Ngày thứ 116 chiến sự Iran: Mỹ nới lỏng trừng phạt dầu mỏ, lệnh ngừng bắn tại Lebanon được duy trì

Ngày thứ 116 của cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran, những diễn biến ngoại giao mới đã ghi nhận sự nhượng bộ từ cả hai phía. Nhà đàm phán hàng đầu của Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cho biết một thỏa thuận đã đạt được với Mỹ để giải phóng 12 tỷ USD tiền bị đóng băng của Iran sau các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ.

Theo đó, Mỹ đã nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong 60 ngày, sau khi Tehran cam kết cho phép các thanh sát viên hạt nhân quốc tế trở lại nước này trong khuôn khổ các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh. Bộ Tài chính Mỹ đã miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu thô, hóa dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Iran cho đến ngày 21 tháng 8.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết các cuộc đàm phán kỹ thuật với Mỹ đã kết thúc và giai đoạn tiếp theo sẽ diễn ra dưới sự giám sát của ủy ban cấp cao, với sự tham gia của Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ghalibaf ca ngợi những thành tựu tốt đẹp trong các cuộc đàm phán và xác nhận việc giải phóng hai đợt tiền đóng băng, mỗi đợt 6 tỷ USD.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz cũng có dấu hiệu hạ nhiệt. Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi tái khẳng định cam kết về quyền tự do đi lại qua eo biển này sau các cuộc đàm phán với các nhà ngoại giao Iran tại Muscat.

Henry Ensher, cựu đại sứ và trợ lý Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ, nhận định việc giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran và việc nối lại giao thông hàng hải ở eo biển Hormuz cho thấy cả Washington và Tehran đều đang đạt được những gì họ muốn. "Cả hai bên đều rất muốn chứng tỏ rằng, bằng cách nào đó, họ đã giành được thế thượng phong hoặc ít nhất là không bị lợi dụng", Ensher nói với Al Jazeera.

Tại Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian kêu gọi "cam kết đầy đủ với các nghĩa vụ đã thỏa thuận". Ông nhấn mạnh hiệu quả của các cuộc đàm phán phụ thuộc vào việc tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ và thực hiện chúng một cách chính xác. Ghalibaf bảo vệ quyết định đàm phán với Mỹ, cho biết các đại biểu Iran đã đến Thụy Sĩ để chấm dứt đổ máu ở Lebanon.

Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati đã phủ nhận tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng số tiền được giải phóng sẽ được dùng để mua nông sản Mỹ. Hemmati khẳng định Iran "không có nghĩa vụ mua" nông sản từ Mỹ, đồng thời cho biết thỏa thuận quy định 6 tỷ USD đầu tiên có thể được dùng để mua "hàng hóa cơ bản và thuốc men".

Tại Mỹ, Trump tuyên bố Iran "sẽ đồng ý" cho phép thanh tra vũ khí và bất kỳ tài sản nào được giải phóng sẽ được dùng để mua nông sản Mỹ. Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ đã chỉ trích Trump vì nới lỏng trừng phạt cho Iran trước khi đạt được tiến triển về các vấn đề then chốt, bao gồm chương trình hạt nhân của Tehran.

Tại Lebanon, lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah phần lớn vẫn được duy trì, bất chấp lo ngại về khả năng tái diễn giao tranh khiến người dân phải di tản chưa thể trở về nhà. Liên Hợp Quốc cho biết Chủ nhật vừa qua là lần đầu tiên các lực lượng gìn giữ hòa bình không phát hiện các cuộc không kích nào tại Lebanon kể từ ngày 2 tháng 3, thời điểm cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah leo thang.

Phó chủ tịch Hội đồng chính trị Hezbollah Mahmoud Qamati cảnh báo nhóm này sẽ đáp trả bất kỳ vi phạm lệnh ngừng bắn nào của Israel. "Hezbollah vẫn trong tình trạng báo động cao độ, sẵn sàng đối đầu với bất kỳ vi phạm nào của chế độ Israel", Qamati được truyền thông Iran dẫn lời. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz và Tổng tham mưu trưởng Eyal Zamir tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục chiếm đóng miền nam Lebanon, đồng thời duy trì "khu vực an ninh" tại đây.

Theo kế hoạch, Israel và Lebanon sẽ bắt đầu một vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington vào thứ Ba tới.