Mỹ và Iran tiếp tục tập kích lẫn nhau bất chấp lệnh ngừng bắn

Ngày 2/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đang tiến gần đến một “thỏa thuận rất tốt” với Iran, nhưng cùng lúc đó, Washington và Tehran lại có một loạt đòn tập kích mới nhằm vào nhau, khiến triển vọng chấm dứt chiến tranh trở nên mờ mịt.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tấn công các radar và căn cứ máy bay không người lái (drone) của Iran ở thành phố Goruk và đảo Qeshm hôm 1-2/6, nhằm đáp trả việc Iran bắn hạ một drone MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế. “Các đợt tấn công có chủ đích và thận trọng đã loại bỏ các hệ thống phòng không Iran, một trạm kiểm soát mặt đất và hai drone tấn công một chiều đe dọa tàu thuyền qua lại”, CENTCOM thông báo trên mạng xã hội X.

Đáp lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 2/6 tuyên bố đã tấn công một căn cứ không quân Mỹ, nơi xuất phát đòn tập kích vào một tháp viễn thông ở miền nam Iran. Hãng tin bán chính thức Fars dẫn lời IRGC nói: “Các máy bay chiến đấu của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Vệ binh đã nhắm vào căn cứ không quân nơi cuộc xâm lược bắt nguồn và các mục tiêu đã bị phá hủy”. IRGC không nêu rõ vị trí căn cứ.

Cùng ngày, lực lượng phòng không Kuwait, nơi có căn cứ quân sự lớn của Mỹ, đã đánh chặn các tên lửa và drone tấn công, theo hãng thông tấn KUNA. Một quan chức cấp cao của đảng người Kurd Komala (Iran) cũng tố cáo IRGC đã bắn hai tên lửa vào trụ sở của họ ở thung lũng Alana, tỉnh Erbil, miền bắc Iraq.

Kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực ngày 8/4, các bên vẫn liên tục tấn công nhau. Ngày 10/4, Kuwait nói 7 drone xâm nhập không phận và cáo buộc Iran cùng các nhóm vũ trang đồng minh đứng sau. Bốn ngày sau, Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân với các tàu ra vào cảng Iran. Ngày 18/4, Iran bắn vào hai tàu Ấn Độ tại eo biển Hormuz. Đến ngày 20/4, Mỹ bắt giữ một tàu container Iran ở gần vùng Vịnh, Iran gọi đây là “hành vi cướp biển”.

Căng thẳng leo thang hơn nữa vào tháng 5. Iran bắn tên lửa và drone vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) ngày 4/5, gây cháy nhà máy lọc dầu ở Fujairah. Ngày 17/5, một vụ tấn công bằng drone gây hỏa hoạn tại Nhà máy Điện hạt nhân Barakah ở UAE. Saudi Arabia cùng ngày cũng nói đã đánh chặn 3 drone phóng từ không phận Iraq.

Trong diễn biến mới nhất, CENTCOM ngày 28/5 bắn hạ 5 drone Iran và tấn công một trạm kiểm soát mặt đất ở Bandar Abbas. IRGC đáp trả bằng cách nhắm vào căn cứ Mỹ chịu trách nhiệm cho vụ tấn công và cảnh báo “phản ứng quyết liệt hơn” nếu lặp lại.

Về đàm phán, Tổng thống Trump hôm 1/6 trên Truth Social không đề cập đến giao tranh mới mà chỉ nói Iran “thực sự muốn đạt một thỏa thuận tốt”. Theo tờ New York Times, Trump đã thay đổi một số điều khoản của đề xuất nhằm kết thúc chiến tranh, theo hướng siết chặt hơn các yêu cầu, đặc biệt là về vật liệu hạt nhân của Iran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 1/6 nói với IRNA rằng “đối thoại và trao đổi thông điệp đang tiếp diễn” với Mỹ, nhưng “không thể đánh giá cho đến khi đạt được kết luận rõ ràng”. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Tehran sẽ không đồng ý bất kỳ thỏa thuận nào không bảo đảm đầy đủ quyền lợi của Iran, đồng thời bày tỏ sự thiếu tin tưởng vào “lời nói và hứa hẹn của kẻ thù”.

Giới phân tích cho rằng những thỏa thuận đổ vỡ và các cuộc tấn công quân sự giữa lúc đàm phán đã khiến Iran mất niềm tin vào Mỹ với tư cách một đối tác. “Hai cuộc chiến đã qua, nhiều tàn phá trong khu vực, không đạt được gì và mục tiêu thì liên tục thay đổi”, Negar Mortazavi, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington, nhận xét.