Mỹ không kích đảo Larak: Iran có thể dùng rocket rải thủy lôi ở eo biển Hormuz?

Mỹ vừa phá vỡ thời gian tạm lắng kéo dài một tháng trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran khi không kích các mục tiêu quân sự trên đảo Larak hôm Chủ nhật (30/8). Washington tuyên bố đòn tấn công nhằm ngăn Tehran sử dụng rocket để rải thủy lôi xuống eo biển Hormuz.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cuộc không kích nhắm vào các bệ phóng rocket của Iran đặt trên đảo Larak trong eo biển, được mô tả là "hành động hạn chế, chính xác" chống lại lực lượng rải mìn. Người phát ngôn CENTCOM Tim Hawkins cho biết, lực lượng Mỹ đang phong tỏa các cảng của Iran quanh Hormuz đã quan sát thấy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chuẩn bị phóng rocket mang thủy lôi.

Iran lên án cuộc tấn công là "hành vi xâm lược" và IRGC sau đó đã tiến hành các cuộc tập kích trả đũa vào hai căn cứ quân đội Mỹ ở Jordan. Hãng tin bán chính thức Tasnim của Iran cho biết ít nhất hai người thiệt mạng và hai người bị thương trong cuộc không kích của Mỹ.

Khả năng dùng rocket rải thủy lôi

Harlan Ullman, cựu sĩ quan hải quân cấp cao Mỹ, nhận định với Al Jazeera rằng tuyên bố của Washington về việc Iran dùng rocket rải thủy lôi là "khó tin". Ông cho rằng Mỹ có thể đã nhận được thông tin tình báo cho thấy Iran sẵn sàng dùng bệ phóng trên tàu để triển khai thủy lôi mới, nhưng muốn hạ thấp mối đe dọa thực sự.

"Tôi nghĩ rằng khi một quả rocket rơi xuống nước, lực va chạm sẽ gây hư hại nghiêm trọng cho thủy lôi", Ullman nói. "Iran có nhiều lựa chọn để rải thủy lôi. Tôi muốn hỏi CENTCOM vì sao họ tin Iran dùng rocket, điều mà tôi thấy rất mới lạ".

Tuy nhiên, chính Iran từng quảng bá khả năng dùng tên lửa để rải thủy lôi. Hồi tháng 1/2025, truyền hình nhà nước Iran cho thấy IRGC sử dụng hệ thống phóng rocket bội số Fajr-5 để rải mìn trong một cuộc tập trận hải quân. Fajr-5 là hệ thống tầm trung chủ yếu dùng để phóng rocket mang đầu đạn, lắp trên xe tải có thể di chuyển trên địa hình khó.

Cách triển khai thủy lôi thông thường

Thông thường, thủy lôi được triển khai bằng tàu chiến chuyên dụng, tàu ngầm hoặc máy bay. Chúng có thể được thả xuống đáy biển hoặc neo ở độ sâu vừa phải, chờ phát hiện dấu hiệu từ trường hoặc rung động của tàu đi qua trước khi phát nổ. Một số loại khác được đặt trôi dưới mặt nước, phát nổ khi va chạm với tàu.

Iran được cho là đã dựa vào đội tàu tấn công nhanh, nhỏ để thả một số lượng không xác định chất nổ xuống vùng biển Hormuz trước khi nhanh chóng rút đi. Nhiều tàu trong số này đã bị quân đội Mỹ tấn công.

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố CENTCOM đã hoàn tất rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo sẽ tiêu diệt bất kỳ tàu thuyền nào của Iran triển khai thủy lôi mới. Các chuyên gia cho rằng, để làm sạch thủy lôi ở Hormuz, CENTCOM cần tiến hành chiến dịch chậm và tỉ mỉ nhằm tìm và kích nổ có kiểm soát từng quả mìn một.

Hệ thống rocket Fajr-5 của Iran

Iran từ lâu nổi tiếng với các chiến thuật chi phí thấp, hiệu quả cao hay chiến tranh phi đối xứng. Hồi tháng 1/2025, theo các báo cáo tin tức Iran, IRGC đã công bố chiến thuật rải thủy lôi mới trong một cuộc tập trận hải quân bằng cách dùng hệ thống Fajr-5 MLRS từ trên bờ để rải mìn xuống biển. Các nhà phân tích thời điểm đó gọi đây là bước đi "sáng tạo" nhưng cũng "đáng lo ngại" vì IRGC có thể rải hàng nghìn quả mìn trên diện tích rộng lớn chỉ với một loạt phóng.

Fajr-5 được phát triển từ những năm 1990, là hệ thống rocket tầm trung cỡ 333mm, thường dùng phóng rocket pháo. Hệ thống này có thể bắn tối đa bốn rocket từ xe tải đa nòng di động. Mỗi rocket mang đầu đạn nổ mảnh nặng 175kg, có tầm bắn khoảng 75km và chủ yếu được lực lượng mặt đất sử dụng để nhắm vào các sân bay và căn cứ quân sự.

Tầm bắn 75km cũng đồng nghĩa nếu được triển khai để rải thủy lôi, Fajr-5 có thể bao phủ toàn bộ eo biển Hormuz. Các biến thể mới hơn như Fajr-5c được trang bị hệ thống dẫn đường chính xác cao và có thể phóng rocket tới tầm 130km.

Cách Fajr-5 có thể được dùng để rải thủy lôi

Iran chưa xác nhận Fajr-5 hay bất kỳ hệ thống rocket nào hiện đang được dùng để triển khai thủy lôi. Về lý thuyết, đầu đạn của rocket có thể được nhồi thủy lôi thay vì chất nổ, như đã trình diễn trong cuộc tập trận hải quân của IRGC hồi tháng 1/2025.

Sau khi phóng từ xe tải trên bờ biển, các rocket mang thủy lôi sẽ bay tới tọa độ mục tiêu và mở vỏ giữa không trung. Thủy lôi sau đó rơi xuống đại dương, kèm theo dù nhỏ hoặc vật liệu giảm tốc để tiếp đất êm, tránh phát nổ khi chạm nước. Khi xuống biển, thủy lôi sẽ chìm xuống đáy hoặc trôi dưới mặt nước.

Một loạt phóng rocket về lý thuyết có thể mang hàng chục, thậm chí hàng trăm quả thủy lôi, rải khắp eo biển Hormuz hẹp. Chiến thuật này có thể áp đảo hoạt động rà phá thủy lôi, đồng thời giúp tàu thuyền nhanh của Iran tránh bị CENTCOM tấn công.

Năng lực rải mìn từ trên không

Theo Hải quân Mỹ, nước này đã sử dụng máy bay và bệ phóng để triển khai thủy lôi Quickstrike xuống biển. Đây là loại thủy lôi vùng nước nông được chế tạo từ bom 907kg gắn bộ phận thủy lôi, cánh và đuôi để máy bay chiến đấu của Hải quân và Không quân Mỹ thả chính xác từ tầm xa. Các biến thể hiện đại dùng đạn dẫn đường JDAM để thả mìn chính xác hơn từ độ cao lớn hơn.

Cho đến nay, Mỹ mới chỉ sử dụng chiến thuật này trong các cuộc thử nghiệm. Hồi tháng 4, Hải quân Mỹ cho biết đã thử nghiệm loại đạn dẫn đường mới GBU-75, có khả năng tấn công mục tiêu hải quân hoặc rải thủy lôi từ máy bay cách xa hàng trăm km.

Các chuyên gia cho rằng Mỹ cần đẩy nhanh phát triển các cách mới để rải thủy lôi trên biển, bao gồm phóng từ đất liền. Trong một bài viết cho Viện Hải quân Mỹ năm ngoái, Chỉ huy Adam Pace của Hải quân Mỹ viết: "Việc tìm ra giải pháp hỗ trợ tác chiến thủy lôi trong khi đảm bảo khả năng sống sót, số lượng và tốc độ triển khai vẫn là điều cấp thiết. Rải thủy lôi từ đất liền dựa trên các hệ thống hiện có như lữ đoàn duyên hải của Thủy quân lục chiến và lực lượng đặc nhiệm đa miền của Lục quân để mở rộng khả năng ảnh hưởng đến môi trường hàng hải của các đơn vị trên bộ".