Mỹ bắn cháy tàu chở hàng bị cáo buộc phá phong tỏa Iran

Quân đội Mỹ tuyên bố đã bắn vào một tàu chở hàng bị cho là tìm cách phá vỡ phong tỏa các cảng của Iran ở vịnh Oman, theo thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Sự việc xảy ra hôm thứ Ba, trong bối cảnh tương đối lắng dịu của cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran, khi các cuộc tấn công phần lớn tạm ngừng sau giai đoạn leo thang kéo dài 13 ngày trong tháng 7. Giai đoạn này diễn ra sau khi lệnh ngừng bắn theo biên bản ghi nhớ (MoU) mà Mỹ và Iran ký hồi tháng 6 dường như sụp đổ.

Trong một tuyên bố, CENTCOM cho biết một trực thăng của hải quân đã bắn hai quả tên lửa Hellfire vào tàu chở hàng Vela Nova treo cờ Panama. Theo đơn vị này, con tàu “đã cố gắng đi qua vịnh Oman và vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Iran khi hướng về một cảng của Iran”.

Cú tấn công nhằm vào phòng máy của tàu và làm hỏng hệ thống lái, CENTCOM nói, đồng thời cáo buộc thủy thủ đoàn “bỏ qua các cảnh báo lặp đi lặp lại từ lực lượng Mỹ”.

Bộ tư lệnh này không cho biết có thành viên thủy thủ đoàn nào bị thương trong vụ tấn công hay không. Trong thông báo hôm thứ Ba, CENTCOM cho hay lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa 55 tàu thương mại trong suốt chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran, vô hiệu hóa ba “tàu không tuân thủ” và áp sát hai tàu.

Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran sau khi giao tranh nổ ra trở lại gần đây, trong khi Iran tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Cả hai điều kiện này đã được dỡ bỏ theo MoU hồi tháng 6, vốn nhằm khởi động các cuộc đàm phán mới về một nền hòa bình bền vững hơn, cũng như tương lai của các lệnh trừng phạt nặng nề đối với Iran và chương trình hạt nhân của nước này.

Những nỗ lực quay trở lại thỏa thuận cho đến nay ít đạt tiến triển, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai có động thái gia tăng sức ép khi kêu gọi Iran bồi thường cho “50 năm” thiệt hại. Tehran trước đó từng kêu gọi đưa kinh phí tái thiết vào bất kỳ thỏa thuận nào, với MoU tháng 6 có kế hoạch sơ bộ cho một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD.

Xung đột trở nên phức tạp hơn trong đợt giao tranh mới nhất do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào tàu thuyền ở eo biển Bab al-Mandeb, một tuyến thương mại quan trọng khác trong khu vực.

Về phía Iran, nước này tập trung phần lớn nỗ lực ngoại giao vào các cuộc đàm phán trực tiếp với Oman để xác định các tuyến vận chuyển mới ở eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch từng vận chuyển 20% lượng dầu khí hàng hải thế giới trước chiến tranh mà Mỹ và Israel phát động ngày 28/2.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran hôm thứ Ba dẫn lời Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nói rằng eo biển Hormuz “sẽ không được mở cửa cho đến khi Mỹ thay đổi hành vi và chấp nhận các điều kiện của Iran”. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào với Oman sẽ “tách biệt” với vấn đề đóng cửa eo biển.

Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi đã đến Tehran hôm thứ Ba để hội đàm với các quan chức Iran, trong nỗ lực mới nhất nhằm thúc đẩy hòa giải rộng hơn cho cuộc chiến.