Ngôi làng Bulgaria lo sợ trở thành mục tiêu của Iran

Bezmer, Bulgaria – Tin tức đến vào thứ Bảy mang lại sự nhẹ nhõm cho người dân các làng lân cận: hai máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ (USAF) đã rời căn cứ không quân Bezmer của Bulgaria.

Bộ trưởng Quốc phòng Bulgaria Dimitar Stoyanov xác nhận các máy bay đã cất cánh và rời khỏi nước này, trong khi Tổng thống Iliana Yotova tuyên bố: “Hiện tại, nhiệm vụ này đã kết thúc”. Không quân Mỹ cho biết hai chiếc Boeing KC-135 Stratotanker, vốn được triển khai để hỗ trợ chiến dịch của Washington nhằm vào Iran, đã rời đi để phục vụ “các yêu cầu tác chiến khác”.

Ngôi làng đã trải qua nhiều tuần lo lắng rằng các máy bay này có thể khiến khu vực đông nam Bulgaria trở thành mục tiêu cho các cuộc tấn công của Iran. Tehran từng kêu gọi Bulgaria không cho phép sử dụng lãnh thổ của mình cho chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran. Sau đó, dẫn các nguồn tin Iran giấu tên, Financial Times đưa tin rằng trong trường hợp Mỹ leo thang tại Iran, lực lượng Iran đã “tính đến việc tấn công các mục tiêu của Mỹ ở các nước đông nam châu Âu như Bulgaria” sau khi Sofia chấp thuận sử dụng căn cứ Bezmer cho máy bay tiếp nhiên liệu của Mỹ.

Một phụ nữ làm việc tại cửa hàng tạp hóa địa phương, giấu tên, chia sẻ với Al Jazeera trước khi máy bay rời đi: “Tôi cầu nguyện Chúa rằng làng chúng tôi sẽ không bị tấn công. Chúng tôi sợ hãi, nhưng không có gì phụ thuộc vào chúng tôi”.

Dù máy bay đã rời đi, căng thẳng địa chính trị cũng như nỗi sợ ở Bezmer về việc bị kéo vào cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran vẫn còn đó. Tuần này, Bộ trưởng Stoyanov nói với phóng viên rằng Iran đã tiến hành một chiến dịch hybrid hiệu quả, với sự hỗ trợ của các chính trị gia Bulgaria thuộc phe đối lập. Ông dự đoán “chiến dịch hybrid này sẽ tiếp tục” và không nói rõ thêm.

Tại Bezmer, ngôi làng khoảng 1.000 dân nằm cạnh căn cứ, máy bay quân sự Bulgaria từ lâu đã là một phần của khung cảnh quen thuộc. Nhiều người dân làm việc tại căn cứ, theo lời Thị trưởng Rosen Rusev, và tiếng máy bay trên đầu là điều bình thường.

Nhưng vào cuối tháng 7, chính phủ Bulgaria đề xuất và Quốc hội phê chuẩn việc triển khai tối đa 8 máy bay tiếp nhiên liệu Stratotanker của Không quân Mỹ cùng 250 nhân sự. Chỉ trong hai ngày, người dân Bezmer và các làng lân cận đã thu được hơn 3.000 chữ ký phản đối và tổ chức biểu tình ôn hòa. Họ không muốn làng mình trở thành một phần của cuộc chiến chống Iran.

Thị trưởng Rusev cho biết không khí phấn khởi đã bao trùm Bezmer vào thứ Sáu, khi người dân nhận ra máy bay đã rời đi. “Giờ họ cảm thấy tiếng nói của mình cuối cùng đã được lắng nghe. Điều đó xảy ra đúng như họ mong muốn”.

Chính phủ đã cố gắng trấn an người dân. Bộ trưởng Stoyanov cho biết tình báo quân sự không xác định được mối đe dọa nào đối với an ninh quốc gia, máy bay Mỹ hoặc các cơ sở khác ở Bulgaria. Một đánh giá của Vương quốc Anh được chính phủ yêu cầu được cho là đã nhận định rủi ro ở mức cực thấp. Nhưng những lời trấn an không làm dịu được tất cả mọi người.

Trong lúc nhiệt độ lên tới khoảng 30 độ C, hai người bạn Dinka Todorova, 67 tuổi, và Ganka Vlaeva, 78 tuổi, ngồi trên ghế nhựa trong bóng râm. Cả hai đều có con làm việc tại căn cứ không quân. Vlaeva nói: “Chúng tôi run rẩy ngày qua ngày và cầu nguyện rằng chiến tranh sẽ không đến đây. Chúng tôi là mục tiêu đầu tiên, và nhiều người sẽ chết”. Todorova nhẹ nhàng thêm vào: “Và cả trẻ em nữa. Vì tham vọng của những kẻ tham lam”. Vlaeva bày tỏ thất vọng với chính phủ và các nhà lập pháp, cáo buộc họ phớt lờ kiến nghị của người dân.

Không phải ai ở Bezmer cũng chia sẻ mối lo ngại đó. Ivan, 33 tuổi, ngồi cạnh nhà thờ làng với chiếc xe đạp điện bên cạnh, cho rằng “sự hoảng loạn vô căn cứ” đã được lan truyền một cách “thiếu cân nhắc”. “Không có nguy hiểm gì cho làng cả”, anh kết luận. Anh lo lắng hơn về khả năng có tên lửa đánh chặn hoặc “thứ gì đó từ Nga qua Biển Đen”.

Trong khi người dân biểu tình, Antoniya Ivanova, có cha là quân nhân tại căn cứ, treo một tấm vải trắng lên trên tấm ảnh hàng không của Bezmer. Phim hoạt hình được chiếu lên đó cho trẻ em “để giải tỏa căng thẳng tích tụ”. Cô nói: “Chúng tôi là những người vô tội nhất trong toàn bộ tình huống này. Chúng tôi không muốn những chiếc máy bay đó ở gần nhà mình”.

Khi buổi chiều dịu mát, trẻ em tràn ngập sân chơi. Tsonka Moskova, một bà mẹ trong làng, nói: “Có thể có khả năng xảy ra tấn công, nhưng tôi nghĩ truyền thông đang phóng đại. Điều gì đến sẽ đến. Những người ở trên chúng tôi quyết định - chính phủ. Họ là người đáng trách”. Một chiếc trực thăng AS532 Cougar bay thấp lướt qua phía trên. Không ai ngước nhìn. Người dân đã quen với máy bay quân sự Bulgaria.

Thị trưởng Rusev, người độc lập đắc cử nhiệm kỳ thứ tư, đã dành nhiều ngày để tìm cách cân bằng giữa nỗi sợ của người dân và giới chức. Ông cho biết các cuộc biểu tình không nhằm lật đổ chính phủ. “Chúng tôi chỉ muốn có thông tin đầy đủ về các mối đe dọa tiềm tàng nếu máy bay tiếp tục đóng tại đây và những đảm bảo cho an toàn của chúng tôi là gì”. Mạng xã hội khiến tình hình khó khăn hơn, ông nói thêm. Trên các nhóm Facebook, các quan chức và chuyên gia khó cạnh tranh với hàng nghìn bình luận, nhiều bình luận mang tính suy đoán và gây hoảng loạn. Cảnh sát quân sự cũng tuần tra trong làng và khu vực quanh căn cứ, khiến một số người thấy sợ hãi, số khác thấy an toàn.

Trong khi Bulgaria nằm trong tầm bắn của một số tên lửa Iran, một số nhà phân tích cho rằng Iran khó có khả năng - hoặc ý chí thực sự - để thực hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa thành công vào Bulgaria hoặc các nơi khác ở lục địa châu Âu.

Ngày thứ Hai, Thủ tướng Rumen Radev cho biết các máy bay tiếp nhiên liệu đã không thực hiện một chuyến bay nào “về phía nam từ sân bay”, mà đã bay tới các quốc gia thành viên NATO khác để huấn luyện và tập trận. Cũng trong ngày thứ Hai, Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran bảo lưu quyền đáp trả “bất kỳ hành động nào được coi là ủng hộ sự xâm lược quân sự của Mỹ và Israel” chống lại nước này. Người phát ngôn Esmaeil Baghaei nói: “Chúng tôi không có vấn đề gì với người dân Bulgaria. Trước đó đã công bố - và các báo cáo cũng xác nhận - rằng một số máy bay tiếp nhiên liệu đã rời khỏi lãnh thổ Bulgaria. Như nhiều công dân và chính trị gia Bulgaria đã thừa nhận, hành động này trái với luật pháp quốc tế và tương đương với việc ủng hộ sự xâm lược quân sự của Mỹ và chế độ Israel chống lại Iran”.

Trở lại ngôi làng, một phụ nữ cho biết cô không sợ các mối đe dọa từ Iran. Cô không muốn nêu tên hoặc bị chụp ảnh cho bài viết này. “Tôi chắc chắn không sợ. Chúa đang giữ chúng tôi an toàn. Tôi nằm xuống và ngủ trong bình yên, vì chỉ một mình Chúa, Ngài khiến tôi sống an toàn”, cô nói với Al Jazeera, trích một câu trong Kinh Thánh.