Ngoại trưởng Mỹ hoài nghi về ngoại giao với Cuba khi Trump đe dọa hành động quân sự

Ngày 17/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio một lần nữa đe dọa can thiệp quân sự vào Cuba, ngay sau khi Bộ Tư pháp Mỹ công bố cáo trạng chống lại cựu lãnh đạo Cuba Fidel Castro.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump cho biết các tổng thống tiền nhiệm đã cân nhắc can thiệp vào Cuba suốt 50-60 năm qua, nhưng “có vẻ như tôi sẽ là người làm điều đó”. Ông nói: “Tôi sẽ rất vui khi làm điều đó.”

Trong khi đó, Ngoại trưởng Rubio – người có cha mẹ là người Cuba lưu vong, vốn theo đường lối cứng rắn với chính quyền xã hội chủ nghĩa ở Havana – cho biết chính quyền Trump muốn giải quyết bất đồng với Cuba một cách hòa bình, nhưng ông hoài nghi về khả năng đạt được thỏa thuận ngoại giao với chính phủ hiện tại. Ông nói: “Ưu tiên của tổng thống luôn là một thỏa thuận đàm phán hòa bình. Đó vẫn là ưu tiên của chúng tôi với Cuba. Nhưng thành thật mà nói, khả năng điều đó xảy ra với đối tác hiện tại là không cao.”

Những trợ lý hàng đầu của ông Trump, gồm Rubio, Giám đốc CIA John Ratcliffe và các quan chức an ninh quốc gia cấp cao, đã gặp các quan chức Cuba trong những tháng gần đây để khám phá khả năng cải thiện quan hệ. Tuy nhiên, phía Mỹ ra về mà không ấn tượng, dẫn đến việc áp thêm nhiều lệnh trừng phạt lên chính phủ Cuba trong tuần qua. Ông Rubio nhận xét: “Trong nhiều năm, Cuba đã quen với việc câu giờ và chờ đợi chúng tôi ra đi. Lần này họ sẽ không thể câu giờ được nữa. Chúng tôi rất nghiêm túc và rất tập trung.”

Khi được hỏi liệu Mỹ có dùng vũ lực để thay đổi thể chế chính trị ở Cuba hay không, ông Rubio nhắc lại rằng ưu tiên là giải pháp ngoại giao, nhưng nhấn mạnh “tổng thống luôn có quyền làm bất cứ điều gì cần thiết để bảo vệ lợi ích quốc gia”. Ông phản bác ý kiến cho rằng điều này giống như “xây dựng quốc gia”, khẳng định đây là vấn đề an ninh quốc gia.

Trước đó, ngày 16/4, công tố viên liên bang Mỹ công bố cáo trạng buộc tội ông Castro ra lệnh bắn hạ máy bay dân sự của những người Cuba lưu vong ở Miami vào năm 1996. Các cáo buộc, được đại bồi thẩm đoàn giữ kín từ tháng 4/2024, bao gồm tội giết người và phá hủy máy bay.

Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel lên án cáo trạng này là một chiêu trò chính trị nhằm “biện minh cho sự điên rồ của một cuộc xâm lược quân sự chống lại Cuba”.

Cũng trong ngày 16/4, Hải quân Mỹ thông báo tàu sân bay USS Nimitz và các tàu hộ tống đã đến biển Caribe để tham gia các cuộc tập trận hải quân với các đối tác Mỹ Latinh từ tháng 3. Động thái này diễn ra cùng ngày công bố cáo trạng, làm dấy lên suy đoán về kịch bản can thiệp quân sự tương tự như vụ bắt cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi đầu tháng 1.

Chính quyền Trump đã tăng cường các biện pháp trừng phạt Cuba, trong đó có lệnh trừng phạt lớn nhắm vào Tập đoàn Quản lý Doanh nghiệp Nhà nước (Gaesa) do Lực lượng Vũ trang Cách mạng Cuba điều hành. Ngoại trưởng Rubio thông báo chị gái của chủ tịch Gaesa đã bị thu hồi thẻ xanh và bị bắt giữ.

Ông Rubio lý giải: “Các chính quyền tiền nhiệm đã cho phép gia đình giới tinh hoa quân sự Cuba, những kẻ khủng bố Iran và các tổ chức đáng khinh khác có cuộc sống xa hoa ở nước ta bằng tiền máu ăn cắp, trong khi những người dân bị họ áp bức phải chịu cảnh khốn cùng. Điều đó sẽ không còn nữa.”

Về phía Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Quách Gia Khôn ngày 17/4 tuyên bố: “Trung Quốc kiên quyết ủng hộ Cuba trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và nhân phẩm dân tộc, phản đối sự can thiệp từ bên ngoài.”