Truyền thông Mỹ đưa tin Bộ Tư pháp nước này đang tiến hành các bước để truy tố cựu Chủ tịch Cuba Raúl Castro (94 tuổi), người vẫn được xem là nhân vật quyền lực nhất tại Cuba kể từ khi anh trai Fidel Castro qua đời năm 2016. Động thái này, nếu được đại bồi thẩm đoàn phê chuẩn, sẽ đánh dấu bước leo thang căng thẳng mới giữa Washington và La Habana, tương tự như vụ truy tố dẫn tới vụ bắt cóc Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng Một.
Theo các nguồn tin, bản cáo trạng tiềm tàng liên quan tới vụ bắn hạ hai máy bay hạng nhẹ của nhóm lưu vong Cuba “Brothers to the Rescue” (Những người anh em đến giải cứu) năm 1996. Máy bay nhóm này đã bay qua Havana để thả truyền đơn khi bị tiêm kích Cuba đánh chặn.
Thông tin về khả năng truy tố xuất hiện chỉ một ngày sau chuyến thăm Havana của Giám đốc CIA John Ratcliffe, người đã gặp cháu nội ông Raúl Castro là Raúl Guillermo Rodríguez Castro cùng các quan chức cấp cao chính phủ Cuba. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh thủ đô Cuba trải qua các cuộc biểu tình lan rộng vì mất điện kéo dài 22 giờ, và Bộ trưởng Năng lượng Cuba thừa nhận nước này “hoàn toàn không có dầu nhiên liệu”.
Diễn biến mới nhất diễn ra sau nhiều tháng Mỹ siết chặt phong tỏa dầu mỏ Cuba, chỉ cho phép một tàu chở dầu thô Nga cập cảng vì lý do nhân đạo. Các quan chức Mỹ, trong đó có Ngoại trưởng gốc Cuba Marco Rubio, tuyên bố sẽ không thay đổi quỹ đạo của chừng nào những người hiện tại còn nắm quyền, trong khi Tổng thống Trump bày tỏ ý định “tiếp quản” đất nước này.
Giữa những đồn đoán Mỹ tìm cách gây chia rẽ nội bộ chính phủ Cuba, Tổng thống đương nhiệm Miguel Díaz-Canel đã tổ chức họp báo xác nhận các cuộc đàm phán song phương, với sự tham gia của chính cựu Chủ tịch Raúl Castro. Ông cho biết các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn.
Hiện chưa rõ kết quả cuộc gặp giữa các quan chức Cuba và Giám đốc CIA Ratcliffe. Cuba khẳng định “không phải là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Mỹ”, trong khi Washington tuyên bố sẵn sàng thảo luận về kinh tế và an ninh nếu Cuba có “những thay đổi cơ bản”. Bộ Ngoại giao Mỹ đề nghị gói viện trợ 100 triệu USD kèm điều kiện cải cách, song Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez nói sẽ chấp nhận viện trợ mà không kèm điều kiện.
Trong khi đó, 9,5 triệu dân Cuba đối mặt với cuộc khủng hoảng nhiên liệu trầm trọng. Nhiệt độ mùa hè lên tới hơn 30 độ C, người dân không có quạt để ngủ hay tủ lạnh để bảo quản thực phẩm. Nền kinh tế Cuba suy sụp suốt 5 năm qua khiến nhiều người rơi vào cảnh túng quẫn. Một người biểu tình nói với Reuters: “Chúng tôi gõ nồi niêu để xin chỉ ba tiếng có điện. Đó là tất cả những gì chúng tôi muốn.”
