New Delhi phong tỏa trước biểu tình của phong trào Gen-Z

Sáng thứ Bảy, các rào chắn cảnh sát dày đặc bao quanh khu vực Connaught Place, quảng trường thời thuộc địa gần Jantar Mantar, khi lực lượng chức năng bắt đầu bắt giữ từng nhóm nhỏ người biểu tình kéo đến tham gia các cuộc tuần hành theo kế hoạch.

Họ đến để ủng hộ phong trào Gen-Z đầy sức ảnh hưởng và Đảng Janta Con Gián (CJP), tổ chức đã kêu gọi ủy viên bầu cử Ấn Độ từ chức trong bối cảnh tranh cãi gay gắt về quyền bỏ phiếu tại nền dân chủ đông dân nhất thế giới.

Người biểu tình yêu cầu cải cách toàn diện và đảo ngược một cuộc rà soát danh sách cử tri đầy tranh cãi, vốn đã xóa tên 130 triệu cử tri khỏi danh sách.

Đến thời điểm hiện tại, một sự im lặng kỳ dị bao trùm nhiều khu vực trung tâm New Delhi. Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đã biến thành phố thành một pháo đài khi triển khai gần 30.000 nhân viên ra đường.

Cảnh sát cũng đã bắt giữ người sáng lập Đảng Janta Con Gián, Abhijeet Dipke. Các kênh truyền hình Ấn Độ đưa tin sáng sớm thứ Bảy rằng cảnh sát đã gặp Dipke tại sân bay New Delhi sau khi ông từ Mumbai đến và yêu cầu ông hủy cuộc biểu tình vì nhà chức trách đã cấm.

Các lãnh đạo CJP là Saurav Das và Ashutosh Ranka cũng bị bắt giữ ngay khi máy bay hạ cánh, theo tuyên bố của phong trào.

Hôm thứ Sáu, chính phủ đã bất ngờ hủy toàn bộ tàu đến New Delhi, đóng cửa hơn 50 ga tàu điện ngầm, áp đặt lệnh ngắt internet và cử nhân viên đến gặp hàng nghìn sinh viên trong các cộng đồng địa phương để cảnh báo họ không tham gia biểu tình.

Nhiều sinh viên trên đường đến New Delhi từ các bang khác nhau đã bị kéo khỏi tàu và xe buýt, bị cảnh sát bắt giữ. Nhiều người bị quản thúc tại gia ở các thành phố cách New Delhi hàng trăm km.

Phong trào Con Gián cho biết hàng nghìn người đã bị bắt giữ trên khắp Ấn Độ khi chính phủ Modi tăng cường đàn áp. Tuy nhiên, những người biểu tình không nao núng vẫn cam kết tiếp tục quay lại đường phố.

‘Biến tình trạng khẩn cấp thành chính thức’

Các hạn chế hiện tại ở thủ đô Ấn Độ và chiến dịch đàn áp trên toàn quốc đã gợi lại ký ức về Tình trạng khẩn cấp năm 1975, khi Thủ tướng lúc đó là Indira Gandhi đình chỉ các quyền tự do dân sự, kiểm duyệt báo chí và bỏ tù các đối thủ chính trị.

“Narendra Modi vừa chính thức hóa TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP,” Dipke, người sáng lập phong trào Con Gián, viết trên X. “Sự đe dọa này sẽ không hiệu quả đâu, Modi. Thanh niên đất nước này không còn sợ ông nữa.”

Neha Bora, lãnh đạo biểu tình Gen-Z đầy nhiệt huyết và là chủ tịch quốc gia của Hội Sinh viên Toàn Ấn Độ (tổ chức sinh viên cánh tả), đã đánh đồng chính phủ Modi với lực lượng thực dân Anh từng thất bại trong việc đàn áp phong trào độc lập Ấn Độ. Bà kêu gọi quần chúng tham gia biểu tình.

Sáng thứ Bảy, giới trẻ vẫn cố gắng hưởng ứng lời kêu gọi của bà bất chấp các hạn chế của cảnh sát.

Santosh Kumar, 29 tuổi, một công nhân quét đường ở vòng ngoài Connaught Place, nói với Al Jazeera rằng ông cảm thấy bức xúc khi thấy thanh thiếu niên bị bắt giữ tại các rào chắn cảnh sát.

“Làm sao có thể ngăn được những đứa trẻ này? Chúng bắt 10 người; 50 người khác lại đến. Modi, thời của kẻ độc tài đã hết: Ông ta thậm chí sẽ không trụ được đến năm 2029 (thời điểm bầu cử tiếp theo).

“Đây là lúc chúng ta biến Delhi thành Nepal và Bangladesh – học hỏi từ họ và giành lại đất nước,” ông nói, đề cập đến các phong trào do giới trẻ lãnh đạo ở những quốc gia đó.

Sameer Irshad, 28 tuổi, một kỹ sư từ Gurugram, tiến đến các rào chắn gần Connaught Place trong khi đẩy xe lăn cho mẹ 57 tuổi Sheeba Abdi.

Abdi nói với chúng tôi: “Kiểu đàn áp này, nơi chúng tôi không thể bày tỏ bất đồng một cách hòa bình, là điều chưa từng thấy ở Delhi. Tại sao chính phủ lại biến nơi này thành pháo đài? Tại sao họ lại sợ những công dân như tôi đến vậy?”

Bị quản thúc tại gia

Tháng trước, Ấn Độ chấn động trước những tiết lộ về chia rẽ trong cơ quan được cho là tự chủ phụ trách bầu cử, xoay quanh các chính sách gây tranh cãi mà giới phê bình cho rằng đã tước quyền của hàng chục triệu người.

Ủy viên trưởng Ủy ban Bầu cử Ấn Độ, Gyanesh Kumar, bị cáo buộc gạt bỏ những lo ngại do hai ủy viên bầu cử khác nêu về tính toàn vẹn của các thay đổi đang diễn ra trong cơ sở dữ liệu cử tri, theo điều tra của The Indian Express.

Ấn Độ là một trong số ít quốc gia chủ động tiếp cận để đăng ký từng cử tri cuối cùng. Giới phê bình nói rằng việc rà soát danh sách cử tri đang đảo ngược nguyên tắc nền tảng của nền dân chủ Ấn Độ: yêu cầu công dân chứng minh quyền bỏ phiếu của mình, đồng thời nhắm vào các tầng lớp yếu thế về kinh tế, người thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương khác trong xã hội Ấn Độ.

Arif, 24 tuổi, điều phối viên cấp huyện của Liên đoàn Sinh viên Ấn Độ, một tổ chức sinh viên cánh tả khác đã tham gia lời kêu gọi biểu tình, bị nhốt trong nhà ở Saharanpur, cách New Delhi gần 200km, hôm thứ Năm.

“Một số cảnh sát bất ngờ đập cửa nhà tôi vào đêm khuya, hỏi bố mẹ tôi về tung tích của tôi,” Arif, người không muốn nêu đầy đủ tên, nói với Al Jazeera từ nhà ở Saharanpur, nơi anh hiện bị quản thúc dưới sự giám sát của cảnh sát 24/24.

“Họ chỉ muốn ngăn tôi đến Delhi biểu tình. Họ đe dọa khởi tố tôi với các tội danh hình sự và hủy hoại tương lai của tôi,” anh nói, thêm rằng đây là lần đầu tiên anh bị giam giữ như vậy.

“Tôi thực sự muốn ở Delhi, để chiến đấu và giành lại nền dân chủ của chúng ta. Thời của Modi đã hết,” anh nói.

Modi ‘yếu nhất’

Tuần này, Modi và đảng Bharatiya Janata (BJP) kỷ niệm 25 năm cầm quyền, bắt đầu từ những năm làm thủ hiến bang Gujarat phía tây – nơi ông giám sát cuộc thảm sát người Hồi giáo năm 2002 – và sau đó là Thủ tướng Ấn Độ từ năm 2014.

Nhưng Modi chưa bao giờ trông yếu thế trong quyền lực như hiện tại, theo các nhà phân tích và quan sát chính trị Ấn Độ.

Vào tháng 7, các cuộc biểu tình do phong trào Con Gián lãnh đạo đã làm tê liệt các tuyến phố chính ở New Delhi và buộc Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan của Modi phải từ chức.

Lần này, Modi đã áp dụng các biện pháp cực đoan hơn để ngăn người biểu tình giành chỗ đứng ở trung tâm New Delhi, “bởi vì ông muốn giữ hình ảnh một nhà lãnh đạo không bao giờ khuất phục trước áp lực công chúng, một người bất khả chiến bại”, theo Nilanjan Mukhopadhyay, tác giả và người viết tiểu sử về Modi.

“Modi xuất hiện ở điểm thấp nhất [trong đời chính trị] trong nhận thức công chúng. Điều này cực kỳ nghịch lý vì ông đang nắm chặt một số thể chế tự chủ quan trọng nhất, nhiều bộ phận lớn của bộ máy quan liêu và các nhánh nhà nước, tất cả đều hành động theo ý ông,” Mukhopadhyay nói với Al Jazeera.

Trước các cuộc biểu tình ngày càng lớn, Modi đang “nhanh chóng mất đi nhận thức của người dân rằng ông là nhà lãnh đạo đưa họ thoát khỏi khó khăn về sinh kế”, ông nói.

Prashant Bhushan, luật sư cấp cao tại Tòa án Tối cao và nhà hoạt động nhân quyền dự định tham gia biểu tình hôm thứ Bảy, nói với Al Jazeera rằng “chính phủ Modi có vẻ khá sợ người dân.

“Người dân Ấn Độ đang nổi lên và đòi câu trả lời. Khi chính phủ sợ hãi, họ áp dụng các biện pháp hà khắc để duy trì quyền lực,” Bhushan nói. “Nhưng sẽ chỉ có ngày càng nhiều người đứng lên từ sự đàn áp.”