Mỹ truy tố thống đốc bang Sinaloa và 9 quan chức vì liên quan băng đảng ma túy

Các công tố viên Mỹ đã đưa ra cáo buộc chống lại Thống đốc bang Sinaloa của Mexico, Ruben Rocha Moya, cùng 9 quan chức đương nhiệm và cựu quan chức, với cáo buộc liên quan đến băng đảng ma túy Sinaloa, trong một động thái có thể gây căng thẳng quan hệ song phương.

Bản cáo trạng được công bố hôm thứ Tư tại New York cáo buộc rằng ông Rocha Moya, 76 tuổi, cùng 9 người khác đã làm việc với các thủ lĩnh băng đảng để vận chuyển một lượng lớn ma túy vào Mỹ, đổi lại sự ủng hộ chính trị và tiền hối lộ.

Các công tố viên cho biết sự hỗ trợ này bao gồm chiến dịch tranh cử thống đốc năm 2021 của ông Rocha Moya, khi các thành viên phe “Chapitos” của băng đảng bị cáo buộc giúp đảm bảo chiến thắng của ông. Theo cáo trạng, các đặc vụ băng đảng đã bắt cóc, đe dọa các ứng cử viên đối thủ và đánh cắp phiếu bầu cho các đối thủ của ông để giúp ông giành chiến thắng.

Nhà chức trách cho biết âm mưu này được hỗ trợ bởi một bị cáo khác, Enrique Diaz Vega, người sau đó trở thành thư ký hành chính và tài chính của ông Rocha Moya. Người này bị cáo buộc cung cấp cho băng đảng danh sách tên và địa chỉ của các đối thủ để họ bị gây áp lực rút lui khỏi cuộc đua.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết hầu hết các nghi phạm đều liên minh với các con trai của đồng sáng lập băng đảng Sinaloa, Joaquin “El Chapo” Guzman, người đang thụ án chung thân tại Mỹ.

“Băng đảng Sinaloa không chỉ buôn bán ma túy chết người, mà còn là tổ chức khủng bố được chỉ định, dựa vào tham nhũng và hối lộ để thúc đẩy bạo lực và thu lợi,” ông Terrance Cole, quản trị viên Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), nói.

Bản cáo trạng này phơi bày một nỗ lực có chủ đích nhằm phá hoại các thể chế công cộng và đặt tính mạng người Mỹ vào nguy cơ,” ông Cole tuyên bố. “Các bị cáo bị cáo buộc đã lạm dụng các vị trí tin cậy để bảo vệ các hoạt động của băng đảng.”

Ông Rocha Moya đã bác bỏ các cáo buộc, gọi chúng là vô căn cứ và thiếu bằng chứng. Trong một tuyên bố, ông nói rằng các cáo buộc là một phần của cuộc tấn công chính trị rộng lớn hơn, không chỉ nhằm vào ông mà còn nhằm vào phong trào Morena cầm quyền và lãnh đạo của nó.

Thống đốc bang Sinaloa cũng nói với người dân rằng ông sẽ đối mặt với các cáo buộc “với phẩm giá” và chứng minh chúng thiếu cơ sở.

Chính phủ Mexico cho biết trong một tuyên bố rằng các tài liệu của Mỹ yêu cầu bắt giữ và có thể dẫn độ thiếu bằng chứng đầy đủ.

Động thái hiếm hoi báo hiệu sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ

Các cáo trạng nhằm vào các chính trị gia cấp cao đương nhiệm của Mexico là hiếm gặp, và vụ việc có thể cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của Washington đối với việc chống lại các băng đảng ma túy, với sự chú ý ngày càng tăng vào các mối liên hệ bị cáo buộc giữa tội phạm có tổ chức và các nhân vật chính trị.

“Chắc chắn đó là một sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ khi nhắm vào một quan chức chính phủ đương nhiệm,” bà Vanda Felbab-Brown, chuyên gia về các nhóm vũ trang phi nhà nước tại viện nghiên cứu Brookings Institution ở Washington, DC, nhận định.

“Từ lâu, điều này đã được coi là một bước đi rất lớn, gần như là một 'lựa chọn hạt nhân',” bà nói thêm.

Bà Felbab-Brown dự đoán sẽ có thêm nhiều cáo trạng tương tự, đồng thời mô tả vụ việc là một phần trong đợt trấn áp rộng rãi nhằm vào mối quan hệ tội phạm-chính trị bị cáo buộc ở Sinaloa. Bà cho biết trong số những người bị truy tố, ít nhất ba quan chức, bao gồm ông Rocha và một thượng nghị sĩ Mexico, có liên hệ với đảng Morena của Tổng thống Claudia Sheinbaum.

‘Cơn đau đầu chính trị cho Sheinbaum’

Vụ việc gây áp lực lên bà Sheinbaum, do mối quan hệ của ông Rocha Moya với đảng Morena cầm quyền và mối quan hệ thân thiết với cựu Tổng thống Andres Manuel Lopez Obrador.

“Đó thực sự là một cơn đau đầu chính trị cho bà Sheinbaum,” bà Felbab-Brown nói, đồng thời cho biết cách bà phản ứng trong những ngày tới, bao gồm có hành động chống lại thống đốc hay không, có thể gây ra hậu quả ngoại giao và trong nước đáng kể.

“Nếu bà không hành động chống lại ông ta, bao gồm cả khả năng bắt giữ hoặc dẫn độ ông ta cho Mỹ, Mỹ sẽ cảm thấy rất xa lánh vào thời điểm đàm phán USMCA,” bà nói, đề cập đến Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada.

“Nếu bà hành động chống lại ông ta, điều đó có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát đảng Morena và thậm chí có thể gây nguy hiểm cho vị trí chính trị của bà,” bà Felbab-Brown nói thêm.

Vụ việc diễn ra khi chính phủ Mexico đã tăng cường các nỗ lực đối đầu với các băng đảng ma túy hùng mạnh, với một loạt các chiến dịch lớn nhắm vào các nhân vật tội phạm có tổ chức trong những tháng gần đây, bao gồm việc lực lượng an ninh tiêu diệt Nemesio “El Mencho” Oseguera, thủ lĩnh của băng đảng Jalisco New Generation Cartel.