Mỹ trao trả thủy thủ tàu Touska cho Pakistan, tín hiệu ngoại giao trong căng thẳng Hormuz

Hoa Kỳ đã chuyển giao 22 thành viên thủy thủ đoàn của tàu container Iran, tàu Touska, cho Pakistan, trong một động thái được Islamabad mô tả là “biện pháp xây dựng lòng tin” trong lúc căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz.

Phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), Đại úy Tim Hawkins, cho biết thủy thủ đoàn đã được trao trả để hồi hương. Bộ Ngoại giao Pakistan xác nhận việc chuyển giao và cho biết các thủy thủ sẽ được chuyển đến chính quyền Iran.

Tàu Touska bị lực lượng Hoa Kỳ tịch thu tại vịnh Oman vào rạng sáng ngày 20 tháng 4, sau khi Washington cáo buộc thủy thủ đoàn không tuân thủ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran. Tehran gọi đây là hành vi “cướp biển”. Theo quân đội Mỹ, tàu đang cố gắng di chuyển qua eo biển Hormuz để đến cảng chính của Iran, Bandar Abbas. Lính thủy đánh bộ Mỹ từ Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 đã lên tàu sau sáu giờ cảnh báo liên tục.

Việc trao trả thủy thủ đoàn diễn ra khi căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang. Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tàu hải quân Mỹ sẽ hướng dẫn các tàu mắc kẹt đi qua eo biển trong một chiến dịch mang tên “Project Freedom”. Iran đã công bố bản đồ mới về eo biển với ranh giới mở rộng hơn về phía đông và cảnh báo các tàu không được cố gắng đi qua mà không phối hợp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Truyền thông nhà nước Iran đưa tin hai tên lửa của Iran đã bắn trúng một tàu hải quân Mỹ gần đảo Jask, nhưng Washington bác bỏ thông tin này.

Pakistan đã đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Washington và Tehran. Chuyến thăm của các phái đoàn Mỹ và Iran tại Islamabad vào tháng trước đánh dấu cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên kể từ năm 1979, mặc dù không đạt được thỏa thuận. Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết việc trao trả thủy thủ đoàn là “biện pháp xây dựng lòng tin” và tái khẳng định cam kết thúc đẩy đối thoại. Bộ trưởng Ngoại giao Iran đã ghi nhận nỗ lực hòa giải của Islamabad.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng vẫn còn ít dấu hiệu cho thấy căng thẳng giảm bớt. Chuyên gia phân tích quân sự Alexandru Hudisteanu, cựu sĩ quan hải quân Romania, nhận định với Al Jazeera: “Mọi nỗ lực mở eo biển Hormuz sẽ vấp phải sự kháng cự từ Iran. Đối với Iran, kiểm soát eo biển Hormuz là đòn bẩy duy nhất trong đàm phán”. Nhà phân tích Iran Foad Izadi lập luận rằng lệnh phong tỏa của Mỹ thực chất đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn và đó là “hành động chiến tranh”. Ông cho rằng việc tấn công động cơ tàu Iran cũng là một hành động chiến tranh, bất chấp việc trả tự do thủy thủ đoàn thể hiện thiện chí ngắn hạn giữa hai bên.

Bộ Ngoại giao Iran cho biết đang xem xét phản ứng của Washington đối với đề xuất 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột, được gửi qua Pakistan vào tuần trước. Tổng thống Trump trước đó gọi đề xuất của Tehran là “không thể chấp nhận”.