New York Times tiết lộ lệnh trát đòi nhà báo trong vụ điều tra về Triều Tiên

Tờ New York Times hôm thứ Bảy (21/6) tiết lộ rằng phóng viên tự do Matthew Cole đã nhận được trát đòi hầu tòa từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, liên quan đến bài điều tra về một chiến dịch quân sự bí mật tại Triều Tiên.

Theo đó, vào tháng 9 năm ngoái, Cole cùng phóng viên quốc gia Dave Philipps của tờ báo này đã thực hiện một cuộc điều tra về nhiệm vụ bí mật năm 2019, khi lực lượng SEAL của Hải quân Mỹ đổ bộ lên bờ biển Triều Tiên. Mục tiêu của họ được cho là cài đặt một thiết bị nghe lén điện tử để đánh chặn thông tin liên lạc. Tuy nhiên, nhiệm vụ thất bại khi SEAL chạm trán một tàu Triều Tiên và nổ súng vào những người trên tàu.

Tờ báo dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết, các đặc vụ Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã đến nhà riêng của Cole tại thành phố New York vào tháng 2 để giao trát đòi hầu tòa. Khi không gặp được Cole, trát đã được gửi tới luật sư của anh.

Đây được xem là động thái pháp lý mới nhất trong chuỗi hành động mà chính quyền Trump thực hiện nhằm siết chặt kiểm soát các vụ rò rỉ thông tin bị nghi ngờ.

Tờ New York Times cho biết sẽ bảo vệ pháp lý cho Cole. Luật sư David A. O'Neil, người từng đại diện cho tờ báo trong các vụ gần đây, sẽ bảo vệ cho Cole. O'Neil nói với tờ báo rằng Cole “sẽ bảo vệ tự do báo chí và Tu chính án thứ nhất trước các cuộc tấn công trắng trợn của chính quyền này vào các nhà báo, và sẽ tôn trọng cam kết với các nguồn tin của mình”.

Trong một tuyên bố với hãng tin Reuters, phát ngôn viên của tờ Times, Charlie Stadtlander, cho rằng trát đòi hầu tòa này là “một phần trong các cuộc tấn công leo thang của chính phủ vào các nhà báo”. Ông nói thêm: “Yêu cầu tiết lộ nguồn tin là một cuộc tấn công trắng trợn và bất hợp pháp khác từ chính quyền, nhằm từ chối công chúng những thông tin có tầm quan trọng sống còn”.

Hiện chưa rõ vì sao trát đòi hầu tòa với Cole lại được tiết lộ vào thời điểm này, nhiều tháng sau khi được ban hành.

Sự việc trên xảy ra sau khi chính quyền Trump hồi đầu tháng này đã triệu tập nhiều nhà báo của tờ New York Times sau khi họ đưa tin về những lo ngại an ninh liên quan đến chiếc chuyên cơ Air Force One mới của Tổng thống. Các trát đòi đó đã bị rút lại vào tuần trước.

Trước đó, hồi tháng 3, tờ Wall Street Journal và các phóng viên của tờ này cũng nhận được trát đòi hầu tòa yêu cầu tiết lộ nguồn tin cho một bài báo về cảnh báo của Lầu Năm Góc liên quan đến cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran.

Chính quyền Trump đã phát động cuộc chiến cùng Israel vào ngày 28/2. Tính đến nay, 18 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương. Hàng nghìn người đã thiệt mạng tại Iran, Lebanon và các khu vực khác ở Trung Đông khi giao tranh lan rộng.

Theo quy trình thông thường của Bộ Tư pháp, trát đòi hầu tòa được coi là biện pháp cuối cùng trong các cuộc điều tra hình sự, đặc biệt khi liên quan đến các quyền hiến định. Trát đòi hầu tòa đối với nhà báo trước đây thường hiếm khi xảy ra, vì Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ bảo vệ quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí.

Tuy nhiên, dưới chính quyền Trump thứ hai, các nhà hoạt động dân quyền cảnh báo rằng các động thái pháp lý như vậy đang gia tăng về tần suất và cũng vấp phải sự giám sát chặt chẽ tại tòa án.

Hôm thứ Ba (17/6), các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Thượng viện Mỹ đã yêu cầu thông tin về việc Bộ Tư pháp sử dụng trát đòi hầu tòa đối với các nhà báo của tờ Times. Các thượng nghị sĩ Alex Padilla và Adam Schiff viết trong một tuyên bố: “Việc Bộ Tư pháp thiếu minh bạch và có hành động gây hấn đối với các nhà báo – trong trường hợp này, dường như do Tổng thống Trump chỉ đạo sau khi ông ta khó chịu vì các bài báo tiêu cực – đều theo đúng khuôn mẫu của chính quyền này trong việc gây sức ép với các tổ chức truyền thông”.

Các tổ chức như Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) cảnh báo rằng các trát đòi hầu tòa có thể “gây ảnh hưởng xấu đến công việc của các nhà báo trên toàn quốc”. Trong khi đó, Bộ Tư pháp bảo vệ việc sử dụng trát đòi hầu tòa là cần thiết để bảo vệ bí mật an ninh quốc gia.