Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thăm Ấn Độ: Quan hệ Trump-Modi đang căng thẳng ra sao?

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ tới Ấn Độ vào thứ Bảy (24/5) cho chuyến thăm kéo dài ba ngày, ghé qua Kolkata, Agra, Jaipur và New Delhi. Ông dự kiến thảo luận về hợp tác năng lượng, thương mại và quốc phòng với các quan chức cấp cao Ấn Độ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott xác nhận.

Chuyến đi diễn ra trước cuộc gặp của các ngoại trưởng thuộc nhóm an ninh phi chính thức Quad (gồm Mỹ, Nhật, Australia và Ấn Độ) vào ngày 26/5 tại New Delhi. Quad, hay Đối thoại An ninh Bốn bên, thường được gọi là 'phiên bản châu Á của NATO', được thành lập nhằm đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc và đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự và hải quân chung tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Chuyến thăm của ông Rubio diễn ra chỉ vài ngày sau khi chính quyền Trump bác bỏ cáo buộc lừa đảo hình sự liên bang đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani. Ông Adani bị cáo buộc hối lộ các quan chức Ấn Độ tới 265 triệu USD để giành hợp đồng và nói dối nhà đầu tư Mỹ về một dự án năng lượng mặt trời. Bộ Tư pháp Mỹ đã bác bỏ vụ án sau khi ông Adani cam kết đầu tư 10 tỷ USD vào Mỹ.

Cùng lúc, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo gia hạn thêm 30 ngày lệnh miễn trừ trừng phạt, cho phép các nước 'dễ bị tổn thương về năng lượng' tiếp tục mua dầu thô Nga vận chuyển bằng đường biển. Động thái này tạm thời giảm áp lực lên các nước mua dầu lớn của Nga như Ấn Độ, vốn từng bị Mỹ chỉ trích vì phụ thuộc vào dầu thô giảm giá của Nga.

Cả hai quyết định trên đều được giới quan sát coi là nỗ lực thúc đẩy quan hệ với Ấn Độ. Cuộc gặp của ông Rubio với các lãnh đạo Quad cũng được xem là dấu hiệu Mỹ tái khẳng định cam kết với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, quan hệ Mỹ-Ấn đã trải qua nhiều căng thẳng. Tháng 10 năm ngoái, Thứ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Shyam Saran từng nhận xét: 'Quỹ đạo đi lên 25 năm của quan hệ Ấn Độ-Mỹ chắc chắn đã chững lại, nếu không muốn nói là bắt đầu suy giảm'.

Dầu Nga và thuế quan

Năm ngoái, quan hệ hai nước suýt chạm đáy khi Trump áp thuế quan bổ sung 25% (nâng tổng mức lên 50%) lên hàng hóa Ấn Độ như hình phạt vì nước này tiếp tục mua dầu Nga. Sau cuộc gặp với Thủ tướng Modi, Trump tuyên bố Ấn Độ cam kết ngừng mua dầu Nga, đổi lại Mỹ giảm thuế quan xuống 18%. Tuy nhiên, từ sau chiến tranh Mỹ-Israel với Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz, Ấn Độ vẫn tiếp tục mua dầu Nga. Hiện Mỹ muốn thuyết phục Ấn Độ mua dầu từ Mỹ và Venezuela.

Pakistan

Chuyến thăm của ông Rubio diễn ra sau nhiều tháng quan hệ Mỹ-Pakistan cải thiện. Tháng 4/2025, Ấn Độ và Pakistan xung đột vũ trang sau vụ tấn công khiến 26 người thiệt mạng tại Pahalgam, Kashmir. New Delhi đổ lỗi cho nhóm ly khai có liên hệ với Pakistan. Ấn Độ đã tập kích tên lửa vào chín mục tiêu tại Pakistan và Kashmir do Pakistan kiểm soát, sau đó hai bên giao tranh trên không kéo dài ba ngày. Lệnh ngừng bắn được Trump nhận công lao dàn xếp vào ngày 10/5, nhưng Ấn Độ từ chối thừa nhận vai trò của Mỹ, trong khi Pakistan đề cử Trump cho giải Nobel Hòa bình.

Tháng 12/2025, Mỹ phê duyệt bán nâng cấp công nghệ tiên tiến cho máy bay chiến đấu F-16 của Pakistan trị giá khoảng 686 triệu USD, động thái mà giới phân tích cho là thông điệp tới Ấn Độ.