Ngày đầu tiên của cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ đã diễn ra với một số tín hiệu tích cực, song cũng bộc lộ nhiều khác biệt quan trọng giữa hai bên. Theo thỏa thuận sơ bộ, Mỹ đã đồng ý dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong vòng 60 ngày. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ “làm những gì cần làm” nếu Iran không tuân thủ cam kết.
Các bên cũng thiết lập “đường dây liên lạc” liên quan đến eo biển Hormuz nhằm “tránh các sự cố và hiểu lầm, đảm bảo lưu thông an toàn cho tàu thương mại”. Iran từng đóng cửa eo biển này, nơi vận chuyển 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu trong thời bình, sau khi xảy ra các cuộc tấn công của Mỹ-Israel hồi cuối tháng 2, khiến giá dầu tăng vọt.
Tuyên bố chung do hai nước trung gian Qatar và Pakistan đưa ra cho biết các nhà đàm phán chính sẽ báo cáo thường xuyên cho Ủy ban Cấp cao và dẫn dắt các nhóm công tác tập trung vào hạt nhân, trừng phạt, giám sát và giải quyết tranh chấp để đảm bảo thực thi hiệu quả Biên bản Ghi nhớ (MoU) đã ký tuần trước.
Tuy nhiên, bên cạnh việc dỡ bỏ trừng phạt, hai bên dường như vẫn chưa thống nhất về nội dung đã đạt được. Iran tuyên bố Mỹ đồng ý giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng, song Washington chưa xác nhận điều này. Trong khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói Iran cho phép thanh sát viên hạt nhân quốc tế trở lại, Tehran đã phủ nhận vào ngày hôm sau.
Nhiều điểm vướng mắc lớn khác như kho dự trữ uranium làm giàu của Iran và chi tiết về gói nới lỏng trừng phạt vẫn chưa được đàm phán.
Về tài sản bị đóng băng: Nhà đàm phán hàng đầu của Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cho biết đã đạt thỏa thuận với Mỹ về việc giải phóng 12 tỷ USD tài sản Iran bị phong tỏa. Tuy nhiên, phía Mỹ khẳng định số tiền này chỉ được dùng để mua nông sản Mỹ. Tổng thống Trump nhấn mạnh ngô, đậu tương sẽ được mua từ nông dân Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ thông tin Iran bị ép mua thực phẩm Mỹ, tuyên bố “tài sản sẽ được giải phóng và Iran có toàn quyền sử dụng để mua bất kỳ hàng hóa nào cần thiết”.
Về lệnh trừng phạt: Mỹ dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ Iran trong 60 ngày, giải phóng khoảng 67 triệu thùng dầu đang lưu trữ trên tàu ở vùng Vịnh. Iran là một trong những nước bị trừng phạt nặng nhất thế giới. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu và hóa dầu đã được dỡ bỏ, phong tỏa hàng hải chấm dứt, một số tài sản được giải phóng và kế hoạch tái thiết lớn cho Iran đã được khởi động.
Về thanh sát hạt nhân: Hai bên có tường thuật trái ngược. Phó Tổng thống Vance nói Iran đã đồng ý mời thanh sát viên IAEA trở lại. Nhưng Iran phủ nhận, cho biết chưa có lịch trình cụ thể nào. Tổng thống Trump sau đó khẳng định Iran “hoàn toàn và đầy đủ đồng ý với các cuộc thanh sát hạt nhân cấp cao nhất trong tương lai xa (vô hạn!!!)”.
Về đàm phán hạt nhân khác: Iran hiện nắm giữ 440 kg uranium làm giàu ở mức 60%, dù chưa phải cấp độ vũ khí (90%) nhưng đã ở ngưỡng có thể nhanh chóng nâng cấp. Mỹ muốn Iran giao nộp kho dự trữ này, trong khi Iran kiên quyết từ chối, mặc dù từng tỏ ra sẵn sàng chuyển giao cho nước thứ ba. Thỏa thuận tuần trước cho thấy phương án pha loãng uranium ngay tại Iran cũng được xem xét.
