Nga được cho là đã thâm nhập phần lớn 'thành phố pháo đài' Kostiantynivka trong lúc Ukraine thay đổi bộ chỉ huy

Nga tuyên bố trong tuần này đang tiến quân vào các khu vực Sumy, Kharkiv và Donetsk của Ukraine, trong lúc Kiev bổ nhiệm lãnh đạo chính trị mới cho Bộ Quốc phòng và lãnh đạo quân sự mới cho lực lượng vũ trang.

Các thay đổi này diễn ra sau khi cả Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov và Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskii bị cách chức trong vòng một tuần, một động thái chưa từng có tiền lệ.

Đáng lo ngại nhất là tin từ các binh sĩ Ukraine ở khu vực miền đông Donetsk rằng Nga đang "gần như cắt đứt" Kostiantynivka, thành phố cực nam trong bốn "thành phố pháo đài" mà Moscow đã cam kết chiếm được nhằm giành nốt phần lãnh thổ còn lại của khu vực trước cuối năm.

Tổng thống Nga Vladimir Putin từng nói Kostiantynivka là "chìa khóa để giải phóng toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa Nhân dân Donetsk".

"Tình hình ở Kostiantynivka rất tệ. Không còn là câu hỏi liệu chúng tôi có mất nó hay không – thực tế là chúng tôi đã mất nó rồi", một binh sĩ nói với hãng tin Ukraine Hromadske. "Nếu có một lượng lớn người Nga ở đó, bạn không thể nói rằng chúng tôi đang kiểm soát nó. Họ chỉ đang dồn người của chúng tôi vào chân tường."

Một chỉ huy Ukraine địa phương cho biết lực lượng Nga đang tiến vào các làng Molocharka và Izhevka phía bắc thành phố, và các đơn vị của ông có thể bị bao vây trong "một hoặc hai tháng nữa" nếu không có quân tiếp viện hoặc thay đổi chiến thuật ngăn chặn.

Ngay trước khi bị cách chức vào ngày 21/7, ông Syrskii đã vẽ ra một bức tranh lạc quan hơn, nói rằng có khoảng 145 binh sĩ Nga thâm nhập vào thành phố và họ đang chịu "tổn thất đáng kể" khoảng 25 người mỗi ngày khi các đơn vị drone Ukraine săn lùng họ trong các nơi trú ẩn đô thị.

Chỉ huy của một nhóm có tên Kurt and Company cũng chia sẻ quan điểm lạc quan hơn với hãng tin Suspilne. "Giao tranh ác liệt và tiếng súng diễn ra khắp thành phố", chỉ huy mang biệt danh Kurt nói. "Nhưng chúng tôi vẫn kiểm soát phần lớn thành phố và đối phương chủ yếu ở hai bên sườn. Họ đang cố vòng qua, cắt đứt chúng tôi, nhưng chúng tôi đang giữ vững phòng tuyến ở đó. Chúng tôi chỉ liên tục bị tấn công bởi KAB – chúng đang phá hủy các vị trí bằng bom trên không. Đây là điều duy nhất mang lại thành công cho người Nga và đó là vấn đề lớn với chúng tôi."

KAB là loại bom trên không cỡ lớn với trọng lượng đầu đạn từ 500kg đến 3.000kg, mà Nga đã thả xuống các vị trí của Ukraine với tốc độ hơn 200 và đôi khi hơn 300 quả mỗi ngày. Ukraine nhiều lần đưa thiết bị phòng không vào vị trí hàng đầu trong danh sách yêu cầu từ các đồng minh.

Chỉ ba tuần trước, Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington ước tính lực lượng Nga chỉ hiện diện ở 37% diện tích Kostiantynivka, chủ yếu dưới dạng "xâm nhập" chứ không phải kiểm soát vững chắc. Tuy nhiên, đánh giá mới nhất của viện này về mức độ thâm nhập của Nga cho thấy tình trạng này đã lan rộng ra hầu hết thành phố.

Nhìn chung, tốc độ tiến quân của Nga đã chậm lại. ISW ước tính họ đã chiếm được 16,6km2 mỗi ngày trong nửa đầu năm 2025, nhưng chỉ còn 1km mỗi ngày trong tháng 6 năm nay. Trong tháng 7, ISW đánh giá Nga đã mất lãnh thổ với tốc độ 1,6km2 mỗi ngày.

Giờ đây, Nga dường như đang nỗ lực giành lại thế chủ động tấn công. Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (SBS), Robert Brovdi, cho biết "số lượng nhân sự đối phương tham gia các hoạt động tấn công dọc tiền tuyến" trong tháng đã tăng 12% so với tháng 6 và 18% so với tháng 5, dựa trên phân tích từ trung tâm tình báo SBS. Tổn thất của Nga cũng tăng theo tỷ lệ tương tự, ông nói.

Ở khu vực phía bắc Kharkiv và Sumy, Nga tuyên bố đã phá hủy 10 trung tâm điều khiển máy bay không người lái (UAV) của Ukraine vào ngày 27/7, khiến 70 nhân viên thiệt mạng.

Ba ngày sau, Nga nói quân đội nước này đã đánh bại lực lượng phòng thủ ở Nova Sich, Mogritsa và Malaya Slobodka tại Sumy và Yurchenkovo tại Kharkiv, bằng cách sao chép chiến thuật của Ukraine là dùng drone để phá rối việc vận chuyển đạn dược.

"Các quân nhân Nga đã tìm thấy một lượng lớn vũ khí, đạn dược và trang thiết bị quân sự bị bỏ lại", theo một báo cáo của Nga. Một quan chức Nga địa phương tuyên bố Moscow đã chiếm được 13 khu định cư ở Kharkiv trong tháng này.

Al Jazeera không thể xác minh độc lập các tuyên bố của Nga, vốn trước đây thường bị thổi phồng hoặc đưa ra sớm, và Ukraine đã bác bỏ việc Nova Sich thất thủ.

Cuộc tấn công mùa thu?

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết tuần này ông đã nhận được thông tin tình báo rằng Nga đang chuẩn bị "tổng động viên mở rộng" để bù đắp tổn thất 225.000 người trong năm nay, trong khi tuyển quân chỉ đạt 221.000 người. Cứ 10 thương vong thì có 6 trường hợp tử vong, ông nói.

Ông Zelenskyy nói với Sky News rằng ông Putin đặt mục tiêu huy động từ 300.000 đến 500.000 quân vào đầu tháng 10, sau khi cuộc bầu cử quốc hội Nga diễn ra vào tháng 9. "Ông ta sẽ không thể nhanh chóng chuẩn bị những người này. Điều này một lần nữa có nghĩa là ông ta sẽ gửi những người được đào tạo kém ra chiến trường, điều chắc chắn sẽ dẫn đến tổn thất nặng nề", ông Zelenskyy nói.

Đáng lo ngại hơn có thể là việc Nga đang chuẩn bị doanh trại cho 30.000 quân Triều Tiên ở Voronezh, tây nam nước Nga, theo lời ông Zelenskyy. Nga đã tiếp nhận 3.000 binh sĩ Triều Tiên vào năm 2024 và sử dụng họ để giành lại lãnh thổ mà Ukraine đã phản công chiếm giữ ở Kursk.

Ông Fedorov đã công bố kế hoạch vào tháng 6 nhằm thu hút binh sĩ nước ngoài bằng cách tăng lương cho lính tiền tuyến lên 7.000 USD mỗi tháng. "Tôi tin rằng 50% tiền tuyến hoặc trong số máy bay tấn công có thể là người nước ngoài", ông nói với Ukrainska Pravda trong tuần này.

Nga ước tính Ukraine hiện sử dụng khoảng 4.000 quân nước ngoài. Lực lượng vũ trang Ukraine được ước tính khoảng 900.000 người.

Các cuộc tấn công tầm xa

Ukraine đã giáng đòn trong cuộc chiến kinh tế chống Nga, nhắm vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa dầu.

Trong số đó có các cuộc tấn công được xác nhận vào kho chứa dầu Subkhankulovo ở Bashkortostan, cách Ukraine 1.350km, sáu nhà máy lọc dầu, một bến bốc dầu tại Rostov-on-Don, và các kho nhiên liệu, dầu bôi trơn tại Ishki ở Crimea bị chiếm đóng và Udmurtia.

Ukraine gần đây đã tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa tới 2.500km, và ông Zelenskyy nói nước này hiện đã đạt tầm bắn ít nhất 3.000km.

Ukraine tuyên bố đã vô hiệu hóa 42% công suất lọc dầu của Nga trong năm nay. Một cuộc điều tra của Financial Times sử dụng ảnh vệ tinh xác nhận nước này đã vô hiệu hóa 45% công suất danh nghĩa và 30% công suất thực tế, gây thiệt hại kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Nga, vốn đang trải qua cuộc khủng hoảng nhiên liệu do hậu quả, đã gia hạn lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu từ cuối tháng 8 đến cuối tháng 1.

Ukraine cũng tấn công các mục tiêu sản xuất quân sự, bao gồm nhà máy Avitek ở thành phố Kirov, nơi sản xuất linh kiện cho hàng không và tên lửa, và một radar S-400. Vào ngày 27/7, nước này đã bắn hạ một drone hạng nặng Forpost-R dùng để mang KAB – chỉ là chiến lợi phẩm thứ sáu thuộc loại này trong toàn bộ cuộc chiến.

Lực lượng của ông Brovdi tiếp tục bóp nghẹt Crimea về điện và nhiên liệu, tấn công 37 trạm biến áp và bốn tàu chở dầu trong tuần, nâng tổng số điểm hạ tầng điện bị tấn công trong tháng 7 lên 164 và tổng số tàu chở dầu bị bắn trúng ở Biển Đen và Biển Azov lên 205.

Lực lượng của ông Brovdi tập trung nhiều hỏa lực vào các kho hàng của nhà bán lẻ trực tuyến Wildberries, bị Ukraine nghi ngờ cung cấp trang thiết bị cho quân đội đang được động viên. Trong tuần qua, họ đã tấn công các kho hàng ở Voronezh, Leningrad, Simferopol, Udmurtia và Penza, nâng tổng số kho hàng bị thiêu rụi lên 12 và thiệt hại ước tính lên 2,2 tỷ USD.

Nga cũng tuyên bố đã bắn trúng các mục tiêu quân sự trong các cuộc tấn công lớn bằng drone và tên lửa vào Ukraine, nhưng nhiều đòn trúng đã nhằm vào dân thường.

Một người thiệt mạng khi một siêu thị ở Chernihiv, miền bắc Ukraine, bị trúng đòn vào ngày 26/7, và toàn bộ gia đình Voronov đã thiệt mạng ở Radushne, miền trung Ukraine khi ngôi nhà của họ bị thổi bay vào ngày 30/7. Kỷ lục 56.000 người đã qua đêm trú ẩn trong tàu điện ngầm Kyiv đêm đó.