Mỹ truy tố cựu chủ tịch Cuba Raúl Castro vì vụ bắn rơi máy bay người tị nạn năm 1996

Ngày 21/5, Bộ Tư pháp Mỹ đã công bố bản cáo trạng liên bang chống lại cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro cùng năm bị can khác, đánh dấu bước leo thang đáng kể trong chiến dịch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm gây sức ép lên chính quyền cộng sản Cuba vốn tồn tại hơn sáu thập kỷ.

Theo hồ sơ tòa án được hãng CBS thu thập, ông Raúl Castro (94 tuổi) bị truy tố tại Miami, bang Florida, với các tội danh gồm âm mưu giết công dân Mỹ, bốn tội danh giết người và hai tội danh phá hủy máy bay. Các bị can khác bao gồm một phi công tiêm kích từng bị truy tố liên quan đến vụ nổ súng năm 1996 khiến bốn người thiệt mạng dưới tay quân đội Cuba trong một nhiệm vụ nhân đạo tại eo biển Florida.

Cáo trạng cáo buộc Raúl Castro đã ra lệnh nổ súng. Vụ việc xảy ra ngày 24/2/1996, khi hai máy bay nhỏ thuộc nhóm tình nguyện viên lưu vong "Brothers to the Rescue" có trụ sở tại Miami bị bắn hạ. Nhóm này thường bay dọc vùng biển dài 90 dặm giữa Cuba và quần đảo Florida Keys để tìm kiếm người tị nạn. Bốn người gồm Armando Alejandre Jr, Carlos Costa, Mario de la Peña và Pablo Morales thiệt mạng sau khi máy bay Cessna của họ trúng tên lửa từ máy bay tiêm kích MiG của không quân Cuba.

Bản cáo trạng được công bố trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Cuba gia tăng, khi Tổng thống Trump đe dọa hành động quân sự chống lại chính phủ Cuba, cùng với cuộc khủng hoảng năng lượng do lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ gây ra, dẫn đến các đợt cúp điện luân phiên và các cuộc biểu tình tại thủ đô Havana.

Lễ công bố cáo trạng diễn ra tại Tháp Tự do ở Miami – nơi từng tiếp nhận hơn nửa triệu người tị nạn Cuba từ năm 1962 đến 1974 sau cuộc cách mạng năm 1959 của Fidel Castro. Ông Raúl Castro đã từ chức chủ tịch năm 2018 và từ chức bí thư đảng Cộng sản Cuba ba năm sau đó, nhưng vẫn là một trong những nhân vật quyền lực nhất trong nền chính trị Cuba. Anh trai ông, Fidel Castro, qua đời năm 2016 ở tuổi 90. Hiện chưa rõ liệu ông Raúl có phải ra hầu tòa tại Mỹ để trả lời các cáo buộc hay không.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đăng thông điệp bằng tiếng Tây Ban Nha lên mạng X, gửi tới người dân Cuba: "Lý do các bạn bị buộc phải sống không có điện không phải do lệnh cấm vận dầu của Mỹ. Không có điện, nhiên liệu hay thực phẩm là vì những kẻ kiểm soát đã cướp bóc hàng tỷ USD nhưng không dùng gì để giúp đỡ người dân."

Đáp lại, Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Cossio viết trên X: "Lý do Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ nói dối liên tục và vô đạo đức khi đề cập đến Cuba, cố biện minh cho sự xâm lược nhằm vào người dân Cuba, không phải là thiếu hiểu biết hay bất tài. Ông ta biết rõ rằng không có lý do gì cho một sự xâm lược tàn ác và tàn nhẫn như vậy."

Trước đó tại Washington, một nhóm nghị sĩ Quốc hội gốc Cuba đã hoan nghênh bản cáo trạng. Nghị sĩ Maria Elvira Salazar đại diện nam Florida phát biểu: "Hôm nay là một ngày vinh quang cho những người Cuba phải rời bỏ quê hương trái ý muốn... Sau sáu thập kỷ bi kịch, khốn khổ, đau khổ, người Cuba sẽ sớm được tự do."

Nghị sĩ Cộng hòa Carlos Giménez cùng bang Florida nhấn mạnh: "Quá lâu rồi vụ việc này không có hậu quả nào cho những người chịu trách nhiệm, hoặc ít nhất là người chịu trách nhiệm lớn nhất – Raúl Castro. Tại sao mất 30 năm? Tôi không biết, nhưng công việc số một của bất kỳ chính phủ nào là bảo vệ công dân của mình."

Những diễn biến ngày 21/5 diễn ra sau báo cáo của Axios cho rằng Cuba đã mua hơn 300 máy bay không người lái quân sự và thảo luận kế hoạch tấn công căn cứ hải quân Mỹ tại Vịnh Guantánamo. Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel cảnh báo trên X rằng bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ sẽ dẫn đến một "cuộc tắm máu", khẳng định "Cuba không phải là mối đe dọa."