Năm biểu đồ lý giải chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại Anh

Khi nghe tin tân Thủ tướng Anh Andy Burnham sẽ có chuyến công du kéo dài một tháng về chủ đề “chi phí sinh hoạt” trên khắp Vương quốc Anh, một người dùng trên Reddit bình luận mỉa mai: “Nhà ở quá đắt, năng lượng quá đắt, thực phẩm quá đắt, v.v. Đó là tất cả những gì ông cần biết, Andy. Tôi đã giúp ông tiết kiệm được ít tiền xăng (rất đắt).”

Giống như nhiều nước trên thế giới, Anh đang phải vật lộn với chi phí sinh hoạt tăng cao. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) dự báo lạm phát sẽ tiếp tục tăng trong nửa cuối năm khi hậu quả từ cuộc chiến của Mỹ và Israel chống Iran đẩy giá năng lượng và hóa đơn tiền điện, nước của người dân đi lên.

Lạm phát tại Anh đang ở mức nào?

Tỷ lệ lạm phát hàng năm trong tháng 6 là 2,8%, giảm nhẹ so với mức 3% của tháng 5. Điều này có nghĩa là giá cả vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại. Cụ thể, nếu một mặt hàng có giá 100 bảng Anh (khoảng 135 USD) vào tháng 6 năm ngoái, thì nay giá là 102,80 bảng (138,65 USD).

Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, BoE dự báo lạm phát đo theo Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) sẽ giảm từ 3,4% trong năm 2025 xuống còn 2,3% vào năm 2026. Thay vào đó, lạm phát lại ở mức 3,4% trong tháng 3 năm nay, chủ yếu do chi phí nhiên liệu và sưởi ấm tăng cao.

Giá xăng dầu tăng hơn 20%

Việc đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới – đã đẩy giá xăng, vận tải, thực phẩm và các mặt hàng khác tăng cao.

Giá xăng tại Anh đã chạm mức cao nhất trong 3 năm rưỡi. Theo dữ liệu từ RAC Foundation, giá xăng và dầu diesel tăng lần lượt 22% và 27% trong khoảng từ 25/2 đến 11/8. Giá trung bình một lít xăng tăng từ 1,32 bảng (1,78 USD) lên 1,61 bảng (2,17 USD), trong khi dầu diesel tăng từ 1,42 bảng (1,92 USD) lên 1,81 bảng (2,44 USD)/lít.

Ai bị ảnh hưởng nặng nề nhất?

Không phải hộ gia đình nào cũng cảm nhận lạm phát giống nhau. Trung bình, một hộ gia đình ở Anh chi khoảng 677 bảng (914 USD) mỗi tuần cho hàng hóa và dịch vụ, trong đó các khoản lớn nhất là nhà ở, nhiên liệu, điện, vận tải, thực phẩm và giải trí.

Tác động lớn hơn nhiều đối với các hộ có thu nhập thấp. Văn phòng Thống kê Quốc gia (ONS) cho biết 20% hộ nghèo nhất chi trung bình 407 bảng (549 USD)/tuần, trong khi 20% hộ giàu nhất chi 1.084 bảng (1.462 USD). Về tỷ lệ, các hộ nghèo hơn sẽ cảm nhận rõ hơn sự tăng giá, bởi họ dành phần lớn thu nhập cho tiền thuê nhà, năng lượng, thực phẩm và vận tải, nên ít có “đệm” để hấp thụ các cú sốc giá.

Theo Quỹ Joseph Rowntree, một tổ chức từ thiện chuyên nghiên cứu chống đói nghèo tại Anh, khủng hoảng chi phí sinh hoạt đang lan rộng với 7,4 triệu gia đình thu nhập thấp không đủ khả năng mua các nhu yếu phẩm trong năm nay – mức cao nhất kể từ khi tổ chức này bắt đầu theo dõi vào năm 2021.

Anh có tệ hơn các nước phương Tây khác?

Tỷ lệ lạm phát 2,8% trong tháng 6 đưa Anh vào nhóm giữa so với các nền kinh tế công nghiệp phát triển thuộc Nhóm G7. Mỹ có lạm phát cao nhất ở mức 3,5%; tiếp theo là Italy (3%), Canada (2,8%), Anh (2,8%), Đức (2,3%), Pháp (1,8%) và Nhật Bản (1,7%).

Các nước có mức độ chịu ảnh hưởng khác nhau từ giá năng lượng, áp lực tiền lương và chính sách của chính phủ. Với Anh, lạm phát chủ yếu do giá năng lượng tăng vì xung đột ở Trung Đông; lạm phát dịch vụ tháng 6 ở mức 3,6%, đẩy lên bởi chi phí nhà hàng và khách sạn; và tốc độ tăng lương chậm lại.

Tiền lương hầu như không theo kịp giá cả

Giá thực phẩm mua hàng tuần của người dân Anh vẫn đắt hơn so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng số liệu mới nhất cho thấy lạm phát giá thực phẩm đã chậm lại. Điều này không có nghĩa là giá đang giảm, chỉ là tăng chậm hơn.

Theo ONS, giá thực phẩm và đồ uống không cồn trong tháng 6 tăng 1,7% so với một năm trước, giảm từ mức 2,2% của tháng 5. Áp lực có thể gia tăng khi BoE nhận định giá lương thực sẽ bị ảnh hưởng bởi chi phí năng lượng cao hơn trong sản xuất và vận chuyển. BoE dự báo lạm phát lương thực sẽ tăng lên gần 3,5% vào tháng 12 trong khi các siêu thị nói rằng họ dự kiến mức tăng 4-5% vào cuối năm.

Thu nhập thực tế theo tuần, tức mức lương đã điều chỉnh theo lạm phát, cũng giảm trong những tháng gần đây, từ khoảng 0,4% đầu năm xuống còn 0,1% sau khi chiến tranh Iran bắt đầu – khiến người dân càng khó trang trải chi phí tăng thêm.