Mỹ siết thêm trừng phạt kinh tế Cuba, nhắm vào khai khoáng và xây dựng

Bộ Tài chính Mỹ ngày 13/7 công bố danh sách trừng phạt mới chống Cuba, nhắm vào 9 công ty nhà nước hoạt động trong lĩnh vực khai khoáng, kim loại và xây dựng. Trong số các thực thể bị đưa vào danh sách có Bộ Xây dựng Cuba và các công ty nhập khẩu do chính phủ kiểm soát.

Nhóm doanh nghiệp khai khoáng GEOMINSAL - đơn vị khai thác và kinh doanh khoáng sản của Cuba - cũng nằm trong danh sách. Cuba hiện nắm giữ trữ lượng đáng kể coban và niken.

Ngoài 9 doanh nghiệp trên, Mỹ còn trừng phạt 3 lãnh đạo của Viện Hữu nghị với Nhân dân Cuba (ICAP), một tổ chức nhà nước chuyên thúc đẩy quan hệ quốc tế.

Trong tuyên bố đi kèm do Ngoại trưởng Marco Rubio soạn thảo, chính quyền Tổng thống Donald Trump mô tả các cá nhân và tổ chức bị trừng phạt là mối đe dọa an ninh quốc gia. Ông Rubio, người từ lâu ủng hộ thay đổi chính thể tại Cuba, cáo buộc các công ty khai khoáng và xây dựng giúp “duy trì bộ máy đàn áp của chế độ”.

Ông cũng chỉ trích ICAP vì bị cho là tổ chức “mạng lưới lật đổ” gồm những “người có cảm tình quốc tế” nhằm hỗ trợ chính phủ Cuba.

“Chính quyền Trump sẽ không khoanh tay đứng nhìn khi một thế lực ngoại bang thù địch tìm cách lợi dụng các quyền tự do của chúng ta - những quyền mà người dân nước đó không được hưởng - bằng cách lừa dối và làm hư hỏng công dân Mỹ bằng những lời dối trá, thủ đoạn gián điệp và các hành vi sai trái khác”, ông Rubio viết. Ông cáo buộc thêm rằng hoạt động của ICAP giúp Cuba thực hiện mục tiêu “xuất khẩu chủ nghĩa Marx, sự căm ghét chủng tộc và bạo lực cộng sản ra toàn thế giới”.

Mỹ từ lâu đã tìm cách cô lập Cuba vì bất đồng chính trị, nhưng chính quyền Trump hiện đẩy mạnh chiến dịch “gây sức ép tối đa” nhằm lật đổ chính phủ Cuba. Sau chiến dịch quân sự bắt cóc và giam giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hôm 3/1, ông Trump đã chuyển hướng sang Cuba, hòn đảo cách bang Florida của Mỹ khoảng 145 km.

Trong các phát biểu đầu năm nay, ông Trump từng gợi ý rằng sau khi chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran kết thúc, “Cuba sẽ là mục tiêu tiếp theo” trong kế hoạch thay đổi chính thể. Ông đã đề xuất ý tưởng “tiếp quản thân thiện” hòn đảo, đồng thời tiến hành đàm phán với quan chức Cuba. Truyền thông đưa tin ông từng yêu cầu Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel từ chức.

Để gia tăng áp lực lên chính phủ của ông Diaz-Canel, chính quyền Trump đã triển khai loạt biện pháp nhằm gây bất ổn kinh tế Cuba. Trong đó có lệnh phong tỏa nhiên liệu trên thực tế bắt đầu từ tháng 1, khi Mỹ cắt nguồn dầu từ Venezuela và đe dọa áp thuế với bất kỳ quốc gia nào xuất khẩu nhiên liệu sang Cuba. Từ đó đến nay, mới chỉ có một tàu chở dầu từ Nga cập cảng Cuba.

Tháng 5, ông Trump ban hành sắc lệnh hành pháp mới cho phép chính phủ áp đặt các biện pháp trừng phạt sâu rộng đối với những người “chịu trách nhiệm đàn áp” tại Cuba. Các biện pháp kinh tế công bố ngày 13/7 được viện dẫn từ sắc lệnh này.

Chiến dịch gây sức ép của ông Trump đã góp phần gây ra tình trạng mất điện và thiếu hụt hàng hóa thiết yếu, trong đó có thuốc men, tại Cuba. Các quan chức Liên Hợp Quốc cảnh báo tình trạng này có thể dẫn đến khủng hoảng nhân đạo. Hồi tháng 3, một nhóm chuyên gia Liên Hợp Quốc cảnh báo lệnh phong tỏa nhiên liệu tương đương một hình thức “bỏ đói năng lượng” bất hợp pháp.

Tháng sau đó, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk chỉ ra tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh tăng nhanh cũng như tỷ lệ sống sót giảm ở trẻ em ung thư. Ông cảnh báo các hạn chế ngày càng tăng nhắm vào Cuba đang trực tiếp gây ra những kết quả sức khỏe tiêu cực này.

“Các hạn chế về nhiên liệu áp đặt từ đầu năm 2026 và việc thắt chặt trừng phạt ngoài lãnh thổ gần đây, khi kết hợp lại, đang trực tiếp gây hại cho người dân Cuba, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất”, ông Turk tuyên bố. “Các biện pháp trừng phạt này phải được dỡ bỏ ngay lập tức”.

Tuy nhiên, chính quyền Trump vẫn lập luận rằng Cuba là mối đe dọa an ninh quốc gia đối với Mỹ, do đó cần thiết phải duy trì trừng phạt.