Mỹ trừng phạt ngân hàng lớn thứ hai của Ai Cập do liên quan đến Iran

Mỹ tuyên bố sẽ loại chi nhánh tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) của Banque Misr, ngân hàng lớn thứ hai của Ai Cập, khỏi hệ thống tài chính Mỹ, với cáo buộc ngân hàng này có giao dịch với chính phủ Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Sáu rằng động thái này là một phần trong nỗ lực “cắt đứt mọi nguồn lực kinh tế mà Tehran còn lại” và cảnh báo “những kẻ tiếp tay cho Iran không thể tiếp tục tiếp cận đồng đô la Mỹ và hệ thống tài chính toàn cầu”. Ông nói: “Banque Misr UAE đã tự mình chọn cách đối đầu, và hôm nay chúng tôi thực hiện bước đầu tiên để buộc ngân hàng này chịu trách nhiệm cho việc tiếp tục ủng hộ chế độ Iran một cách trắng trợn”.

Về phía Banque Misr, ngân hàng này cho biết hôm thứ Bảy rằng họ đang xem xét thông báo của Bộ Tài chính Mỹ.

Hạn chế tài chính mới là gì?

Vào thứ Sáu, Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đã đề xuất một quy định nhằm thu hồi quyền tiếp cận ngân hàng đại lý của Banque Misr UAE với các tổ chức tài chính Mỹ. Điều này có nghĩa là chỉ các chi nhánh tại UAE của ngân hàng lớn thứ hai Ai Cập sẽ không thể thực hiện các giao dịch bằng đô la Mỹ và mất quyền tiếp cận thị trường tài chính Mỹ.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, Banque Misr UAE được coi là “mắt xích quan trọng” giúp chế độ Iran tiếp cận đồng đô la. Cơ quan này ước tính “từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, Banque Misr UAE đã xử lý khoảng 1,8 tỷ USD cho 103 công ty có khả năng thuộc mạng lưới ngân hàng ngầm của Iran”. Bộ Tài chính Mỹ cũng cáo buộc các khách hàng của Banque Misr UAE bao gồm “các công ty bình phong được Bộ Quốc phòng Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sử dụng để trốn tránh lệnh trừng phạt của Mỹ, cũng như rửa tiền cho Lãnh tụ tối cao Iran”.

Hình phạt đề xuất dự kiến có hiệu lực sau 30 ngày kể từ giai đoạn lấy ý kiến công chúng và không ảnh hưởng đến các chi nhánh khác của ngân hàng này.

Phản ứng từ Ai Cập và UAE

Ngân hàng Banque Misr cho biết họ đang xem xét thông báo của Mỹ và cho rằng các biện pháp này “có một giai đoạn chính thức để nhận và nghiên cứu ý kiến trước khi có quyết định cuối cùng”. Ngân hàng cũng tuyên bố sẽ liên hệ với Bộ Tài chính Mỹ để làm rõ thêm và khẳng định chi nhánh tại UAE vẫn tiếp tục cung cấp dịch vụ ngân hàng theo quy định hiện hành.

Ngân hàng Trung ương Ai Cập (CBE) cùng với Bộ Ngoại giao nước này đã liên hệ với chính quyền Mỹ về vấn đề này. CBE nhấn mạnh biện pháp này chỉ giới hạn ở các giao dịch bằng đồng đô la của Banque Misr UAE với ngân hàng đại lý, không ảnh hưởng đến các ngân hàng khác trong hệ thống ngân hàng Ai Cập, bao gồm hoạt động của Banque Misr tại Ai Cập hoặc các chi nhánh ở nước ngoài khác.

Về phía UAE, Ngân hàng Trung ương nước này thông báo hôm Chủ nhật rằng họ đã quyết định tiến hành một cuộc kiểm tra “đặc biệt và khẩn cấp” đối với các chi nhánh Banque Misr tại UAE, bao gồm cả việc xem xét kỹ lưỡng trong giai đoạn các cơ quan Mỹ nêu trong tuyên bố.

Mỹ còn hành động với ai?

Ngoài Banque Misr, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cũng áp đặt trừng phạt đối với Reza Mohammad Taeedi, giám đốc chi nhánh Dubai của Ngân hàng Melli Iran, với cáo buộc ngân hàng này đã tạo điều kiện cho các giao dịch trị giá hàng tỷ đô la của Lực lượng Quds thuộc IRGC. Đồng thời, Mỹ cũng trừng phạt công ty Kameng Trading Limited có trụ sở tại Hong Kong vì bị cáo buộc “giúp các cá nhân Iran bị trừng phạt tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế”.

Bối cảnh chiến dịch “Operation Economic Outcast”

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ tăng cường gây sức ép kinh tế lên Iran, với chiến dịch mà giới chức Mỹ gọi là “Operation Economic Outcast” nhằm cô lập Tehran. Hôm 24/8, Mỹ đã công bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào ít nhất 60 thực thể ở Trung Đông, châu Á và châu Âu, trong nỗ lực mà họ gọi là “cuộc đổ bộ kinh tế”.

Theo các nhà phân tích, gần sáu tháng xung đột với Iran, Mỹ chưa thấy nhiều tác động từ các hoạt động quân sự, khiến chính quyền Trump phải chuyển sang các biện pháp trừng phạt kinh tế. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng các biện pháp này khó buộc Iran phải nhượng bộ.

Iran đã bác bỏ các lệnh trừng phạt mới nhất của Mỹ. Người phát ngôn chính phủ Iran, Fatemeh Mohajerani, tuyên bố chính phủ và Tổng thống Masoud Pezeshkian sẽ “dẫn dắt đất nước vượt qua giai đoạn này với trí tuệ và quyết tâm”. Trong khi đó, phát ngôn viên IRGC Sardar Mohebi cho rằng việc Mỹ dùng đến chiến tranh kinh tế chính là bằng chứng cho thất bại của Washington trên chiến trường. Một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược ở Tehran nhận định Iran “có bằng tiến sĩ về việc lách trừng phạt” và sẽ vượt qua các biện pháp mới này.