Netanyahu và ngôn ngữ tôn giáo trong chiến tranh: 'Giết chúng trước'

Phát biểu tại một hội nghị Do Thái ở Jerusalem hồi tháng 6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã nêu rõ sự thay đổi trong học thuyết an ninh của nước này khi trích dẫn câu tiếng Do Thái cổ: “Nếu ai đó đến giết ngươi, hãy đứng dậy và giết hắn trước”. Ông còn diễn giải ngắn gọn bằng tiếng Anh: “Giết chúng trước”.

Với phát biểu này, Netanyahu cho thấy Israel nên chủ động tấn công trước khi kẻ thù kịp ra tay, một chiến lược từng được áp dụng trong cuộc chiến năm 1967 với các nước Ả Rập. Giới phân tích quân sự cho rằng cách tiếp cận truyền thống thường tránh mô tả xung đột của Israel như một cuộc thánh chiến mang tính sống còn, vì lo ngại chỉ trích từ cộng đồng quốc tế.

Trong phiên điều trần hồi tháng 1/2024 trước Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), luật sư Nam Phi Tembeka Ngcukaitobi đã nhấn mạnh việc Netanyahu ra lệnh cho binh sĩ ở Gaza “nhớ điều Amalek đã làm với ngươi”. Theo ông, đây là mệnh lệnh trong Kinh thánh mà Chúa ban cho vua Saul để trả thù toàn bộ một dân tộc – một bằng chứng về ý định diệt chủng ở Gaza, nơi hơn 73.400 người Palestine đã thiệt mạng từ tháng 10/2023. Tháng 1/2026, Tổ chức Nhân quyền Ả Rập tại Anh đã nộp đơn yêu cầu chính phủ Anh áp lệnh trừng phạt tài chính và cấm nhập cảnh với Netanyahu vì bình luận này.

‘Động vật hình người’

Các quan chức và chỉ huy Israel khác cũng dùng ngôn từ tương tự để phi nhân tính hóa người Palestine. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant khi công bố lệnh bao vây toàn diện Gaza – cắt điện, lương thực, nhiên liệu – đã nói Israel đang chiến đấu chống lại “động vật hình người”. Dù không trực tiếp mang tính tôn giáo, đây là ngôn ngữ khử nhân tính mà giới lãnh đạo Israel dùng để miêu tả người Palestine.

Các nhân vật tôn giáo Do Thái từng ban hành sắc lệnh với quân đội. Năm 2004, giáo sĩ Avraham Shapira cảnh báo binh sĩ rằng việc phá bỏ các khu định cư trái phép ở Bờ Tây và Gaza là tội lỗi lớn, giống như ăn thịt lợn. Kể từ sau sự kiện Nakba năm 1948, khi 750.000 người Palestine bị thanh lọc sắc tộc khỏi nhà cửa trong quá trình thành lập nhà nước Israel, các nhà lãnh đạo nước này cũng sử dụng diễn ngôn tôn giáo trong thời chiến.

Một nghiên cứu năm 2025 của Viện Chính sách Nhân dân Do Thái (JPPI) cho thấy Thủ tướng đầu tiên của Israel, David Ben-Gurion, dù là người theo chủ nghĩa phục quốc thế tục, đã dùng nhiều trích dẫn Kinh thánh và giáo sĩ hơn Netanyahu trong các bài phát biểu thời chiến.

Nhiều người Israel dùng Kinh thánh để biện minh cho việc chiếm đóng Bờ Tây và Đông Jerusalem. Bộ trưởng Tài chính theo đường lối cực hữu Bezalel Smotrich là một trong những chính trị gia tin rằng người định cư có quyền chiếm hữu Bờ Tây vì lý do tôn giáo, gọi khu vực này bằng cái tên trong Kinh thánh là Judea và Samaria. Chính phủ Israel gần đây đã phân bổ quỹ chưa từng có trong ngân sách 271 tỷ USD để củng cố việc chiếm đóng Bờ Tây, nơi có khoảng 700.000 người định cư đang sinh sống, trong bối cảnh bạo lực gia tăng với hơn 3.700 vụ tấn công người Palestine tại đây trong hai năm qua.

Giáo sư Ibrahim Abusharif thuộc Đại học Northwestern ở Qatar nhận định việc đóng khung xung đột qua hình ảnh Kinh thánh biến chính trị phức tạp thành một vở kịch đạo đức. “Cuộc chiến không mang tính thần học mà là địa chính trị, nhưng ngôn ngữ xung quanh nó ngày càng dựa trên hình ảnh thiêng liêng và các câu chuyện văn minh”, ông nói với Al Jazeera.

Ngôn từ chính trị này đã thể hiện rõ ở tiền tuyến, tiêu biểu là hành động của Giáo sĩ Avraham Zarbiv – lính dự bị kiêm thẩm phán giáo sĩ Do Thái – người đã phá hủy nhà cửa ở Gaza và miền nam Lebanon. Tháng 1/2025, Zarbiv khoe trên truyền hình Israel về sự tàn phá Gaza, nói rằng hàng chục nghìn gia đình Palestine mất nhà cửa không có nơi trú ẩn. Tổ chức Hind Rajab Foundation đã đệ đơn kiện ông lên Tòa án Hình sự Quốc tế vì tội ác chiến tranh. Bộ trưởng Giao thông Miri Regev đã chọn giáo sĩ này thắp đuốc trong lễ kỷ niệm Ngày Độc lập, hành động mà tổ chức B’Tselem lên án như một sự tán dương cấp nhà nước đối với việc phá hủy có hệ thống sinh kế của người Palestine, gửi đi thông điệp rằng “diệt chủng, thanh lọc sắc tộc và tội ác chiến tranh là tinh thần của dân tộc”.