Chính phủ Mozambique ngày 22/6 xác nhận 5 công dân nước này đã thiệt mạng trong 'các vụ tấn công bài ngoại' tại Nam Phi cuối tuần qua. Đây là những ca tử vong đầu tiên được chính thức liên quan đến làn sóng biểu tình chống nhập cư bất hợp pháp đang lan rộng khắp quốc gia này.
Theo tuyên bố từ chính phủ Mozambique, khoảng 800 công dân nước này đã bị cuốn vào bạo lực bùng phát tại thành phố ven biển phía nam Mossel Bay hôm 19/6. Vụ việc khiến 300 người Mozambique phải tự tìm cách trở về nước vào ngày 20/6.
'Đáng tiếc, 7 công dân Mozambique đã thiệt mạng, trong đó 5 người là hậu quả trực tiếp của các cuộc tấn công bài ngoại và 2 người còn lại tử vong do tai nạn giao thông khi đang di chuyển bằng xe cá nhân trên đường trở về Mozambique', tuyên bố cho biết.
Khoảng 500 người bị ảnh hưởng khác 'đã được đưa đến nơi trú ẩn an toàn tại tỉnh Western Cape và quá trình hồi hương đang được tiến hành', tuyên bố nói thêm.
Cảnh sát Nam Phi cho biết ngày 21/6 đang điều tra cái chết của 2 người đàn ông tại một khu định cư bất hợp pháp ở Mossel Bay, một thị trấn cảng cách Cape Town khoảng 380 km về phía đông. Cảnh sát không cung cấp chi tiết và cũng không rõ danh tính hai nạn nhân thuộc quốc tịch nào.
Thị trưởng khu vực Dirk Kotze bày tỏ 'lo ngại sâu sắc và phẫn nộ trước các cuộc tấn công bài ngoại hiện nay, nơi người dân bị sát hại, nhà cửa bị đốt phá và các gia đình phải di tản'.
Nam Phi từ lâu đã là điểm đến của lao động có giấy tờ và không có giấy tờ từ khắp châu Phi. Quốc gia này đã trải qua nhiều làn sóng bạo lực bài ngoại trong nhiều thập kỷ qua, thường đổ lỗi cho người nhập cư bất hợp pháp về tội phạm và việc chiếm mất việc làm của người dân địa phương.
Năm 2008, 62 người, trong đó có 21 công dân Nam Phi, đã thiệt mạng trong các cuộc bạo loạn chống người nhập cư và hàng nghìn người phải di tản. Các đợt bùng phát khác diễn ra vào năm 2015 và 2016.
Căng thẳng bài ngoại gia tăng trong nhiều tháng nay, đúng vào thời điểm các đảng phái chính trị tìm kiếm sự ủng hộ trước cuộc bầu cử địa phương dự kiến vào tháng 11 tới. Một nhóm công dân tự phát đã ra tối hậu thư yêu cầu trục xuất người nhập cư bất hợp pháp trước ngày 30/6, đồng thời có báo cáo về việc các nhóm người kiểm tra giấy tờ của người nước ngoài và ép các doanh nghiệp nhỏ do người không phải Nam Phi điều hành phải đóng cửa. Hành động này không có sự hậu thuẫn chính thức và đã bị chính quyền chỉ trích.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Ghana đã đưa 300 công dân về nước vào tuần trước và dự định đưa thêm hàng trăm người nữa. Tháng trước, hàng trăm người nước ngoài từ Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda và Somalia đã tìm kiếm sự bảo vệ tại thành phố cảng phía đông Durban, nói rằng người dân địa phương đến từng nhà yêu cầu họ rời đi trước cuối tháng.
Nhiều quốc gia châu Phi như Kenya, Malawi, Nigeria, Lesotho và Zimbabwe đã kêu gọi công dân của họ tại Nam Phi thận trọng. Chính phủ Mozambique cho biết tình hình vẫn bất ổn và dự kiến sẽ tồi tệ hơn trước ngày 30/6, đồng thời đang xây dựng các biện pháp hỗ trợ công dân vẫn còn ở Nam Phi.
