Nghiên cứu mới: Người cao tuổi dễ tử vong vì nắng nóng hơn nhiều so với nhận định trước đây

Các nhà khoa học tại Đại học Stanford (Mỹ) vừa công bố một nghiên cứu mới, cho thấy số người cao tuổi có nguy cơ cao bị bệnh tật hoặc tử vong do nắng nóng cực đoan cao hơn nhiều so với dự đoán trước đây. Nghiên cứu này xem xét sự khác biệt của cơ thể người già trong việc chịu đựng nhiệt độ, từ đó làm rõ mức độ rủi ro mới từ các đợt nắng nóng đối với dân số toàn cầu.

Dân số thế giới từ 60 tuổi trở lên được dự báo sẽ tăng từ 1 tỷ người vào năm 2020 lên 2,1 tỷ người vào năm 2050, chiếm 21% dân số toàn cầu. Nghiên cứu của Stanford cảnh báo rằng nhiệt độ tăng cao có thể gây tử vong nhiều hơn dự kiến.

Chia sẻ với Al Jazeera, ông Chris Mullington, giảng viên lâm sàng danh dự tại Đại học Imperial College London (Anh), nhận định: “Các đánh giá trước đây thường giả định rằng mọi người đều có thể chịu nóng như một người trẻ khỏe mạnh, điều này đã đánh giá thấp đáng kể rủi ro đối với người lớn tuổi. Nghiên cứu mới củng cố quan điểm rằng nắng nóng nguy hiểm không thể được xác định bằng một ngưỡng nhiệt độ chung cho tất cả mọi người, mà còn phụ thuộc vào đối tượng bị phơi nhiễm”.

Vì sao người cao tuổi dễ bị tổn thương trước nắng nóng cực đoan?

Khi chúng ta già đi, cơ thể mất khả năng tự làm mát tự nhiên: người già đổ mồ hôi ít hơn, tim phải hoạt động nhiều hơn do mạch máu không giãn nở tốt. Khi nhiệt độ tăng cao, cơ thể sẽ đạt đến điểm không thể làm mát kịp, được gọi là “stress nhiệt không bù đắp được”. Người cao tuổi đạt đến điểm này sớm hơn và ở nhiệt độ thấp hơn so với người trẻ.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, ở mức ấm lên toàn cầu 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, những người từ 65 tuổi trở lên phải đối mặt với tình trạng stress nhiệt không bù đắp được nhiều hơn so với người trẻ ở mức ấm lên 4°C.

Hiện tại, mức ấm lên toàn cầu dài hạn ước tính khoảng 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, nhiệt độ trung bình toàn cầu lần đầu tiên vượt 1,5°C vào năm 2024, nhưng mức ấm lên dài hạn trên nhiều thập kỷ vẫn chưa vượt qua ngưỡng này.

Các nhà nghiên cứu Stanford ước tính số người phải trải qua ít nhất 180 giờ mỗi năm vượt quá ngưỡng chịu nhiệt của nhóm tuổi mình đã nhiều hơn gấp đôi so với suy nghĩ trước đây. Ông Mullington giải thích: “180 giờ này được tích lũy trong năm và không nhất thiết phải liên tục. Điều quan trọng là mô tả mức độ phơi nhiễm với các điều kiện có thể không bù đắp được; không phải ai tiếp xúc cũng sẽ bị bệnh”. Tuy nhiên, điều đó có nghĩa là người lớn tuổi có nguy cơ tử vong và bệnh tật liên quan đến nhiệt ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.

Nắng nóng cực đoan ảnh hưởng đến cơ thể con người như thế nào?

Nắng nóng cực đoan có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng như say nắng, đau tim, thậm chí tử vong. Tuy nhiên, rất khó dự đoán hậu quả sức khỏe chỉ từ nhiệt độ không khí trung bình, vì độ ẩm, ánh nắng, chuyển động không khí, hoạt động thể chất, quần áo và khả năng mất nhiệt của từng cá nhân đều đóng vai trò quan trọng.

Điều này có nghĩa là điều kiện mà một người trẻ khỏe mạnh có thể chịu được có thể khiến người già tích tụ nhiệt, tăng nhiệt độ cơ thể và mắc các bệnh nghiêm trọng như say nắng. Ngoài ra, theo nghiên cứu, chỉ một phần nhỏ các ca tử vong trong các đợt nắng nóng là do tăng thân nhiệt trực tiếp; hầu hết là do các bệnh lý nền như tim mạch, thận và hô hấp trở nên trầm trọng hơn bởi nhiệt độ cơ thể tăng cao.

Người cao tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở đâu?

Theo dữ liệu NASA được trích dẫn trong nghiên cứu, nhiệt độ toàn cầu đang ấm lên với tốc độ chưa từng thấy trong 10.000 năm qua. Trong khi đó, dân số thế giới đang già đi nhanh chóng do tuổi thọ tăng và tỷ lệ sinh giảm, khiến ngày càng nhiều người dễ bị tổn thương trước nắng nóng.

Người cao tuổi ở các nước thu nhập thấp như Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan có nguy cơ cao nhất, ngay cả khi mức ấm lên toàn cầu chỉ ở 1,5°C. Khi nhiệt độ tăng thêm, các khu vực bị ảnh hưởng sẽ mở rộng. Theo nghiên cứu, mỗi mức tăng thêm 1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp sẽ đưa thêm khoảng 1 tỷ người vào nhóm trải qua 180 giờ stress nhiệt không bù đắp mỗi năm, phần lớn trong số họ là người già.

Ở mức ấm lên 3°C, các tác giả dự đoán Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan và Bangladesh sẽ có 1,5 tỷ người phải đối mặt với tình trạng này, chiếm gần 3/4 tổng số người bị ảnh hưởng trên toàn thế giới.

Giải pháp nào để giảm thiểu tác động của nắng nóng cực đoan?

Nghiên cứu kết luận rằng việc hiểu rõ nơi nào, khi nào và mức độ vượt ngưỡng chịu nhiệt của con người là rất quan trọng để phát triển các chiến lược giảm thiểu rủi ro. Các biện pháp thích ứng được đề xuất bao gồm: cải tạo cảnh quan đô thị để mở rộng không gian xanh, tăng cường thông gió, giảm phát thải nhiệt từ hoạt động của con người, thiết lập các trung tâm làm mát, cải thiện hệ thống cảnh báo nắng nóng và ứng phó.

Các nỗ lực này có thể ưu tiên các cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt là người lớn tuổi có thể bị cô lập về mặt xã hội, khó khăn về kinh tế hoặc có bệnh mãn tính. Vì hầu hết các ca tử vong liên quan đến nhiệt ở người cao tuổi xảy ra trong nhà, việc đảm bảo khả năng tiếp cận máy lạnh hoặc các cơ sở làm mát khác với hạ tầng năng lượng ổn định cũng là một khuyến nghị quan trọng. Về lâu dài, giảm phát thải khí nhà kính vẫn là chìa khóa để kiểm soát sự nóng lên toàn cầu.