Mỹ và Iran liên tiếp tập kích lẫn nhau, nguy cơ lan rộng chiến sự

Mỹ và Iran vừa trao đổi một loạt đòn tấn công mới, được mô tả là lớn nhất trong hơn một tháng qua, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ leo thang thành một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã tập kích hàng chục mục tiêu quân sự dọc bờ biển phía nam Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba (1/9) cảnh báo Iran sẽ bị “xóa sổ hoàn toàn” nếu đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ. “Nếu họ phản ứng, họ sẽ bị tấn công mạnh hơn nhiều”, ông nói với Fox News trong một cuộc phỏng vấn. Iran đã đáp trả bằng việc phóng tên lửa đạn đạo về phía Jordan, Bahrain, Kuwait và khu vực người Kurd bán tự trị ở Iraq. Tehran cáo buộc Mỹ tấn công một đám cưới, khiến ít nhất 5 người thiệt mạng.

Mỹ đã tấn công vào đâu?

Iran cho biết vụ Mỹ ném bom một ngôi nhà trong lễ cưới ở thành phố Kuhestak đã khiến ít nhất 5 người thiệt mạng. Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, gọi đây là một cuộc tấn công “tàn bạo” khiến hơn 68 người, trong đó có phụ nữ và trẻ em, bị thương. Đoạn phim do Hiệp hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran công bố cho thấy một tòa nhà bị thổi bay tường và cửa sổ, mảnh vỡ vương vãi khắp nơi. Tổ chức nhân đạo này cũng công bố hình ảnh trẻ em đang được điều trị tại một bệnh viện ở Sirik, thành phố nhìn ra eo biển Hormuz.

Ngoài Kuhestak, hãng tin bán chính thức Tasnim đưa tin về các vụ nổ tại các thành phố ven biển Konarak, Bandar Abbas, Jask, Asaluyeh và đảo Qeshm. Đây là đêm thứ hai liên tiếp Mỹ không kích, trong bối cảnh Washington đang tìm cách giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz – huyết mạch năng lượng toàn cầu hiện vẫn bị Iran phong tỏa và được Tehran dùng làm quân bài mặc cả.

Hai địa điểm gần thành phố Ahvaz và Aghajari ở tỉnh Khuzestan, tây nam Iran đã bị trúng tên lửa, theo phó thống đốc tỉnh phụ trách an ninh cho biết qua đài truyền hình nhà nước IRIB. IRIB đưa tin 7 người thiệt mạng tại ba địa điểm ở tỉnh này và 8 người khác bị thương. Tổng cộng, ít nhất 18 người đã thiệt mạng trên khắp Iran.

Iran đáp trả ở đâu?

Quân đội Iran cho biết đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ và tài sản của Mỹ ở Jordan, Bahrain, Kuwait và Erbil (Iraq). Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã thực hiện một cuộc tấn công kết hợp tên lửa và máy bay không người lái vào các cơ sở của Mỹ tại tỉnh Erbil ở miền bắc Iraq để đáp trả cuộc không kích của Mỹ. Iran cũng tuyên bố đã bắn trúng căn cứ không quân Sheikh Isa ở Bahrain – nơi đồn trú lực lượng Mỹ, phóng tên lửa đạn đạo “hạng nặng” vào căn cứ không quân Prince Hassan và một căn cứ thủy quân lục chiến Mỹ ở Jordan, cùng trụ sở và nhà ở của chỉ huy Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait.

Tehran cho biết cuộc tấn công vào Kuwait đã gây cháy một nhà chứa máy bay không người lái và một đoạn đường dốc mà các UAV từng tham gia tấn công Iran, đồng thời tuyên bố đã phá hủy một số máy bay không người lái của Mỹ và tiêu diệt một số binh sĩ Mỹ. Kuwait xác nhận đã đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa nhưng không báo cáo thương vong nào. Lực lượng vũ trang Jordan cho biết hệ thống phòng không đã đánh chặn và phá hủy 10 trong số 13 tên lửa đạn đạo của Iran bay vào không phận nước này, 3 quả còn lại rơi xuống khu vực hẻo lánh và không gây thương vong.

Mỹ và Iran nói gì?

Washington và Tehran đã gia tăng các cuộc tấn công và lời lẽ chính trị trong bối cảnh bế tắc ngoại giao. Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải ở Bishkek, Kyrgyzstan, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẽ đáp lại nếu Mỹ quay lại các điều khoản của Biên bản ghi nhớ tháng 6 đã ngừng các hành động thù địch quân sự. Hai bên đã không đạt được thỏa thuận trước khi thỏa thuận hết hạn vào ngày 17/8. Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố đất nước của ông “có những bài học khó quên cho kẻ thù Mỹ”.

Người phát ngôn Baghaei kêu gọi hành động toàn cầu chống lại cuộc tấn công của Mỹ vào đám cưới. “Sự tàn ác này không thể tách rời khỏi chuỗi hành động tàn bạo trước đó”, ông nói, đề cập đến các cuộc tấn công vào thành phố Minab và Lamerd trong ngày đầu chiến tranh. Tại Minab, lực lượng Mỹ đã tập kích một trường tiểu học khiến hơn 150 người thiệt mạng, còn tại Lamerd, họ bắn trúng một nhà thi đấu thể thao khiến ít nhất 21 người chết. “Iran sẽ đáp trả những tội ác man rợ này một cách kiên quyết”, Baghaei nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo các chính phủ và tổ chức quốc tế im lặng “không phải là trung lập”.

Về phía Mỹ, Tổng thống Trump nói ông không tìm cách ép Iran quay lại bàn đàm phán, bác bỏ thông tin Washington đang tìm kiếm một thỏa thuận mới với Tehran. “Tôi thích vị thế hiện tại của chúng ta hơn nhiều, khi gần như kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, còn nền kinh tế của họ đang sụp đổ hoàn toàn”, ông viết trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời đặt câu hỏi “bao giờ người dân Iran sẽ vùng lên và chiến đấu?”.

Chuyên gia an ninh hàng hải Alexandru Hudisteanu nhận định với Al Jazeera rằng đợt leo thang mới nhất trong cuộc chiến Mỹ-Iran khó có thể chỉ là một lần duy nhất “vì cuộc chiến này chưa được giải quyết về mặt quân sự và cả hai bên đều có động lực để gây chiến theo thời gian”. Ông cho rằng có thể trở thành “một khuôn mẫu lặp lại” dù cuộc chiến không còn ở “giai đoạn tích cực”. Các cuộc đàm phán về tình trạng eo biển Hormuz đã rơi vào bế tắc khi Washington yêu cầu Iran dỡ bỏ phong tỏa eo biển mà không có điều kiện, trong khi Tehran muốn Mỹ kết thúc phong tỏa hải quân đối với các cảng của mình. Đợt leo thang mới diễn ra một tuần sau khi Mỹ áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt kinh tế nhằm gây sức ép buộc Iran quay lại bàn đàm phán, động thái mà Tehran cho rằng sẽ thất bại.