oán giận đối với Kitô giáo từng tồn tại trong quá khứ, nhưng người ta không dám bộc lộ công khai,” bà Hana Bendcowsky, giám đốc chương trình tại Trung tâm Quan hệ Do Thái – Kitô Jerusalem, nói. “Ba năm qua, bầu không khí chính trị ở Israel ít quan tâm hơn đến cách thế giới nhìn nhận chúng tôi, khiến mọi người cảm thấy thoải mái hơn khi quấy rối người Công giáo.”

Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đặc biệt trong chính sách đối với người Palestine, đã gia tăng dưới thời Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Những tiếng nói cực hữu từng ở rìa xã hội nay đóng vai trò quyết định trong chính phủ. Một cuộc khảo sát của Trung tâm Rossing cho thấy phần lớn các vụ tấn công vào người Công giáo do những người Israel cực kỳ chính thống (ultra-Orthodox) và cực kỳ dân tộc chủ nghĩa thực hiện.

“Lòng căm hận và nỗ lực quấy rối người không phải Do Thái của một số thành phần, đặc biệt là những người định cư, không có giới hạn,” Giáo sĩ Arik Ascherman, một nhà hoạt động hòa bình Israel, nói với Al Jazeera. “Từ khạc nhổ, quấy rối, xúc phạm, cho đến các hành động của chính phủ ngăn nhà thờ đưa giáo sĩ từ nước ngoài vào… tất cả chỉ là một phần của thực tế ở đây.”

Theo bà Bendcowsky, sự phức tạp trong quan hệ Do Thái – Kitô bắt nguồn từ nhiều thế kỷ trước. “Một số nhà thờ đã bắt đầu quá trình suy nghĩ lại thái độ của họ đối với người Do Thái và Do Thái giáo, nhưng điều này chưa diễn ra trong xã hội Do Thái Israel. Trong giáo dục, trọng tâm là nạn nhân Do Thái, vì vậy sự thiếu quen thuộc với người Kitô hữu, cùng với ký ức lịch sử về Kitô giáo, thường mang tính tiêu cực. Trong bầu không khí chính trị hiện tại, có những người lợi dụng điều này để trả đũa.”

Các nhà nghiên cứu cho biết các sự cố hiếm khi được báo cáo, vì lo ngại về thị thực nước ngoài, không muốn thu hút sự chú ý, và thiếu niềm tin vào nhà nước. “Hoàn toàn thiếu niềm tin vào cảnh sát, và điều đó dẫn đến nhiều vụ tấn công không được báo cáo,” bà Bendcowsky nói. “Trừ khi vụ việc thu hút sự chú ý quốc tế, đặc biệt từ Mỹ, nó thường không được điều tra hoặc kết luận chính thức.”

Những phản đối cấp cao quốc tế đối với các vụ tấn công người Kitô giáo, đặc biệt từ các đồng minh chính của Israel là Mỹ, thường khiến chính phủ Israel phản ứng nhanh. Sau khi video quân đội Israel phá hủy tượng Chúa ở miền nam Lebanon gây phẫn nộ toàn cầu, văn phòng thủ tướng đã nhanh chóng lên án. Tháng 3, sau phản ứng dữ dội từ nhiều nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm Đại sứ Mỹ tại Israel, khi cảnh sát Israel ngăn Thượng phụ Latinh của Jerusalem đến Nhà thờ Mộ Thánh, những lời xin lỗi chính thức và “làm rõ” đã nhanh chóng được đưa ra. Nhưng các cuộc tấn công của quân đội Israel vào nhà thờ Kitô giáo ở Gaza và Lebanon chỉ được thừa nhận khi sự đồng cảm của quốc tế, đặc biệt là Mỹ, đối với Israel có nguy cơ bị xói mòn.

Tại Israel, Kitô giáo thường gắn liền với người Palestine. Khi Israel ngày càng không hối lỗi trong việc giết người Palestine và chiếm đất của họ, các Kitô hữu Palestine và các Kitô hữu khác trong khu vực không thể tránh khỏi bị ảnh hưởng. Shaiel Ben-Ephraim, nhà phân tích Israel tại Atlas Global Strategies, cho rằng sự không khoan dung đối với người Công giáo ngày càng tăng, cùng với bạo lực ở Gaza và khu vực rộng lớn hơn, đang khiến Israel ngày càng mất đi sự ủng hộ trên toàn thế giới và tại Mỹ, đồng thời khiến những người ủng hộ Israel theo Kitô giáo khó dung hòa quan điểm của họ với cách đối xử với đồng đạo.

“Về lâu dài, những cuộc tấn công này vào người Kitô hữu là rất lớn,” Ben-Ephraim nói với Al Jazeera. “Những người theo đạo Tin Lành lớn tuổi có thể tha thứ, nhưng giới trẻ đã quay lưng lại với Israel. Điều này bào mòn chút ủng hộ còn lại của Israel. Trong khi các nhà lãnh đạo hiện tại như Tổng thống Trump và Đại sứ Huckabee sẽ giả vờ như điều này không xảy ra, nó sẽ định hình cả một thế hệ Kitô hữu tôn giáo theo cách mà Israel thậm chí không tưởng tượng nổi.”